REGENSBURG INFO

Regensburg is als Keltische nederzetting, meer dan 2000 jaar geleden, ontstaan op een plek waar de Naab en de Regen in de Donau uitmonden. Onder de Kelten werd de plaats Radasbona genoemd, door de Romeinen verbasterd tot Ratisbona. Zij stichtten hier een legerkamp, de Castra Regina, waarbij in de 5e eeuw een kleine nederzetting ontstond. In de 6e eeuw werd er door de Bajuwaren aan de rivier de Regen een machtige burcht gebouwd, die als bescherming voor de bevolking diende. Hier liet ook Bonifacius zich zien. Hij stichtte in 739 een bisdom te Regensburg. Onder Karel de Grote kwam de plaats tot grote bloei en ook zijn zoon Lodewijk de Duitser en keizer Hendrik 11 gaven de stad nieuwe impulsen. Regensburg was in de vroege Middeleeuwen opgedeeld in drie autonome gebieden: voor de geestelijken, de vorsten en de kooplieden. Alle drie partijen vochten voor meer macht en status. De rijke kooplieden kregen uiteindelijk de touwtjes in handen en in 1245 werd Regensburg de titel 'Freie Reichsstadt' verleend. Nu nam de profane bouw een hoge vlucht en als eerste werd er een raadhuis gebouwd. Een aantal huizen uit die tijd is nog gedeeltelijk bewaard gebleven, waarvan het Altes Rathaus een goed voorbeeld is. Daarna braken sombere tijden aan en werd het hertogdom verplaatst naar Nürnberg. Als handelsstad moest Regensburg zijn positie afstaan aan Augsburg. Pas in 1663 keerde het tij, toen de stad tot 1803 de permanente zetel werd van een soort Beiers parlement: de Reichstag. Het adellijke geslacht Thurn und Taxis had veel invloed in Regensburg en was de vertegenwoordiger van de keizer. De vorsten van deze dynastie gaven opdracht tot de bouw van voorname huizen en paleizen. Absoluut hoogtepunt is zonder twijfel het Schloss Thurn und Taxis. Nog steeds drukt deze adellijke familie haar stempel op het economische en culturele leven van de stad. In 1809 raakte Regensburg betrokken in de oorlog tegen Oostenrijk, waarbij de stad zware verwoestingen opliep. Een jaar later werd het vorstendom opgeheven en kwam Regensburg onder Beiers bestuur.
 

Na de Tweede Wereldoorlog kwam de stad ongehavend uit de strijd, zodat het stadsbeeld tot de mooiste van heel Duitsland gerekend mag worden. Hoge kerktorens, kloosters, bisschoppelijke paleizen, pleinen met fraaie bouwwerken en nauwe straatjes met drukbevolkte Stuben bepalen het beeld van het centrum. Daaromheen liggen groenzones, die aan het einde van de 18e eeuw in de plaats kwamen van de oude stadsmuren. Ook de industrie is lange tijd buiten de deur gehouden, waardoor ontsierende, rokende schoorstenen in de wijde omtrek nagenoeg ontbreken. Gezellig is Regensburg ook, en op een warme zomeravond mag u het gerust een romantische stad noemen. Langs de oevers van de Donau is het goed toeven en al flanerend kunt u de silhouetten van de stad in u opnemen. Een blik in een Weinstube, een drankje op een terras of een gemoedelijke avond onder studenten in een studentenlokaal vormen een passende afsluiting van uw bezoek aan deze stad.

Bezienswaardigheden. Het oude centrum ligt op de zuidoever van de Donau. De wandeling begint bij het Domplatz. Wie met het openbaar vervoer reist, kan vanaf het Hauptbahnhof de Maximilianstrasse naar het Domplatz uitlopen.

1 Dom St. Peter Deze dom wordt als de belangrijkste gotische kathedraal van Zuid‑Duitsland beschouwd. De huidige kerk is gebouwd op de plaats van haar Romaanse voorganger. Van de beide hoge torens stamt de Eselturm aan de noodwestzijde nog uit die tijd. Met de bouw werd een begin gemaakt in 1250. De bouw duurde verschillende eeuwen, iets dat heel gebruikelijk was in de Middeleeuwen. Het werk vorderde langzaam, alles was handwerk, machines ontbraken nagenoeg en bouwmaterialen moesten op moeizame wijze aangevoerd worden. Bovendien duurde de bouw vaak erg lang vanwege gebrek aan financiële middelen.Tijdens de bouw van de kathedraal woonden de arbeiders en metselaars in eenvoudige kampen rond de kerk. Zij vormden de zogenaamde 'Bauhütte'. In de muren werden gaten geslagen waar houten stellages aan bevestigd werden. Deze dienden als steigers en werden na de bouw weer afgebroken. Het werk was zwaar, de levensomstandigheden waren pover, het eten was slecht en op veiligheid op de werkplek werd nauwelijks gelet, zodat er veel arbeiders door arbeidsongevallen stierven. Documenten maken soms melding van het aantal mensen dat tijdens de werkzaamheden van de stellages te pletter viel. De leden van de Bauhütte trokken van plaats tot plaats: waar werk was, streken zij neer.Omstreeks de 16e eeuw was de gehele bouw van zowel de buitenkant als het interieur voltooid. In de gotische architectuur van het kerkgebouw komt de gedachtegang uit de (Late) Middeleeuwen duidelijk naar voren. Men streefde tijdens de gotiek naar verticalen: opwaartse bewegingen waren overheersend. Deze verticale werking wordt in het exterieur zichtbaar. Hoge, spitse torens, hoge, smalle vensters en vele pinakels en pijlers wijzen allemaal de hoogte in. Het duidelijkst komen deze kenmerken in de westgevel. naar voren. jammer dat zandsteen zo'n kwetsbare steensoort is: de Dom is meestal zwart van het vuil en het kost handen vol geld om het gebouw van tijd tot tijd te reinigen en te zandstralen.

Via het hoofdportaal met baldakijn bereikt u het interieur. Let eens op de fraaie gebeeldhouwde figuren en heiligen in het hoofdportaal! In het schip ziet u aan de noordzijde een madonna met ertegenover het beeld van een lachende engel: hier is de Annunciatie 'weer gegeven. Mooi is het zuidportaal. Het hoofdaltaar in het koor is vroeg classicistisch. Het gotische Sacramentshuisje stamt uit 1495. De zijaltaren zijn versierd met gotische beelden en worden afgesloten door een baldakijn. Ook het interieur beantwoordt aan de eisen van de gotiek. De gotische ruimtewerking komt in de hoge kerkruimte bijzonder duidelijk naar voren. Pijlers, pinakels en vensters wijzen de hoogte in. Door de glas‑in‑loodramen schijnt diffuus, gekleurd licht.Een bezoek aan het Domschatmuseum met kerkelijke kunst en gebruiksvoorwerpen sluit uw wandeling door de kerk af.Verschillende fraaie bouwwerken rondom het Domplatz stammen uit de 12e eeuw. Hier woonden kooplieden en rijke families die woontorens lieten bouwen om hun macht te etaleren. Deze woontorens waren in Italië algemeen gebruikelijk, maar redelijk uniek voor deze streek van Europa. In geen enkele stad ten noorden van de Alpen zijn zoveel woontorens gebouwd als in Regensburg. Het Haus an der Heuport aan Domplatz 7 heeft zij n toren verloren maar ademt nog de sfeer van de Middeleeuwen.

2 Herzogshof en Römerturm Van dit 12e en 13e‑eeuwse gebouw zijn de laatgotische Pfalzsaal en Hertogssaal de moeite waard. Het bouwwerk staat op de plaats van een Karolingisch gebouw. De Römerturni heeft een Karolingische onderbouw en gold vroeger als de grens tussen het bisschoppelijk en het hertogelijk stadsdeel.

3 St. Ulrichs‑Kirche Deze 13e‑eeuwse kerk heeft een middenschip zonder gewelf. Het vlakke plafond is opvallend. Mooi zijn de wandschilderingen uit 1571. Het timpaan aan het zuidportaal toont fraaie beeldhouwwerken die qua stijl verwant zijn aan die van het klooster St. Emmeram. Ze tonen veel overeenkomsten met vroeggotische Franse beeldhouwwerken. Het Diözesanmuseum St. UIrich bevat kerkelijke gebruiksvoorwerpen.

4 Kruisgang van de Dom De Domgarten biedt toegang tot de kruisgang van de Dom. Tussen de talrijke grafstenen duikt de Allerheiligenkapelle op, die in opdracht van bisschop Hartwig II in de 12e eeuw als grafkapel werd gebouwd. De vierkante plattegrond met drie apsissen heeft een achthoekige koepel. De 12e‑eeuwse wandschilderingen zijn de moeite waard. De 12e‑eeuwse Stephanskirche vindt u ook in de kruisgang.

5 Niedermünster Op de plaats van deze Romaanse kerk stond in de 7e eeuw al een voor‑Karolingische kerk, die gebouwd werd op de fundamenten van een Romeins woonhuis. Opgravingen brachten enkele oude graven aan het licht. De huidige kerk maakte deel uit van een nonnenklooster en werd na een grote brand in 1152 opnieuw gebouwd. Pas in de 17e eeuw verscheen het gewelf en het stucwerk dateert van 1730. Binnen zijn kostbare kunstwerken te zien.

6 Alte Kapelle ook de Alte Kapelle heeft een lange geschiedenis. Al in de 6e eeuw stond hier een kapel. Onder koning Lodewij k de Duitser werd in de 9e eeuw een Karolingische kapel gebouwd, waarvan enkele sporen bewaard zijn gebleven. De onderste bouwlaag van de vierkante toren werd in de 9e eeuw opgetrokken uit vierkante steenblokken uit de Romeinse tijd. In de nissen van de portalen zijn biechtvoorstellingen uit 1200 te zien. Van de vroegmiddeleeuwse periode dateert het schip, terwijl het hogere en bredere laatgotische koor uit 1443 stamt. Het interieur werd omstreeks 1750 in barokstijl veranderd. Schitterende fresco's, stucwerk en een hoofdaltaar uit 1773 vormen de hoogtepunten. De wandschilderingen tonen gebeurtenissen uit het leven van keizer Hendrik II (1002‑1024) en zijn vrouw Kunigunde. Zo ziet u uiterst links onder andere de kroning van de keizer in 1014 te Rome. Verderop zijn een paar voorstellingen waar Kunigunde de hoofdrol speelt. Ze is te zien als stichteres van deze kerk, waarna zij afscheid neemt van Hendrik, in het klooster treedt en in 1039 sterft. Tot slot verschijnt paus Eugenius III die Hendrik 11 heilig verklaart. De Vituskapelle in het noordelijk deel en de Mariakapelle zijn een bezichtiging waard. Vooral het barokke interieur van laatstgenoemde kapel is bijzonder fraai. De Vituskapel met kruisribgewelf werd in 1271 gebouwd als grafkapel voor de familie Gumprecht en doet nu als doopkapel dienst. De Gnadenkapelle aan de zuidzijde bezit een 13eeeuwse icoon met een voorstelling van Maria. Het werk is in Zuid‑Duitsland geschilderd naar een oudere Byzantijnse icoon. Het altaar stamt uit 1752. Opvallend aanwezig zijn Hendrik II en Kunigunde, die volgens de overlevering de icoon aan de kerk zouden hebben geschonken.

7 Karmeliterkirche De bouw van deze barokke kerk van de orde van de carmelieten werd in 1673 voltooid. Pas in 1681 was er geld voor de toren. In de nissen zijn naast enkele 17e‑eeuwse heiligenbeelden twee 18eeeuwse beelden van Hendrik II en Kunigunde te zien. In de een schepige ruimte met zij kapellen staan altaren die een plaats hadden in de Dom.

8 Stadtmuseum In het voormalige minorietenklooster uit 1260 bij het Dachauplatz is nu het stedelijk museum ondergebracht. Waardevolle kunstcollecties en geschiedkundige verzamelingen van Regensburg en omgeving zijn hier tentoongesteld. De kruisgang en het binnenhof hebben ook veel moois te bieden. Zo ziet u daar Romeinse reliëfs.

9 St. Kasslanskirche Van oorsprong stond hier een Karolingische kerk die in 1447 gedeeltelijk plaats maakte voor een gotisch kerkgebouw. Tussen 1750 en 1760 kreeg het interieur een barok uiterlijk met schilderingen en stucwerk. Van de gotische kunstwerken zijn enkele beeldhouwwerken en altaarstukken bewaard gebleven. Mooi is het Mariabeeld in het zuidportaal van 1520. Ook het houtsnijwerk van het altaar in het noordelijke zij portaal heeft een hoge kwaliteit en stamt uit 1499.

10 Neupfarrkirche Deze kerk met twee torens ligt aan het Neupfarrplatz, tot 1519 de joodse wijk. In een oorkonde uit 981 werd over joodse kooplieden gesproken die in dit stadsdeel woonden. Waarschijnlijk leefden zij er al sinds de Romeinen. 's Avonds werden de zes toegangspoorten tot de wijk gesloten, want de bevolking moest niets van de joodse inwoners weten. Toen in 1519 hun beschermheer keizer Maximiliaan 1 stierf werden de joden binnen vier dagen verdreven, waarna de synagoge werd afgebroken. Zo snel mogelijk moesten alle sporen van de joodse bevolking uitgewist worden en de bisschoppen gaven de opdracht een houten kapel op te richten op de plaats van de afgebroken synagoge. Daar kon Maria vereerd worden en buiten op het plein verscheen een levensgroot Mariabeeld. Een stroom van aflaten diende voor de financiering van een bedevaartkerk. De bouw was in 1540 nog niet voltooid, maar de inzegening kon toch plaatsvinden. Nadat Regensburg kort daarop tot het protestantisme was overgegaan, ging de kerk in andere handen over. In 1542 werd er de eerste protestantse dienst gehouden, daarna volgde de voltooiing van de twee kerktorens en in 1586 werd het gewelf aangebracht.

11 Kloosterkerk St. Emmeram Het benedietijnse klooster St. Emmeram werd in de 8e eeuw gebouwd en is gewijd aan de Frankische bisschop Emmerarn. Deze werd in de 7e eeuw vermoord, waarna zijn stoffelijk overschot in 685 in opdracht van hertog Theodor II naar Regensburg is overgebracht. Hij werd in een eenvoudige grafkapel begraven. Duizenden pelgrims brachten daarna een bezoek aan de kapel, die in de loop van de tijd diverse malen verbouwd werd en later als kloosterkerk dienst deed. Zijn graftombe is te vinden in de Romaanse crypte van de kloosterkerk. Buiten valt de robuuste toren op. Uit de 8e eeuw zijn enkele sporen bewaard gebleven, waaronder fragmenten van wandschilderingen. Het oudste gedeelte van de kerk is de Romaanse crypte. Het gotische portaal met arcaden en wandschilderingen vormt een hoogtepunt. Opvallend zijn voorts de vroeggotische beeldhouwwerken. Het barokke interieur is van de gebroeders Asam en bevat een fraai koorgedeelte met plafondschilderingen, vergulde beelden en stucwerk.

12 SchlossThurnundTaxis Dekloostergebouwenkwamenin1812inhanden van de familie Thurn und Taxis. Deze liet het complex in een luxueuze residentie veranderen. De meeste vertrekken worden nu nog steeds bewoond, maar de zuidelijke en oostelijke vleugels zijn voor het publiek opengesteld. Daar kunt u een kijkje nemen in het Schlossmuseum. Het Marstallmuseum heeft een collectie koetsen, sleeën en draagstoelen uit de 17e tot de 19e eeuw. Edelsmidkunst is te zien in het Thurn und Taxismuseum (alleen onder leiding van een gids).

13 Dreleinigkeitskirche Deze Drievuldigheidskerk uit 1630 heeft een barok interieur en een min of meer gotische bouw. Beide bouwstijlen zijn op harmonische wijze met elkaar verbonden, bijvoorbeeld in het plafond waar een kruisribgewelfen een cassettenplafond samengaan.

14 St. Blasiuskirche Deze dominicaanse kerk aan het Albert‑Magnus‑Platz stamt uit 1300 en heeft een waardevol interieur met kruisgewelf. Leuk is de Mantelmadonna uit 1500. Onder de mantel zijn de vier standen van de Middeleeuwen te zien: adel, geestelijken, burgers, boeren. De kerk telt een aantal fraaie grafmonumenten.

15 Neue Waag Het waaggebouw aan het Haidplatz 1, waar in latere tijd de mannen in de Herrentrinkstube bijeenkwamen, is een echte blikvanger en ziet er met zijn robuuste toren als een stadsburcht uit. Mooi is het binnenhof, omzoomd door drie verdiepingen met arcadegalerijen. Binnen zijn pronkzalen te zien. Op het plein vonden in de Middeleeuwen toernooien plaats. In het midden staat de justitie bronnen met een beeld uit 1656 en een smeedijzeren versiering uit 1593. Mooi is het vroeggotische huis op nummer 7, Goldenes Kreuz, waarvan de woontoren een opvallend element vormt.

16 Rathaus Het raadhuis is in de loop van de eeuwen verscheidene malen verbouwd en uitgebreid en bestaat eigenlijk uit een aantal afzonderlijke panden die aan elkaar gebouwd zijn. In het vroeggotische Altes Rathaus met opvallende toren kunt u de Reichstagssaal bezichtigen. De gotische architectuur met trappenhuis, portaal en erker is van hoge kwaliteit. Door het met spitsbogen versierde portaal bereikt u het Reichstagsmuseum met diverse pronkzalen. Een 13e‑eeuwse poort leidt naar het Rathaushof met de Venusbrunnen uit 1660. Van het nieuwe raadhuis springt de geschilderde architectuur direct in het oog. Aan het Zieroldsplatz ziet u een deel van de barokké nieuwbouw. Via een barok portaal bereikt u de Dollingersaal met vroeggotisch stucwerk en een kruisribgewelf.

17 Kepler‑Haus Aan de Keplerstrasse 7 bevindt zich het woonhuis van de astronoom johannes Kepler (1571‑1630), nu met authentieke meubelen en schilderijen ingericht als museum. Vroeger heette deze straat Donaustrasse en woonden er vermogende kooplieden. De vele woontorens herinneren daar nog aan.

18 Stelneme Brücke Deze brug ligt over twee armen van de Donau en is 300 meter lang. Al in 1135 was hier een brug, zoals oude gravures laten zien. Na de Tweede Wereldoorlog is de brug opnieuw opgebouwd. De Brücktor kon tijdens gevaar worden afgesloten. Deze poort ligt tussen de voormalige zoutdepots uit de 16e en 17e eeuw; de Salzstadel. Daarnaast ligt de Wurstkuchl, een eethuis voor de middeleeuwse bruggenbouwers.

19 Porta Praetoria Deze poort uit 179 maakte deel uit van de verdedigingsmuren van de Castra Regina, het Romeinse legerkamp. Op nr. 11 er schuin tegenover vindt u het Poppen­en Speelgoedmuseurn met speelgoed van de laatste honderd jaar.

20 Ostentor Vanaf het Dachauplat2 en de Minorit en weg bij het Stadtmuseum leidt een weg naar de Ostentor, een gotische stadspoort uit 1300 die de route naar Wenen diende te bewaken.

21 Villapark .Even voorbij de Ostentor ligt het Villapark. De romantische neogotische villa in het park werd in opdracht van koning Maximilian II in 1855 gebouwd. Hier genoot de koning van het uitzicht op Regensburg, de gotische kerktorens, de kloosters, de oude vestingwerken en het fraaie lands'chap. Turende in de verte, zag hij hoog boven de Donau een imposante Griekse tempel liggen; het Walhalla dat zijn vader koning Ludwig I had laten bouwen. Om gezondheidsredenen verbleef de koning lange tijd in de stad. Hij genoot elke dag van speciale Donaubaden, waarvan gezegd werd dat het water hem kracht en wijsheid gaf

Als u na afloop van deze wandeling nog puf heeft, kunt u natuurlijk een tochtje op de Donau maken met een van de boten die langs de promenade liggen of een of meer van de volgende musea bezoeken.

Overige musea. Brauereimuseum, Schwanenplatz: inclusief restaurant; Reptilien‑Zoo, Obertraublinger Strasse 25: 200 soorten reptielen; Schiffahrtsmuseum, Werftstrasse: stoomschip met tentoonstellingsruimten; Staatsgalerie, Bertoldstrasse 9: wisselende tentoonstellingen, overwegend moderne kunst.