REGENSBURG

www.regensburg.de/tourismus

Reisverslag dagexcursie 2006

Uit ons reisverslag 1973

(Autorondreis door Zuidoost - Europa met de Renault 4 van Clé P., wildkamperend in een tent langs wegen, op stranden en in korenvelden.)

STRAUBING  /  REGENSBURG

Eerst het mooi gelegen Walhalla opgezocht. Dit Walhalla is een in de vorige eeuw opgetrokken versie van het Parthenon. Alles is er Grieks aan, behalve van binnen waar de portretten en de busten van grote Duitsers opgesteld staan als in een Ahnengalerie. Dia's gemaakt. Nibelungen Brücke uit de 12de eeuw, wel gerestaureerd; de Dom die wat lijkt op de Notre Dame, volgens Cléo tenminste; de Steinerne Brücke. Nog ijs  gegeten. In een achterafkroegje bier gedronken.

VERSLAG 2006 (VANUIT MÜNCHEN)

DAG 3 REGENSBURG
Maandag 25 december

GESCHIEDENIS REGENSBURG

EERSTE KERSTDAG

Half tien op de Bahnhof, kaartje voor € 20 naar Regensburg kopen, waar ik om 11.15 uur aankom. Direct de stad in, redelijk weer, hoewel bewolkt, maar wel tamelijk koud (3 graden boven nul). De hele stad is tijdens de oorlog van bombardementen gespaard gebleven en ziet er dus nog behoorlijk ongeschonden uit: voornamelijk laatmiddeleeuws. In de Altstadt staan de huizen dicht op elkaar en zijn er zelfs nog enige elfde-eeuwse woontorens behouden gebleven. Ik kom langs het Altes Rathaus (niet zo bijzonder) en het STADTMUSEUM (middeleeuws, niet open uiteraard op Eerste Kerstdag). In de buurt van de Dom Sankt Peter bezichtig ik de ALTE KAPELLE en de HERZOGSHOF, die uit de veertiende eeuw stamt.

Als ik op de DOMPLATZ aankom, gaat net de mis uit en stroomt de grote kerk leeg. Ze heeft wel iets weg van de grote Franse gotische kathedralen en dateert dan ook uit die tijd. Ik bekijk het interieur niet erg intensief, maar beperk me tot een korte rondgang om wat globale indrukken te krijgen. De bouw ervan heeft meer dan 300 jaar gekost, de torens zijn pas in de negentiende eeuw geplaatst. De gevels zijn door luchtvervuiling aangetast, alleen het voorportaal heeft men van roet bevrijd, waardoor het er een stuk aantrekkelijker uitziet.

Dom St. Peter
Deze dom wordt als de belangrijkste gotische kathedraal van Zuid‑Duitsland beschouwd. De huidige kerk is gebouwd op de plaats van haar Romaanse voorganger. Van de beide hoge torens stamt de Eselturm aan de noodwestzijde nog uit die tijd. Met de bouw werd een begin gemaakt in 1250. De bouw duurde verschillende eeuwen, iets dat heel gebruikelijk was in de Middeleeuwen. Het werk vorderde langzaam, alles was handwerk, machines ontbraken nagenoeg en bouwmaterialen moesten op moeizame wijze aangevoerd worden. Bovendien duurde de bouw vaak erg lang vanwege gebrek aan financiële middelen. Tijdens de bouw van de kathedraal woonden de arbeiders en metselaars in eenvoudige kampen rond de kerk. Zij vormden de zogenaamde 'Bauhütte'. In de muren werden gaten geslagen waar houten stellages aan bevestigd werden. Deze dienden als steigers en werden na de bouw weer afgebroken. Het werk was zwaar, de levensomstandigheden waren pover, het eten was slecht en op veiligheid op de werkplek werd nauwelijks gelet, zodat er veel arbeiders door arbeidsongevallen stierven. Documenten maken soms melding van het aantal mensen dat tijdens de werkzaamheden van de stellages te pletter viel. De leden van de Bauhütte trokken van plaats tot plaats: waar werk was, streken zij neer. Omstreeks de 16e eeuw was de gehele bouw voltooid. In de gotische architectuur van het kerkgebouw komt de gedachtegang uit de (Late) Middeleeuwen duidelijk naar voren. Men streefde tijdens de gotiek naar verticalen: opwaartse bewegingen waren overheersend. Deze verticale werking wordt in het exterieur zichtbaar. Jammer dat zandsteen zo'n kwetsbare steensoort is: de Dom is meestal zwart van het vuil en het kost handen vol geld om het gebouw van tijd tot tijd te reinigen en te zandstralen.

Via het hoofdportaal met baldakijn bereikt u het interieur. Let eens op de fraaie gebeeldhouwde figuren en heiligen in het hoofdportaal! Door de glas‑in‑loodramen schijnt diffuus, gekleurd licht. Een bezoek aan het Domschatzmuseum met kerkelijke kunst en gebruiksvoorwerpen sluit uw wandeling door de kerk af.

Verschillende fraaie bouwwerken rondom het Domplatz stammen uit de 12e eeuw. Hier woonden kooplieden en rijke families die woontorens lieten bouwen om hun macht te etaleren. Deze woontorens waren in Italië algemeen gebruikelijk, maar redelijk uniek voor deze streek van Europa. In geen enkele stad ten noorden van de Alpen zijn zoveel woontorens gebouwd als in Regensburg.

Via de PORTA PRAETORICA (deze poort uit 179 maakte deel uit van de verdedigingsmuren van de Castra Regina, het Romeinse legerkamp) bereik ik de oude STEINERNE BRÜCKE over de Donau die in de 11e eeuw is gebouwd (en in de zestiende eeuw en na de wereldoorlog is herbouwd). Aan de andere kant ligt een bebouwd eiland dat ik verken en van waaruit ik foto’s kan maken van de skyline van de stad en de brug aan de rivier.

Steinerne Brücke
Deze brug ligt over twee armen van de Donau en is 300 meter lang. Al in 1135 was hier een brug, zoals oude gravures laten zien. Na de Tweede Wereldoorlog is de brug opnieuw opgebouwd. De Brücktor kon tijdens gevaar worden afgesloten. Deze poort ligt tussen de voormalige zoutdepots uit de 16e en 17e eeuw; de Salzstadel. Daarnaast ligt de Wurstküchl, een eethuis voor de middeleeuwse bruggenbouwers.

Daarna zoek ik via een andere brug weer de Altstadt op, bekijk de SALZWEDEL en de WURSTKÜCHE (waar de arbeiders die de brug in de middeleeuwen bouwden een soort kantine hadden), drink koffie in een warm aandoend Kaffeehäuschen in de buurt van de enorme schildering op een middeleeuwse blinde muur van DAVID EN GOLIATH. Daarna bekijk ik het NEUES RATHAUS (barok, 1659) en enige historische panden, patriciërshuizen, binnenhoven en woontorens in de kern van de stad. Ze zijn allemaal goed gerestaureerd en onderhouden.
 

Veel steegjes en poortjes en doorgangetjes in de smalle straatjes. De muren zijn in verschillende pasteltinten gesaust. Ik kom langs de GOLDENE TURM, het Kassian Kirche (barok), de Neupfarrkirche (welke stijl?), het Dominicaner Museum (vroeger een lazaret), het KEPLER HAUS (waar de beroemde astronoom heeft gewoond) en het OBERMÜNSTER (een vrouwenklooster, geheel ommuurd).

De kerk van de heilige SANKT EMMERAM bekijk ik wat beter. De heilige ligt hier in een crypte begraven en de wandversieringen en altaren zijn barok, hoewel de kerk zelf veel ouder is en van de elfde eeuw dateert. Buiten bij de toegangshal en in het voorhof veel grafstenen, rijk bewerkte steles en zerken.

Kloosterkerk St. Emmeram
Het benedictijner klooster St. Emmeram werd in de 8e eeuw gebouwd en is gewijd aan de Frankische bisschop Emmeram. Deze werd in de 7e eeuw vermoord, waarna zijn stoffelijk overschot in 685 in opdracht van hertog Theodor II naar Regensburg is overgebracht. Hij werd in een eenvoudige grafkapel begraven. Duizenden pelgrims brachten daarna een bezoek aan de kapel, die in de loop van de tijd diverse malen verbouwd werd en later als kloosterkerk dienst deed. Zijn graftombe is te vinden in de Romaanse crypte van de kloosterkerk. Buiten valt de robuuste toren op. Uit de 8e eeuw zijn enkele sporen bewaard gebleven, waaronder fragmenten van wandschilderingen. Het oudste gedeelte van de kerk is de Romaanse crypte. Het gotische portaal met arcaden en wandschilderingen vormt een hoogtepunt. Opvallend zijn voorts de vroeggotische beeldhouwwerken. Het barokke interieur is van de gebroeders Asam en bevat een fraai koorgedeelte met plafondschilderingen, vergulde beelden en stucwerk.

Pal naast de kerk ligt het paleis van het roemrijke geslacht THURN UND TAXIS, die vroeger de postbezorging in het rijk in handen had. Het is niet voor bezoekers toegankelijk, maar ik kan er gewoon wat rondsnuffelen zonder er ergens binnen te gaan. Het kasteel is omgeven door een met grote bomen dicht begroeid park, waardoor ik er geen goede foto van kan nemen. De bij het slot behorende brouwerij is in een fraai gebouw met torens en erkertjes gevestigd. Volgens mij is het er in de Biergarten ’s zomers goed toeven.

Schloss Thurn und Taxis
De kloostergebouwen kwamen in 1812 in handen van de familie Thurn und Taxis. Deze liet het complex in een luxueuze residentie veranderen. De meeste vertrekken worden nu nog steeds bewoond, maar de zuidelijke en oostelijke vleugels zijn voor het publiek opengesteld. Daar kunt u een kijkje nemen in het Schlossmuseum. Het Marstallmuseum heeft een collectie koetsen, sleeën en draagstoelen uit de 17e tot de 19e eeuw. Edelsmidkunst is te zien in het Thurn und Taxismuseum (alleen onder leiding van een gids).

Het loopt tegen vieren als ik het voor gezien hou. Ik spoor terug via stadjes als Straubing, Landshut en Freising door een vlakke streek (het zogenaamde Donau - bekken) die volgens mijn boeken de graanschuur van Duitsland is.

AVOND  Halve haan eten in de Bahnhof. Op tv documentaire over Koningin Elisabeth van Engeland.


GESCHIEDENIS REGENSBURG
Regensburg is als Keltische nederzetting, meer dan 2000 jaar geleden, ontstaan op een plek waar de Naab en de Regen in de Donau uitmonden. Onder de Kelten werd de plaats Radasbona genoemd, door de Romeinen verbasterd tot Ratisbona. Zij stichtten hier een legerkamp, de Castra Regina, waarbij in de 5e eeuw een kleine nederzetting ontstond. In de 6e eeuw werd er door de Bajuwaren aan de rivier de Regen een machtige burcht gebouwd, die als bescherming voor de bevolking diende. Hier liet ook Bonifacius zich zien. Hij stichtte in 739 een bisdom te Regensburg. Onder Karel de Grote kwam de plaats tot grote bloei en ook zijn zoon Lodewijk de Duitser en keizer Hendrik II gaven de stad nieuwe impulsen. Regensburg was in de vroege Middeleeuwen opgedeeld in drie autonome gebieden: voor de geestelijken, de vorsten en de kooplieden. Alle drie partijen vochten voor meer macht en status. De rijke kooplieden kregen uiteindelijk de touwtjes in handen en in 1245 werd Regensburg de titel 'Freie Reichsstadt' verleend. Nu nam de profane bouw een hoge vlucht en als eerste werd er een raadhuis gebouwd. Een aantal huizen uit die tijd is nog gedeeltelijk bewaard gebleven, waarvan het Altes Rathaus een goed voorbeeld is. Daarna braken sombere tijden aan en werd het hertogdom verplaatst naar Nürnberg. Als handelsstad moest Regensburg zijn positie afstaan aan Augsburg. Pas in 1663 keerde het tij, toen de stad tot 1803 de permanente zetel werd van een soort Beiers parlement: de Reichstag. Het adellijke geslacht Thurn und Taxis had veel invloed in Regensburg en was de vertegenwoordiger van de keizer. De vorsten van deze dynastie gaven opdracht tot de bouw van voorname huizen en paleizen. Absoluut hoogtepunt is zonder twijfel het Schloss Thurn und Taxis. Nog steeds drukt deze adellijke familie haar stempel op het economische en culturele leven van de stad. In 1809 raakte Regensburg betrokken in de oorlog tegen Oostenrijk, waarbij de stad zware verwoestingen opliep. Een jaar later werd het vorstendom opgeheven en kwam Regensburg onder Beiers bestuur.

Na de Tweede Wereldoorlog kwam de stad ongehavend uit de strijd, zodat het stadsbeeld tot de mooiste van heel Duitsland gerekend mag worden. Hoge kerktorens, kloosters, bisschoppelijke paleizen, pleinen met fraaie bouwwerken en nauwe straatjes met drukbevolkte Stuben bepalen het beeld van het centrum. Daaromheen liggen groenzones, die aan het einde van de 18e eeuw in de plaats kwamen van de oude stadsmuren. Ook de industrie is lange tijd buiten de deur gehouden, waardoor ontsierende, rokende schoorstenen in de wijde omtrek nagenoeg ontbreken. Gezellig is Regensburg ook, en op een warme zomeravond mag u het gerust een romantische stad noemen. Langs de oevers van de Donau is het goed toeven en al flanerend kunt u de silhouetten van de stad in u opnemen. Een blik in een Weinstube, een drankje op een terras of een gemoedelijke avond onder studenten in een studentenlokaal vormen een passende afsluiting van uw bezoek aan deze stad.