IDAR - OBERSTEIN
Uitstapje tijdens onze vakantie in Saarland in juni 2011.
DAG 4 IDAR - OBERSTEIN
Voor we de autobaan op rijden op weg naar Idar - Oberstein tanken we. Vijftig
kilometer verderop verlaten we de snelweg en kiezen we voor een route met
bochtige weggetjes door het golvende landschap van de Paltz. Echte bergen zijn
hier niet, af en toe moeten we door een verstild dorpje rijden. Dit is de streek
Hunsrück waar Sjinderhannes als struikrover de rijken beroofde en zijn buit
onder de armen verdeelde, een soort Robin Hood dus. In 1803 is hij in de
toenmalige hoofdstad van het Franse departement Mainz opgehangen.
We rijden langs de stad Neunkirchen, ooit na Völklingen het belangrijkste
industriële complex van Saarland met zijn hoogovens, smelterijen en mijnen. Een
groot bosrijk gebied is afgeschermd, we moeten er omheen rijden. Overal staan
borden met verwijzingen naar schietbanen. Het blijkt een enorm uitgestrekt
militair oefenterrein te zijn. In het stadje Baumholder stoppen we even voor een
rookpauze vlak in de buurt van een groot wooncomplex voor Amerikaanse
militairen. Overigens, hier zijn ook NAVO-militairen uit andere landen
ondergebracht, bijvoorbeeld uit Turkije en Griekenland.
INFO HUNSRÜCK
De Hunsrück is een laaggebergte dat deel uitmaakt van het Rijnlands
leisteenplateau in de Duitse deelstaat Rijnland-Palts (en een klein
deel in het Saarland). Bepaalde delen van het gebergte hebben eigen
namen zoals het Idarwald, het Soonwald, het Binger Wald, het
Schwarzwälder Hochwald en het Osburger Hochwald. De inwoners van de
streek noemen de Hunsrück "Hundsbuckel".Geografie
Het gebergte wordt begrensd door de Rijn in het oosten, de Moezel in
het noorden, de Nahe in het zuiden en de Saar in het westen. De
hoogste berg van de Hunsrück is de 818 meter hoge Erbeskopf bij
Thalfang. Deze top is tegelijkertijd het hoogste punt op de Duitse
linkeroever van de Rijn en van de Duitse deelstaat Rijnland-Palts.
Tot in de jaren 1950 werd in de Hunsrück op grote schaal leisteen
gedolven. Ondertussen is dit wegens de sterk toegenomen
Zuid-Amerikaanse import van leisteen niet meer rendabel, wat er toe
leidde dat deze activiteit stelselmatig afgebouwd werd. In
Bundenbach werd de leisteengroeve opengesteld voor het publiek.
In west-oostelijke richting, van Saarburg naar Koblenz loopt de
Hunsrückhöhenstraße. Van noordwest naar zuidoost liep vroeger een
Romeinse heerweg, de zogeheten Via Ausonius die de steden Trier en
Bingen verbond.
Geologie
400 miljoen jaar geleden (tijdvak devoon) was het huidige
midden-Europa een tropische zee. Op de bodem verzamelde zich zand en
modder, dat onder haar eigen gewicht zich vormde tot gesteente. Uit
de zandbanken vormde zich kwartsiet en uit de modder vormde zich
leisteen. Toen de zee zich terugtrok en het gebied omhooggeduwd
werd, vormden zich de Hunsrück - eilanden die later erodeerden en de
contouren vormden van het huidige gebergte. In de Hunsrück heeft
zich vulkanisme voorgedaan. Resten hiervan zijn te vinden in
edelstenen zie zich hebben gevormd rondom luchtbellen in de lava.
Het betreft hier agaat, amethist, jaspis en bergkristal. Tot in het
midden van de 20e eeuw werden de edelstenen in dit gebied
commercieel gedolven en geslepen, met name in het gebied rondom
Idar-Oberstein.
Geschiedenis
Van de steentijd en bronstijd zijn sporen terug te vinden in de vorm
van bijvoorbeeld vuistbijlen. Uit de La Tène-periode in de ijzertijd
dateren diverse ruïnes van bouwwerken die zijn gemaakt door de
Kelten. Een voorbeeld hiervan is de Ringwal van Otzenhausen. |
We komen in het stadsdeel Idar aan en worden daar verrast door de chaotische
verkeerssituatie. Gelukkig vinden we intuïtief in het stadsdeel Oberstein dat
ons doel is een parkeergarage. In dit bekende edelsteenplaatsje ligt de
hoofdstraat aan de voet van een steile, desondanks toch bebouwde helling, het
wemelt er van de toeristen en natuurlijk de daarbij behorende winkeltjes en
bistrootjes. Naast diverse musea en werkplaatsen is er eigenlijk niet veel te
zien. We beklimmen de trappen naar de Felsenkirche, die behoorlijk tegenvalt. De
man aan de entree spreekt een woordje Nederlands, een teken dat hier vaak
landgenoten hun opwachting maken. Aardig uitzicht over het stadje, dat gelegen
is in het nauwe dal van de Nahe, een riviertje dat bij Bingen in de Rijn
uitmondt. Boven op de klif ligt nog een tweetal ruïnes van kastelen, maar van
een tocht daar naar toe zien we wijselijk af. We kunnen aan de verleiding geen
weerstand bieden en eten het streekgerecht Spiesbraten mit Pommes und Rettich
op de eerste etage van een restaurantje even buiten het drukke centrum.
Behoorlijke portie, heerlijk gekruid en mals door de Braziliaanse marinade en
bovendien nog goedkoop ook: € 7,50. We slenteren terug naar de parkeergarage en
rijden via Lauterbach en de secundaire B 270 - weg terug naar ons uitgangspunt
in Hohenecken.
Het is nog een beetje vroeg als we daar aankomen, dus besluiten we op de valreep
nog de Japanischer Garten in de stad Kaiserslautern zelf te bezoeken. We volgen
de richtingbordjes, maar hoe we ook zoeken, een parkeerplaats voor onze Volvo
zit er niet in. Er is namelijk ook nog een Gartenschau aan de gang en die trekt
met dit zonnig weertje talloze bezoekers. We komen van lieverlee in het centrum
terecht, van waaruit we via een geduchte omweg naar het hotel terug moeten
rijden. Omdat we in Oberstein al gegeten hebben, beperken we ons bij het
avondeten tot soep met brood. Op tv zien we nog een stukje voetbal: Nederland -
Brazilië, een duel dat in 0-0 eindigt. Interessant is ook een documentaire over
de door de nazi’s gebouwde ondergrondse complexen in Berlijn tijdens WO II.
DIE FELSENKIRCHE
Het symbool van de stad Idar - Oberstein
Hoog boven de huizen van Oberstein staat de „Felsenkirche" (het Rotskerkje),
gebouwd in een natuurlijke nis in de rotsen.
Wyrich IV von Daun-Oberstein liet het in 1482-84 bouwen. Achter het kerkje
stijgt een steile rotswand hoog, onder de kerk nestelen zich de woonhuizen tegen
de bergwand. Dankzij deze opvallende ligging is het kerkje het symbool van de
stad geworden. Waaranders vindt je een kerk die alleen door een in de rots
gehouwen tunnel (1980-1981) to bereiken is en in welke kerk klatert een bron in
het zijschip?
Het middeleeuwse vleugelaltaar is de grootste schat. Het werd omstreeks 1400
door een onbekende kunstschilder, de Meester van de Mainzer Spotternij",
gemaakt. Het drieluik kan op zijn plaats, in de altaarruimte, bewonderd worden.
En niet, zo als tegenwoordig gebruikelijk, in een museum.
De andere kunstwerken in de kerk
Het grafmonument van een ridder in wapenuitrusting, Philipp I I von
Daun-Oberstein (1432)). De vader van de bouwheer van de „Felsenkirche".
Het Sebastian schilderij: een rond 1570 gemaakt schilderij met de voorstelling
van de familie van graaf Sebastian van Daun-Oberstein-Falkenstein.
De apostelschilderijen: de uit de '7de en 18de eeuw stammende schilderijen van
boerse apostelen, die de borstweringen van de galerijen in de kerk sieren.
De fragmenten van de laatgotische ramen laten nu nog de pracht zien van de
oorspronkelijke vensters. (Deze werden door een rots¬verschuiving in 1742
ernstig beschadigd).
Andere interessante interieurstukken in het kerkje zijn:
• een laat¬gotische doopschaal; een doopvont van rond 1500;
• twee middeleeuwse (boeken)kisten;
• tinnen kannen uit de 17de en 18de eeuw;
• twee maatbekers (16de eeuw);
• twee zware ijzeren sloten;
• twee oude boeken (midden 16de eeuw);
• een kruis geslepen uit bergkristal en een natuurlijk gegroeid kruis van agaat
uit Brazilië.
Het orgel
in 2002 werd een nieuw Muller orgel gebouwd in het uit 1756 stammende Stumm
orgel pijpwerk . Een bijzonder kenmerk van het nieuwe orgel is de "boeteling",
een kleine figuur, die links in het orgel is geplaatst en Wyrich voorstelt,
volgens de overlevering de bouwheer van het kerkje.
Het uitzichtpunt
Het nieuwe, pas in 2003 geopende platform biedt een bijzonder fraai uitzicht
over het stadsdeel Oberstein en op de ,,Felsenkirche”.
INFO IDAR-OBERSTEIN
Stad in Duitsland / Deelstaat Rijnland-Palts
Inwoners (31-12-2009) 30.759 (336 inw/km²) / Hoogte 200 – 450 m boven NN
Idar-Oberstein is een plaats in de Duitse deelstaat Rijnland-Palts, gelegen
in het district Birkenfeld. De stad telt 30.759 inwoners. Idar-Oberstein is
bekend door de edelsteenslijperijen. Er zijn vele bezienswaardigheden die
verband houden met de edelstenen: Steinkaulenberg, Edelsteinmuseum, Heimatmuseum.
De winkelstraat in het centrum huisvest vele stenenwinkeltjes.
Idar-Oberstein heeft al een lange geschiedenis in het slijpen van edelstenen.
Al in de 14e eeuw werd er Agaat en Amethyst gevonden. Amethyst was een van de 5
belangrijkste edelstenen op dat moment, en een groeiende edelsteen industrie was
geboren. Sommige historici gaan zelfs terug tot aan de Romeinse tijd. De rivier
de Nahe leverde een bijzonder goedkope, altijd werkende, energiebron:
waterkracht. Dus niet alleen had men de grondstoffen maar ook de energie om de
industrie verder uit te bouwen.
Deze industrie zonk weer in toen de steenvoorraden van Agaat en Amethyst waren
uitgeput in de 18e eeuw. Bij toeval werd de basis gelegd voor een renaissance
van Idar Oberstein een halve eeuw later: Duitse emigranten troffen grote
hoeveelheden Agaat en Amethyst aan in Brazilië. Rond het begin van de 20e eeuw
was de industrie groter dan ooit tevoren met meer dan 150 fabriekjes actief in
de industrie. De edelstenen worden nu massaal ingevoerd uit Afghanistan (lapus
lazuli), India (robijn, saffier), Zuid-Afrika (diamant), Colombia (smaragd),
Brazilië (aquamarijn, topaas) en Australië (opaal).
FONKELENDE STENEN: EEN UITSTAPJE NAAR IDAR - OBERSTEIN
Vanaf de middeleeuwen tot aan het einde van de 19e eeuw werden er rond
Idar-Oberstein mineralen gedolven. De edelstenen, onder andere agaat, amethist
en jaspis, werden ter plaatse in slijpmolens verwerkt. Ooit waren er 183 door
water aangedreven slijpwerkplaatsen, waarvan 56 aan de Idarbach. Toen er een
einde kwam aan de commerciële exploitatie van de mijnen werd kort daarna ook een
groot deel van de slijperijen stilgelegd. De slijperijen die nu nog in bedrijf
zijn, werken veelal met geïmporteerde stenen, bijvoorbeeld uit Brazilië, waar
emigranten uit Idar-Oberstein in 1827 aan de Rio Grande do Sul de grootste
agaatreserves ter wereld ontdekten.
Fonkelende pracht
In Idar-Oberstein zijn de stenen in al hun pracht te zien. Er klatert een
edelsteenfontein en door het voetgangersgebied van het stadsdeel Idar loopt een
met edelstenen bezette beek. Vlakbij is het Deutsches Edelsteinmuseum gevestigd.
In deze villa uit het einde van de 19e eeuw zijn meer dan 9500 edelstenen van
over de hele wereld te bewonderen. Behalve ruwe en geslepen stenen omvat de
collectie, waarschijnlijk de grootste in haar soort ter wereld, ook fraaie
beelden en gravures. Ook een bezoekje waard is de kristalzaal van het Museum
Idar-Oberstein aan de voet van de fraaie Felsenkirche.
Van de vele sieraden- en metaalwarenbedrijven die Oberstein ooit telde, zijn
er nog maar een paar over. Een daarvan is de Ketten- und Bijouteriewarenfabrik
Jakob Bengel uit 1873, die nagenoeg volledig intact is gebleven. In de
historische productieruimten kunt u werkwijzen en technische procedés
aanschouwen.
  
|
