Frank. Schweiz

We tanken bij de Toyota Garage Spies, waarna we een aanvang maken met onze rondrit door de Fränkische Schweiz. We hebben voor een route met de klok mee gekozen. We zitten in het zuiden van dit gebied, dus rijden we westwaarts. Het wordt meer een stop-and-go ritje door een deels bebost heuvellandschap met hier en daar grillige rotsformaties die uit de bodem oprijzen. Veel van die opvallende klippen worden bekroond met een burcht, een Schloss of in ieder geval een ruïne. In het iets grotere plaatsje Ebermannstadt pauzeren we, maken een “stadswandeling” tot aan de rivier met een watermolen en drinken er koffie in een leeg burgerlijk hotel.

EGGLOFSTEIN

In het volgende stadje Egglofstein koersen we rechtstreeks af naar de burcht die als een zwaluwnest boven een afgrond hangt. We bezichtigen er de kapel en het ons omringende landschap. Ook in Tüchersfeld en Pottenstein maken we een dorpswandeling. De burcht hier torent machtig boven de oude vakwerkhuizen uit. We volgen de loop van een riviertje en stoppen nogmaals een keer of twee. Ons valt op dat deze streek al een lange traditie van toerisme kent. In ieder dorp vallen de vele Hotels, Gasthöfe, Pensions en Fremdenzimmer ons op. Al voor de oorlog waren deze oorden populair bij onder meer de stadsbewoners van Berlijn; hier konden ze naar hartenlust tegen de klippen op klettern.

Een aparte belevenis maken we mee als we de waterloop verlaten en wat hoger land opzoeken. In Gössweinstein ligt een ware basilica die als bedevaartsoord dient. Het interieur van de kerk is in barokstijl vormgegeven. Ernaast ligt een groot klooster, erachter een terrein waar de pelgrims zich kunnen vermaken door te bidden bij een Golgotha, kruisen, beelden en zo. We drinken in het dorp koffie met nemen er gebak bij een Konditorei. De obligate burcht, die er overigens van een afstandje fraai uitziet, laten we letterlijk links liggen. We genieten van een zonnetje hier, de rest van de dag wordt dat waterig zonnetje afgewisseld door gestaag vallende “Sprühregen”.

Vervolgens verdwalen we een beetje, deels doordat we slechts een zeer grove kaart ter beschikking hebben. Jos gebruikt zijn oriëntatievermogen en dirigeert chauffeur Clim pal zuidwaarts. Zijn tactiek is succesvol en we belanden weer in ons bekende contreien en wel in het stadje Betzenstein (onder die gemeente valt ons gehucht Schermshöhe), waar we voor het laatst vandaag een rondwandeling maken. Ook hier weer een oude kerk, een ruïne en veel vakwerkhuizen, maar echt bekoren kan het oord ons niet. Gezegd dient te worden dat we ons slechts tot het centrum beperkt hebben; daarbuiten schijnen zich toch wel enige bezienswaardigheden te bevinden. Om half vijf melden we ons weer bij het hotel, waar we met de praatgrage hospita een langdurig gesprek over de laatste wereldoorlog voeren. Ze heeft ook ver gereisd en is o.a. in Amerika en Moskou geweest.

Die avond zitten we aan de maaltijd (Schweineschäuble, ofwel schouder van het varken: behoorlijke portie, smaakvol vlees), als ineens de hele gelagkamer volloopt. Er is een Bürgersammlung belegd voor alle inwoners uit de omliggende gehuchten en dorpjes die geïnteresseerd zijn in een internetverbinding met ADSL. De streek is zo afgelegen dat er op dit gebied nog geen infrastructuur is aangelegd en het surfen op het net nog uiterst traag via een modem verloopt. Het punt is dat de inwoners de aanleg van een netwerk grotendeels uit eigen zak moeten betalen. Er wordt onder meer een powerpointpresentatie met technische data en prijsvergelijkingen getoond. Jos komt dit allemaal aan de weet als hij buiten met een tweetal lokale dames een sigaretje aan het roken is.

Wie heeft niet van Bamberg, Würzburg en Nürnberg gehoord, historische steden in een aantrekkelijk landschap. Het schilderachtige Bamberg, met vakwerkhuizen en felrode daken is gelegen aan de oevers van de rivier de Regnitz. Nürnberg strekt zich uit langs beide oevers van de rivier de Pegnitz. Würzburg was eens een bisdom van allure. De vele historische bouwwerken doen hier de geschiedenis van de machtige bisschoppen herleven. Wijnliefhebbers zijn op hun plaats in Franken, waar een overvloed aan glooiende wijnvelden op de bezoeker ligt te wachten. Fraai is het natuurpark Fränkische Schweiz, maar ook het Rhön - gebergte en het in het uiterste oosten gelegen Fichtelgebirge bij de grens met Tsjechië bieden ongerept natuurschoon. Bayreuth is de geschiedenis ingegaan als de plaats van Richard Wagner. Elk jaar worden er opera's van deze componist ten gehore gebracht.

FRANKENLAND
Het “hart van Duitsland” – een betovering van tegenstellingen

Het altijd groene landschap van dit Middengebergte in het noorden van Beieren bestaat uit 15 streken op een oppervlak van ongeveer 30.000 vierkante kilometer. Veel gasten beschouwen het als een “verkleinde uitgave” van Duitsland. Meer dan de helft van Franken wordt in beslaggenomen door in totaal 9 beschermde natuurgebieden. Toch heeft niet alleen de natuur Franken verwend, maar ook de steden met hun grootse geschiedenis. Neurenberg, Bayreuth, Würzburg, Bamberg, Kulmbach, Ansbach, Aschaffenburg of Eichstätt – en niet te vergeten - Dinkelsbühl en Rothenburg o.d.Tauber zijn architectonische glanspunten in het Frankenland. De tot ver over de grenzen bekende kerst-markten lokken elk jaar weer duizenden bezoekers. Een oeroud gebergte in het noordoosten van Franken is het Fichtelgebergte. Deze streek vormt de waterscheiding tussen de Noordzee en de Zwarte Zee. In deze mystieke sfeer ontstonden sagen over moeras- en bosgeesten, geheime grotten met schatten en verborgen goudopslagplaatsen. Dit gebied was belangrijk als centrum van de goud-, zilver- en tinmijnbouw.

Bij een ontdekking door de Frankenalb ten oosten van Neurenberg, met haar glooiende bergen en heuvels, vaak bekroond met burchten, neemt men natuurlijk de voet van het gaspedaal. Hier moet men eigenlijk wandelen en fietsen, in het voorjaar genieten van de prachtig bloeiende fruitbomen en in het najaar de betovering ondergaan van de enorme kleurenpracht. Voor waterratten bieden de vele rivieren en meren allerlei zomerplezier. Het Frankenwald in het noorden, tussen het Thüringer Wald, het Fichtelgebergte en het Ertsgebergte, is de “groene kroon van Beieren”. In dit wandelparadijs ontdekt men verborgen burchten en ruïnes, oude wapensmederijen, molens en eenzame bosherbergen, maar ook vondstplaatsen voor geschiedenisliefhebbers. De Fränkische Schweiz is een streek met een rijke geschiedenis. Maar ook de regio’s Oberes Maintal-Coburger Land, Spessart-Main-Odenwald, Steigerwald, Rhön, Romantisches Franken en de omgeving van Neurenberg zijn royaal met hun charmes. Veel musea herbergen waardevolle kunstschatten. De betekenis als middelpunt van belang-rijke handelswegen wordt onderstreept door de vele burchten en patriciërshuizen, kerken, ruïnes en kastelen.

Het middelpunt van het Fränkische Seenland, ten zuiden van Neurenberg, zijn het Altmühl-meer, het Brombach-meer en het Roth-meer. Behalve vakantie in en aan het water voor het hele gezin heeft deze streek ook veel geschiedenis en cultuur te bieden – de Romeinse grenswal de limes loopt dwars door dit oude cultuurlandschap. De Frankenwijn in de platronde flessen – de Bocksbeutel – leert men het beste kennen in het Fränkische wijnland. Hartig en passend bij de Frankenwijn zijn hier de gerechten. In tal van kerken in deze streek vindt men werken van Tilman Riemenschneider. Het natuurpark Hassberge biedt een afwisselend landschap van bos en open veld, van groene dalen en 500 meter hoge toppen met over de kam verlopende, oeroude jachtpaden, koerier-, handels- en legerwegen. Romeinen, Germanen en Kelten hebben schuilburchten en vestingcomplexen als sporen achtergelaten. 15 burchten en 26 kastelen getuigen van de latere geschiedenis.

De wijnbouw bepaalt het karakter van de streek “Liebliches Taubertal”. Wandel- en natuurvrienden, fietsers en sportievelingen, kunstliefhebbers en gourmets voelen de magische kracht van Tauber-Franken. Een tocht door het Tauber-dal is een ontdekkingsreis door Duitse geschiedenis. Drieduizend vierkante kilometer groot is het natuurpark Altmühltal. Veelzijdigheid en oorspronkelijke schoonheid karakteriseren de streek en de rivier Altmühl met zijn prachtige zijdalen. Hobby geologen kunnen in de kalksteengroeven van de Jura op fossielenjacht gaan. De waardevolste schat die men hier heeft uitgegraven is de oervogel archaeopteryx die ongeveer 150 miljoen jaar geleden geleefd heeft. Het doet er niet toe hoever uw voeten u dragen, waar uw fiets heen rijdt – er zijn duizend goede redenen om dit stukje aarde eens van dichterbij te bekijken.

Ons volgende doel is de bierstad Kulmbach, bekend van de tv-spots op de Duitse televisie. We parkeren bij de Bahnhof en moeten daarna nog een stuk lopen om in de aantrekkelijke Altstadt te geraken. We arriveren er bij het scheiden van de ochtendmarkt waar Thaise en Vietnamese vrouwen ijverig de rommel opruimen. De scholen gaan uit, opvallend zijn de loodzware rugzakken waarmee de Duitse kindertjes hun rug overbelasten. Het oude centrum is best de moeite waard, met name het stadhuis en de patriciërswoningen trekken onze aandacht. Hoog boven de stad houdt de immense Plessenburg een oogje in het zeil, we bezoeken deze vesting echter slechts heel kort.

Niet ver hier vandaan ligt Kronach, een vergelijkbare vestingstad. We parkeren ergens aan de straat en trekken te voet de vestingheuvel op. Deze hoogte is geheel ommuurd en telt in feite slechts 2 hoofdstraten waarlangs oude gebouwen uit de 16e, 17e en 18de eeuw liggen. We komen tot aan de ingang van de burcht Rosenburg, daar laat Jos het afweten met zere knieën die hij tijdens de beklimming van de steil oplopende straten heeft opgelopen. Ook hier zijn de bomen in uitnodigende herfstkleuren getooid. We drinken koffie en Clim bestelt een Schwarzwaldkuchen in een Konditorei (bakkerij / lunchroom) vol kwieke senioren, waaronder een stel Groningers. Op de terugweg naar de Volvo ontdekken we een openbare bibliotheek in een soort telefooncel, een uniek gemeentelijk project dat we nog nergens anders gezien hebben.

KRONACH
Stad van kunst, cultuur en levensvreugde, deelstaat Beieren

Schilderachtige straatjes, prachtige vakwerkhuizen, fonteinen, poorten, torens en weergangen - zo presenteert zich de, door de middeleeuwen gevormde stad, geboorteplaats van de beroemde schilder Lucas Cranach de Oudere aan haar gasten. Hoog boven al dit stadsschoon troont de Vesting Rosenberg, die al van ver als typisch kenmerk van Kronach zichtbaar is en met zijn oppervlakte van 23,6 ha. als het grootste middeleeuwse burchtcomplex van Duitsland en als belangrijk nationaal monument bekendheid geniet.

Bezienswaardigheden

Veste Rosenberg
De burcht is een van de best bewaard gebleven vestingwerken in Duitsland. De oorsprong was het stenenhuis met toren, dat van 1128-1130 in opdracht van bisschop Otto I van Bamberg boven de stad tussen de riviertjes Kronach en Haslach gebouwd werd en dat overeenkwam met het huidige onregelmatige hart van het bouwwerk. In de tweede helft van de 14de-eeuw werd het gebouw als hoeksteen van het Bambergse aartsbisdom aanzienlijk vergroot en van 1475-1487 tot een vesting gemaakt. De kernburcht werd in de 16de eeuw tot bewoonbaar slot verbouwd, dat in 1730 van B. Neumann de huidige vorm kreeg. Hier bevindt zich ook de 15deeeuwse burchtkapel. Tot 1866 heeft het geheel als vesting dienst gedaan, tegenwoordig biedt het onderdak aan het zeer bezienswaardige Frankenwald-Museum, de Fränkische Galerie van het Bayerische Nationalmuseum, het Duitsland-informatiecentrum van de Bayerische Staatskanzlei en aan een jeugdherberg.
Katholieke parochiekerk St. Johannes Baptist
De drieschepige gotische hallenkerk (omstreeks 1400) is in het begin van de 16de-eeuw vergroot met een westdeel, dat het oudere in hoogte overtreft. Opmerkelijk is het rijkversierde laatgotische portaal aan de noordzijde van het westwerk (later ingebouwd) met een Johannesbeeld. Origineel is de laatgotische Annakapel (1513) aan de oostzijde van het koor, waarvan de fundamenten romaans zijn.

Andere bezienswaardigheden
In het Haus zum scharfen Eck, een 16de-eeuws vakwerkhuis, zou Lucas Cranach de Oudere geboren zijn. Het voormalige Kommandantenhaus (Marktstrasse) is een statig woonhuis uit de 16de eeuw. Voorts: het raadhuis (1583), Spitalkirche (1467), H. Kruiskapel (Kreuzberg, 17de eeuw), kloosterkerk St. Petrus van Alcantara (16701672), de Melchior-Ottozuil (1654), de katholieke St. Annakapel (15de eeuw). Rond het marktplein en in de Lucas-Cranach-Strasse. getuigen vele goed bewaard gebleven huizen van de bloei van de stad in de late middeleeuwen, de tijd van de barok en het classicisme. Stadsversterkingen uit de 14de eeuw en uitbreidingen in de 17de eeuw.

Slide show van Kronach / Kulmbach / 14 Heiligen

Kronach Kulmbach 14Heiligen

Ons eerste bezoek geldt Neuhaus an der Pegnitz, waar we de hoge burcht bezoeken. De burcht zelf komen we niet in, maar we kunnen wel de vestingwerken bekijken. Oorspronkelijk was er een Joodse bezitter, maar Göring pikte het voor de oorlog al in. Na de oorlog hebben de Amerikanen hemel en aarde bewogen om de SS - schatten te vinden die de Fränkische ex-oorlogsvlieger Hermann er verborgen zou hebben, dit tot groot ongenoegen van de lokale bevolking die niet veel met Göring ophadden. Dit werd door onze hospita bevestigd. We hebben er voor een grote brouwerij geparkeerd. Deze streek kent nog vele particuliere brouwerijtjes, in feite familiebedrijven; in de plaatselijke Gasthöfe wordt nog overvloedig van het heimische vocht getapt. Het bier smaakt voortreffelijk, zo hebben we zelf de proef op de som kunnen nemen.

AMBERG

We nemen een binnendoortje, misschien wel een soort sluipweggetje, naar het stadje Amberg, waar we de auto in de Altstadt in een straat grenzend aan het voetgangersgebied kwijt kunnen. Tenminste dat denken we. Als we terugkeren staat een parkeerwacht de gegevens van de auto te noteren. We mogen er volstrekt niet parkeren, maar nadat we een zielige en onderdanige houding aangenomen hebben, wordt de boete kwijtgescholden; geen Knöllchen dus. We belanden al gauw op de Markt, waaraan een filiaal van de boekhandelketen Hügendübel ligt. In de grotere Duitse steden kan Jos daar soms uren doorbrengen. Ernaast ligt de kerk die opvalt door mooie gebrandschilderde ramen. Verder is er natuurlijk een stadhuis en een mooi beeld van Beëlzebub. We halen een stadsplattegrond bij het VVV - kantoor op en maken een wandeling rondom de bijna geheel ommuurde stad. Voor het grootste gedeelte lopen we daarbij door de droge Graben die tot wandelpark omgetoverd is. Op regelmatige afstand staan nog middeleeuwse torens overeind. We drinken koffie in de Bahnhofstrasse voor we verder rijden.

We zijn op de terugweg, maar het is eigenlijk nog te vroeg om het hotel op te zoeken. We besluiten nog even ons licht op te steken in het stadje Lauf dat eveneens bijna geheel ommuurd is. De parkeerautomaat aan de rand van de Altstadt is kapot, Jos schrijft een briefje met een verklaring en zet de Zettel tegen de voorruit. Lauf is een verrassing: het is kleiner dan Amberg, maar zeer zeker de moeite waard, met name rond het riviertje waar nog een oud Wasserschloss ligt dat we bezoeken. Tegenwoordig herbergt het een kunstacademie. De langwerpige markt is omzoomd door vakwerkhuizen, het stadhuis staat geheel vrij. Aan de zuidkant springt een oude gerestaureerde waterput in het oog.

Via de Veltsteiner Forst keren we terug naar Schermshöhe, waar we nog enige pilsjes nuttigen voor we om zeven uur in het restaurant onder in het gehucht aanschuiven voor een stevige maaltijd die bestaat uit Sauerkraut met worst en Bratkartoffel. Jos wil na het eten de totale hotelrekening met zijn credit card betalen, maar het apparaat weigert de transactie te verwerken; de pincode zou niet kloppen. De koksmaat schiet te hulp, maar het ligt toch echt aan de kaart. Trouwens, hij is een zoon van de hospita. Oma drentelt er ook nog rond, ze heeft inmiddels de respectabele leeftijd van 88 jaar bereikt. Soms serveert zij zelfs nog wat biertjes uit. We komen overeen dat we alvast 200 euro contant afrekenen, het restant maken we per bank over. Een kwestie van vertrouwen dus. Dat neemt niet weg dat we danig in verlegenheid zijn gebracht, temeer daar de pinkaart van Clim ook niet naar behoren blijkt te functioneren. Jos zal de volgende dag al het verschuldigde bedrag per electronic banking overmaken.

FRÄNKISCHE SCHWEIZ

AL ONZE ANDERE REISVERSLAGEN