|
(Reis gemaakt in oktober 2009)
We verheugen ons op een bezoek aan de oude cultuurstad Bayreuth dat we
bereiken via de autosnelweg. We kunnen de auto achter de Markgräfische Oper
parkeren, maar het gebouw is nog gesloten. Na even wachten worden we vergast op
een sound-and-light show over het leven en de constructieve kunstopvatting van
Markgräfin en mecenas Wilhelmine uit de 18de eeuw. De presentatie met veel dia’s
en barokmuziek bevalt ons zeer, evenals de prachtige vormgeving van het
interieur. De zaal is niet groot, maar letterlijk elke centimeter is er op de
een of andere manier bewerkt. We zijn met slechts 6 personen, waaronder 2
Japanse jongedames. We strijken op een terras neer voor koffie en gebak en slaan
de pubercapriolen van een schoolklas op excursie gade.
Daarna bekijken we het in voornamelijk classicistische stijl opgebouwde centrum.
Natuurlijk zijn die prima onderhouden, laat dat maar aan de Duitsers over. We
bekijken er het stadhuis, de Stadthalle en het Altes Schloss met okerkleurige
muren. Een van de hoofdstraten komt bijzonder harmonieus over met aan
weerszijden stadspaleisjes in neoklassieke stijl. Een hele tijd verblijven we in
de Hofgarten van het Neues Schloss. Het is een langwerpig park, doorkliefd met
waterpartijen waarover romantische bruggetjes zijn aangelegd. De uitbundige
herfstkleuren maken alles nog net even aantrekkelijker. Natuurlijk staan er
namaak-antieke beelden langs de lanen en wandelpaden.
Wahnfried
(Bayreuth, Duitsland)
Villa en
laatste rustplaats van Richard Wagner
Onder het
beschermheerschap van Lodewijk II van Beieren kon Wagner (1813-1883)
zijn grote droom verwezenlijken: de bouw van zijn theater in de
Beierse stad Bayreuth, waar zijn eigen opera's konden worden
uitgevoerd. Wagner zou hier zelf ook komen te wonen. Op 28 april
1874 betrok hij met zijn vrouw Cosima (dochter van Franz Liszt) en
hun kinderen huize Wahnfried, gebouwd door de Berlijnse architect
Wilhelm Neumann. Hier voltooide Wagner zijn Ringcyclus en begon aan
zijn laatste werk, Parsifal. Na Wagners dood in 1883 bleef zijn
familie hier wonen. Nog steeds treedt een van Wagners nakomelingen
op als artistiek leider van de jaarlijkse Bayreuther Festspiele.
"Waar mijn waan
vrede vond - Wahnfried - moge dit huis genoemd worden."
Richard Wagners gevelinscriptie
Veel
belangrijke gasten passeerden de drempel: componisten als Richard
Strauss en Arturo Toscanini, maar ook Adolf Hitler. Wahnfried werd
zwaar beschadigd tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarna tijdelijk
bezet door de Amerikaanse strijdkrachten. Toen de Amerikanen
vertrokken, betrok de familie Wagner het huis opnieuw. In 1972
schonk de familie de villa aan de stad Bayreuth. Het huis werd
geheel opgeknapt in de schitterende staat van voorheen.
In Wahnfried
zijn enkele van Wagners piano's te zien, de gereconstrueerde
bibliotheek, een kleine concertzaal en verschillende memorabilia van
de Wagners. Verder bevindt zich in dit huis het grootste archief van
Wagners correspondentie, evenals de manuscripten van zijn grote
werken. |
Na even gezocht te hebben stoten we toch nog op het eenvoudige graf van de
componist Richard Wagner en zijn geliefde (vrouw?) Cosima. Het ligt in de tuin
van de Villa Wahnfried dat aan de Hofgarten grenst. We lopen terug naar het
paleis, een gang met een trappenhuis dat naar de ingang voert leidt ons naar de
Schlossplatz die gedomineerd wordt door een fontein met een gigantisch beeld van
een keizer te paard. We hebben genoeg gezien, zoeken de auto op en rijden om
twee uur een kilometer of tien door naar het westen.
Daar ligt het paleisje Schloss Fantasie
op ons te wachten, omringd door een prachtig Engels park, maar met name voor
Jos iets te heuvelachtig. Het paleis is pas vanaf vorige week voor bezoekers
gesloten, een tegenvaller. De beelden en de cascades zijn ter bescherming tegen
de weergoden voorzien van houten bekistingen zodat er niets van te zien is. De
hoofdattractie, de Neptun Brunnen, kunnen we dan ook niet bezichtigen.
Bayreuth: Eremitage
4 km ten oosten van de stad,
slecht aangegeven
In de 50 ha grote Eremitage vinden we drie
perioden in de tuingeschiedenis terug. De eerste is de tijd van de
formele tuinen: de uitgestrekte geometrische tuin met heggen en
waterwerken werd ontworpen tussen 1718 en 1726 voor markgraaf Georg
Wilhelm van Bayreuth. Delen van de formele tuin zijn beplant met
bloemen en fruitbomen: langs de noordoostelijke zijde loopt een
tunnel van haagbeuken. Georg Wilhelm was ook de eerste die aan het
oude Schloss werkte. Daarvoor ligt een bloemperk en erachter loopt
een riviertje de heuvel af naar de Main, die eronder stroomt.
De tweede en opmerkelijkste periode in de
geschiedenis van de Eremitage was de tijd van 1740 tot 1750, toen
het Schloss en de tuinen werden vormgegeven door prinses Wilhelmina.
In deze tijd werd een aantal 'dwaze elementen' gebouwd onder het
oude Schloss. Alleen de Untere Grotte en de ruïne van een Romeins
theater zijn behouden gebleven. In 1749 werd een nieuw Schloss naast
het oude gebouwd. Opmerkelijk is een achthoekige zonnetempel van
glas en goud. De koepel is bekroond met een verguld beeld van Apollo
en zijn triomfwagen. Beide zijden van de tempel worden begrensd door
een halfcirkelvormige vleugel met zuilenrij en een vijver met een
spectaculaire fontein, de Obere Grotte. De derde periode is die van
de l9de-eeuwse Engelse landschapsstij1, met bossen, fraaie bomen,
sappige weiden en paarse rododendrons. |
We zetten daarom maar koers naar de Thermen, een modern
waterparadijs met veel in– en out door zwembaden, sauna’s, bubbelbaden,
glijbanen. Het is met behulp van subsidies van de EU gebouwd met als doel de
kwakkelende economie van de streek een impuls te geven. We drinken er koffie,
maar hebben er eigenlijk verder niets te zoeken. Jos dacht abusievelijk dat het
hier om een ouderwets negentiende-eeuws kuuroord ging.
Om vijf uur bereiken we ons uitgangspunt, het Berghotel in Schermshöhe. De
gastvrouw staat ons al op te wachten. We bespreken het leven van enkele
sporthelden, onder andere dat van Steffi Graf, door Clim steevast “die Gräfin”
genoemd. We roken samen met haar een sigaretje op het buitenterras.
EREMITAGE
We gaan de volgende dag op weg naar het paleis de Eremitage dat
ten oosten van Bayreuth ligt. Om half elf komen we er aan en concluderen dat we
de eerste en voorlopig enige bezoekers zijn. Ook hier zijn de beelden afgedekt
in het weids aangelegde park. We kunnen er wel genieten van de warme
herfsttinten. Hoogtepunt is de Zonnetempel, die overdadig verguld is en met tal
van figuren opgesierd. Ook een Chinese paviljoen op een kunstmatig opgeworpen
heuvel mag er zijn. Het paleis zelf is opgetrokken uit ruwe steen, het lijkt wel
van vulkanische oorsprong. Het is gesloten voor bezoekers, we zijn net weer te
laat in het seizoen gekomen. Verder zijn er kunstmatige grotten, waterpartijen
en pergola’s te bewonderen.
BAYREUTH
De romantische ligging van de stad Bayreuth (345 m; 70.000
inwoners) aan de Rote Main tussen het Fichtelgebirge en de
Frankische Jura trekt vele toeristen aan.
 Het
is de hoofdstad van Oberfranken. Er is zelfs een universiteit, met
een pedagogische en natuurwetenschappelijke faculteit. De
werkgelegenheid van de bevolking van Bayreuth en omstreken wordt
voor een belangrijk deel bepaald door de industrie: textiel,
machinebouw, elektronica, sigaretten, glas en porselein. Ook
beschikt de plaats over diverse brouwerijen waar speciale
biersoorten vervaardigd worden. In een12e‑eeuwse oorkonde wordt voor
het eerst over de nederzetting 'Baierrute' gesproken. Deze naam
herinnert aan Beierse stammen die het gebied in de Vroege
Middeleeuwen hadden veroverd. Deze Bajuwaren hadden de uitgestrekte
bossen gerooid en er een omvangrijke nederzetting gesticht.
Omstreeks het midden van de 13e eeuw kreeg de plaats stadsrechten,
waarna de stad in handen kwam van het adellijke geslacht
Hohenzollern. In de Late Middeleeuwen werd Bayreuth een invloedrijke
handelsstad. De plaats lag aan een kruispunt van belangrijke
handelswegen naar Noord‑Bohemen, Nürnberg en Saksen. In 1361
verleende keizer Karel IV de stad muntrechten. De daaropvolgende
eeuwen stonden in het teken van religieuze oorlogen. Diverse malen
werd Bayreuth verwoest en geplunderd. Betere tijden braken in de
eeuwen daarna aan, waarvan de meeste monumenten in de stad nog
stille getuigen zijn. Onder de burggraven Christian Ernst en
Friedrich maakte de stad in de 17e en 18e eeuw namelijk een
belangrijke bloeiperiode door. Overal werden prachtige barokke
huizen en paleizen opgericht, die het hedendaagse aanzien van
Bayreuth voor een groot deel bepalen. In 1810 kwam Bayreuth onder
Beiers bestuur. Al wandelend door het centrum komt u in aanraking
met de meeste bezienswaardigheden. Strenge geordende classicistische
gevels en pompeuze barokke huizen wisselen elkaar af.
Wie aankomt op het station, is binnen een paar minuten in het hart
van de stad. De Bahnhofstrasse leidt naar het Luitpoldplatz. Op de
hoek van de Opernstrasse ziet u het fraaie 18e‑eeuwse barokke
theater, of Opernhaus, van de bouwmeester Saint Pierre. Deze
architect is verantwoordelijk voor een groot deel van de barokke
bouwwerken in de stad. Het interieur is overweldigend. De decoratie
is het werk van de Italiaanse architect Giuseppe Bibiena. In mei en
juni vinden hier (internationale) muziek‑ en theatervoorstellingen
plaats. Er schuin tegenover ligt het Neues Rathaus, een lelijk
modern gebouw waar het toeristenbureau gehuisvest is. Iets verder
staat aan de Maximilianstrasse het Altes Schloss met de 16e‑eeuwse
achthoekige toren die tot ver in de omtrek te zien is. Achter de
barokke gevel gaan 13de‑eeuwse funderingen en muren schuil. Het
rococo-interieur van de slotkerk is een bezichtiging waard. De
Maximilianstrasse is de autovrije winkelstraat van Bayreuth, zodat u
er in alle rust kunt genieten van de vele kleurrijke gevels en
erkers die deze straat sieren.
Het Neues Schloss dicht bij de Ludwigstrasse werd tussen 1733 en
1755 gebouwd door de architect Saint Pierre en is een prachtig
voorbeeld van barokke bouwkunst. Het barokke en rococointerieur is
beslist de moeite waard. Binnen zijn maar liefst 38 pronkkamers te
zien. U kunt een bezoek brengen aan de Staatsgalerie met 18e‑eeuwse
schilderkunst, het Archeologisches Museum en het Chinese kabinet.
Achter het kasteel ligt de fraaie hoftuin, oorspronkelijk aangelegd
in barokstijl en in de vorige eeuw veranderd in Engelse
landschapsstijl. Slingerende paden en verspreide boomgroepen hebben
daarbij de plaats ingenomen van een strak geordende plattegrond met
symmetrische motieven, beelden op hoge sokkels, rechte lanen en
geschoren hagen. Van de oorspronkelijke aanleg zijn de fonteinen en
de grote vijver bewaard gebleven.
Bayreuther Festspiele
Meer nog dan om zijn architectuur is Bayreuth internationaal bekend
vanwege de Festspiele. De Bayreuther Festspiele zijn voor veel
mensen een begrip. De plaats is onlosmakelijk verbonden met de
componist Richard Wagner, wiens muziek tijdens de jaarlijks
terugkerende Festspiele ten gehore wordt gebracht. Opera's met
zware, indrukwekkende klanken en gedragen muziekstukken bepalen voor
een belangrijk deel het oeuvre van deze Duitse musicus, wiens
woonhuis aan de rand van het slotpark gelegen is. Wagner liet deze
villa in 1873 in neorenaissancestijl bouwen en gaf het huis de naam
'Haus Wahnfried', nu doet het pand dienst als Richard‑Wagner
‑Museum. In dit leuke museum wordt op een duidelijke manier een
overzicht gegeven van de geschiedenis van de Bayreuther Festspiele
en het leven van de componist. Aan de werken van Wagner is veel
aandacht besteed
Aan de overkant van het spoor liggen nog enkele bezienswaardigheden
die u tijdens uw bezoek aan Bayreuth niet mag overslaan. Als u iets
omloopt, kunt u de barokgevels aan de Friedrichstrasse bewonderen en
dan via de Ludwigstrasse teruglopen naar de Opernstrasse en het
Luitpoldplatz. Bij de Bahnhofstrasse slaat u rechts de Tunnelstrasse
in, die u afloop naar de St Georgen, een vroegbarokke kerk met daar
dichtbij een barokkasteeltje.
Ten noorden van het centrum treft u het in 1876 gebouwde
Festspielhaus aan. Het gebouw, dat naar een concept van Richard
Wagner is gemaakt, ligt te midden van groenpartij en op de
zogenaamde Grüne Hügel (Groene heuvel) en staat van eind juli tot
eind augustus in het teken van de muziek van de beroemde componist
Richard Wagner. Het decor van het theater leent zich bijzonder goed
voor de uitvoering van de opera's van Wagner. Stijlvol en elegant
gekleed verschijnen de bezoekers voor het barokke gebouw; de dames
in het lang, de heren in zwart driedelig kostuum. Wie een kaartje
voor een uitvoering wil bemachtigen, moet dit ruimschoots van
tevoren doen. Het toeristenbureau verstrekt hierover informatie. Als
u een kijkje in het interieur wilt nemen, moet u ook het
toeristenbureau om informatie vragen.
Omgeving
Vier kilometer ten oosten van Bayreuth ligt het fameuze Schloss
Eremitage, het zomerverblijf van de markgraven. Een statige
oprijlaan vormt de toegang tot dit fraaie buiten, gelegen in een
schitterende omgeving temidden van uitgestrekte groenpartijen.
Eigenlijk is er sprake van twee kasteeltjes. Het oudste pand stamt
uit 1718 en biedt veel rococoversieringen. Ook kunt u er
schilderijen van de markgravin Wilhelmine bezichtigen en een bezoek
brengen aan het Japanse lakkabinet. Van het tweede kasteeltje uit
1753 is de buitenkant bijzonder opvallend. Vergulde kapitelen,
ornamenten en versieringen van veelkleurige glasscherven en stenen
dragen bij aan het sprookjesachtige uiterlijk van het gebouw.
Mooi is de Sonnentempel, een achthoekig gebouwtje met een bekroning
van Apollo en een vierspan. Ook een wandeling door de barokke tuin
van het zomerverblijf is een lust voor het oog. Het park is fraai
gelegen in een heuvelachtig landschap waar de Rote Main zich
doorheen slingert en behoort tot de hoogtepunten van de barokke
tuinkunst. Kunstmatige grotten en waterpartijen met grote fonteinen
fleuren de tuin op. Zoals ook in veel andere Duitse slottuinen
gebruikelijk is, vindt u een tijdschema voor de waterspuitende
fonteinen bij de ingang van het oude slot. Hoewel het
sprookjesachtige karakter van het slotpark voor een groot deel
bewaard is gebleven, moet het er ruim twee eeuwen geleden nog veel
aantrekkelijker hebben uitgezien. Aan water was blijkbaar geen
gebrek, want maar liefst 58 spuitende fonteinen waren toen de hele
dag in werking. In deze lusthof heeft de hofarchitect Saint Pierre
een Orangerie en een menagerie gebouwd.
Slide show van Bayreuth
Bayreuth
|
  
|
