2010: Kunst en design in de Zeche Zollverein

Een voormalig mijnterrein als UNESCO Werelderfgoed? Dit lijkt ongewoon, maar wat vroeger de grootste en mooiste mijn ter wereld was, is een prachtig voorbeeld van de spectaculaire industriecultuur van de regio.
In 1986 werd de steenkoolwinning op het terrein van Zeche Zollverein in Essen beëindigd. Zollverein is het bekendste industriële monument in het Ruhrgebied en het centrum van de creatieve economie. In het opnieuw ingerichte ketelhuis bevindt zich tegenwoordig het red dot design museum, in de voormalige compressorhal is het restaurant 'Casino' gevestigd. Het Ruhrmuseum heeft zijn intrek genomen in de voormalige kolenwasserij, die compleet is omgebouwd naar een ontwerp van de Nederlandse toparchitect Rem Koolhaas.

Kolenmijn Zollverein (Essen)

Modernistisch industrieel complex

De Zollverein-steenkolenmijnen gingen open in 1847, toen de eerste schacht werd aangelegd. Steenkolen waren benodigd voor de ijzer- en staalindustrie in het Ruhrgebied. Dankzij een goede spoorlijnverbinding kon de mijnindustrie tot grote bloei komen. In de loop van de 19e eeuw werden nog meer schachten gegraven en werd het de grootste kolenmijn van Europa.

In de jaren ‘20 van de vorige eeuw kreeg de mijn een nieuw bestuur en werd de productiviteit vergroot door de aanleg van de nieuwe 'schacht 12'. De architecten, Fritz Schupp en Martin Kremmer, lieten zich bij hun ontwerp beïnvloeden door het Bauhaus en de gedachte dat vorm in dienst staat van functie. Ze schiepen een modernistisch bouwwerk. De bouw duurde van 1928 tot 1932. Indrukwekkend is met name de rood geschilderde, A-vormige schachttoren, die tot symbool van het Ruhrgebied werd. In de jaren ‘80 liep de steenkolenwinning terug; in 1986 werd de mijn gesloten.

Tegen het einde van de vorige eeuw werd het gebied overgenomen door de plaatselijke overheid. Nadat Unesco het terrein op de Werelderfgoedlijst had geplaatst, werden de gebouwen gerestaureerd. Tot de interessantste bouwwerken behoren het oude ketelhuis - door Norman Foster omgebouwd tot ontwerpcentrum - en de kolenwasserij, waar nu het Ruhrmuseum is gevestigd. Nu de economie weer opleeft, vestigen zich opnieuw bedrijven op het terrein van de Zollverein.

“Dit terrein getuigt van de opkomst en ondergang van een belangrijke industrietak."
Unesco


Mijnwerkersmonument	Stationsplein	Mijn hotel

In mei 2007 verbleef Jos enige dagen alleen in Essen. Hij boekte aan de rand van de binnenstad een middenklasse hotel, van waaruit hij met het openbaar vervoer de stad en omgeving verkende. Hij was aangenaam verast door de orde en netheid in de stad. Van een stinkende en vuile metropool in de beruchte, zogenaamde Ruhrpott was niets te merken. Oude fabriekshallen waren smaakvol omgetoverd tot theaters en bioscopen.

De zware en vervuilende industrie was allang uit de stad verdwenen en vervangen door schone bedrijven (o.a. ICT) en dienstverlenende instellingen. Het openbare vervoernet was uitgebreid en de metro en bussen vertrokken en arriveerden mooi op tijd. Hoogtepunten van zijn bezoek waren de Villa Hügel van de legendarische industriebaron Krupp en zijn familie(ten zuiden van de stad) en de UNESCO - site Zeche Zollverein (een voormalige cokesfabriek en steenkolenmijn) ten noorden van de stad.

Van deze reis hebben we geen verslag gemaakt. We beperken ons hier tot een uitgebreide fotogalerij.

Essen: Villa Hugel

Locatie: drie ingangen; het gemakkelijkst vanaf de Frieherr-von-Stein-Strasse,
die langs de noordoever van de Ruhr loopt.

Er zijn drie hoofdingangen tot dit bastion van de Duitse industrie, maar u benadert het het beste vanuit het zuiden, waarbij u langzaam en waardig omhoogloopt door een brede laan met platanen. De tuin werd in de jaren zestig en zeventig van de 19de eeuw aangelegd door Alfred Krupp zelf. Hij wilde snel resultaat zien en zo snel mogelijk kunnen genieten van de beslotenheid van een bostuin, kocht daarom halfvolgroeide bomen — beuken, sparren, linden, eiken, pijnbomen en platanen, allemaal ongeveer 50 jaar oud — en bracht ze hierheen uit de omringende natuur. Exotische bomen werden rond 1900 toegevoegd door zijn zoon en schoondochter.

De grootsheid van de aanplant, met beukenbossen en rododendrons, is adembenemend. De villa zelf is groot, een mengelmoes van architectonische stijlen, maar heeft vanaf de top van een heuvel prachtig uitzicht. De gazonnen achter het huis waren vroeger Italiaanse tuinen, met pergola's en paviljoens. Die zijn in de jaren vijftig verdwenen toen de tuin werd vereenvoudigd, maar de vazen rond het huis zijn nog steeds met verse bloemen gevuld. Villa Hügel is het mooist aan het eind van het voorjaar als de rododendrons en paardenkastanjes bloeien, maar u kunt hier het hele jaar door genieten.


Alte Synagoge

Gruga - Park

Margarethen Höhe

Ronald McDonald Haus in Gruga - Park

RWE - gebouw

Villa Hügel: interieur

Villa Hügel: exterieur

Zeche Zollverein

MEER INFO ZECHE ZOLLVEREIN (DUITS)

Zeche Zollverein, Von Kohle zu Kunst

Abreißen, Planieren, Neubebauen - das ist das übliche Schicksal von Industrielandschaften, wenn die Produktion nicht mehr lohnt. Stätten der Arbeit galten lange als unästhetisch und reizlos, und deshalb sind nur wenige historische Industrielandschaften heute noch intakt.
Zeche Zollverein in Essen ist die am vollständigsten erhaltene Zechenanlage in Europa. Sie wurde 1986 stillgelegt, aber schon lange vorher war geplant, die Zeche für künftige Generationen zu nutzen. Umwidmung und aufwendige Restauration sind die Stichwörter für einen neuen Umgang mit dem alten Industrierelikt: der Weg führt von der Kohle zur Kunst. Im Kesselhaus der Zeche, wo einst der Dampfdruck für die Bewetterungs-anlagen des Untertageabbaus erzeugt wurde, ist heute das Designmuseum Nordrheinwestfalen. Im Turbinenhaus genießt man jetzt im Gourmet-restaurant "Casino Zollverein" exklusive Speisen zwischen Stahlträgern und alten Kesseln. Im Salzlager der Kokerei fand Kabakovs "Haus der Träume" Platz. In der großen Lesebandhalle wurden früher an vielen Bändern Gesteinsbrocken aus der Kohle gelesen - nun finden in ihr Konzerte statt.

Seit ihrer Planung 1928 war die Zeche Zollverein eine Attraktion für Architekten und Grubenbetreiber. Den Industriearchitekten Martin Schupp und Fritz Kremmer ist es gelungen, einen Gesamtentwurf zu konzipieren, in dem nicht wie bei den meisten Fabrikationsstätten einzelne Bauelemente aneinandergestückelt oder je nach Bedarf verändert wurden, sondern Funktion und Ästhetik eine Einheit bilden. Von Anfang an wurde Zeche Zollverein bei aller Zweckmäßigkeit auch als repräsentatives Symbol der Arbeit, als Denkmal der Industrialisierung geplant.

Mit der Aufnahme von Zeche Zollverein in die Welterbeliste der UNESCO 2001 bleibt ein einzigartiges Zeugnis der Industriearchitektur erhalten: der Weg der Kohle wird auch in Zukunft nacherlebbar sein.

Daten & Fakten
Kulturdenkmal: Zeche Zollverein
UNESCO-Ernennung: 2001

1845/46 Mutung der zur Berechtsame gehörenden Einzelfelder
1847 Zusammenfassung der Einzelmutungen unter dem Namen Zollverein
1847/49 Schächte 1 und 2 werden abgeteuft. Konsolidation der Einzelfelder unter dem Namen Zollverein
1866 Bau der ersten Kokerei (30 Öfen) / 1874 Die erste Kohlenwäsche wird gebaut
1901 Erweiterung der Kokerei 1/2 um 30 Öfen und Abbruch der Koksöfen aus dem Jahre 1866
1903/04 Erweiterung der Kokerei um 60 Öfen
1908 Erneuerung von 30 Koksöfen auf 1/2, Abbruch der 60 Koksöfen aus dem Jahre 1869
1911 Schacht 10 wird abgeteuft
1914 Inbetriebnahme von 60 Koksöfen auf 1/2, Bau einer Kokerei mit 120 Öfen auf 3/7/10
1920 Interessengemeinschaft zwischen der Gewerkschaft Zollverein und der Phönix AG
1926 Gründung der Vereinigten Stahlwerke AG in die Zollverein und Phönix aufgingen
1926/28 Stilllegung der Kokerei 4/5 / 1928/32 Errichtung der Tagesanlagen Schacht 12
1929 Einstellung der Schachtförderung 6/9, Schacht 12 wird abgeteuft
1932 Aufnahme der Förderung Schacht 12 unter gleichzeitiger Einstellung der Schachtförderung auf 1/2, 3/7/10 und 4/11, Schacht 5 wird verfüllt
1934 Bildung der Gelsenkirchener Bergwerks AG / 1941 Schlagwetterexplosion auf 6/9, 29 Tote
1946 12. Sohle ist Hauptfördersohle (610 m Teufe) / 1952/57 Ausrichtung der 13. Sohle (756 m)
1956 Verlängerung des Schachtes 12 von der 12. zur 13. Sohle
1957 Schacht 12 fördert von der 13. Sohle, Beginn der Gefäßförderung
1959 13. Sohle wird Hauptfördersohle (750 m Sohle)
1963 Die Schachtanlage 1/2 wird als eigenständige Betriebsführerabteilung aufgeteilt
1967 Stilllegung des Baufeldes 4/11 / 1966/72 Ausrichtung der 14. Sohle (1000 m Teufe)
1974 Durchschlag der Verbindungsstrecke 14. Sohle Zollverein mit der 10. Sohle Holland. Übernahme der Förderung Holland
1975 Schächte Zollverein 6, Rheinelbe 4 und 6, sowie Bonifacius 2 werden verfüllt
1976 Einrichtung einer Zentralwasserhaltung auf der 10. Sohle für die stillgelegten Anlagen Katharina, Joachim, Victoria-Mathias, Ernestine und Dahlbusch, sowie für die noch im Abbau befindlichen Baufelder Bonifacius und Holland, Schacht Holland 6 wird verfüllt
1977 Ausrichtung der 15. Sohle im Baufeld 3/10 (1150 m Teufe)
1979 Stilllegung des Baufeldes 6/9 und des östlichen Hollandfeldes, Schacht Alma 5 wird verfüllt
1980 Verfüllung der Schächte Zollverein 3 und 7
1982 Schacht 9 wird verfüllt, Durchschlag eines 4,8 km langen Verbindungsquerschlages
1983 Verbundwerk Nordstern - Zollverein
1986 Einstellung der Kohleförderung im Baufeld Zollverein. Beendigung des Bergbaus in Essen am 23. Dezember 1986
1987 Weiterbetrieb der Schächte 12 und 2 für die zentrale Wasserhaltung auf der 14. Sohle mit dem Bergwerk Nordstern
23. Dezember 1986 Letzte Schicht auf Schacht 12

Essen is een stad in de Duitse deelstaat Noord-Rijnland - Westfalen. Met 585.430 inwoners is het de op één na grootste stad van het Roergebied.

Zoals meer steden in het Roergebied heeft de stad geen historische binnenstad. Deze is in de Tweede Wereldoorlog grotendeels verwoest. Hoewel de stad is ontstaan in 845, begon ze pas in de 19e eeuw te groeien tot een stad van enig belang. De stad kent vele fabrieken en andere industriële gebouwen die deels gesloten zijn.

De bekendste firma die in de stad gevestigd is, is de staalfirma Friedrich Krupp AG, opgericht door de industriële familie Krupp, en in 1999 met Thyssen gefuseerd tot de ThyssenKrupp AG. Villa Hügel, het voormalige woonhuis van deze familie aan de Baldeneysee, is enorm van omvang. Tegenwoordig worden er regelmatig tentoonstellingen gehouden.


	Bonsai -boompjes in Gruga - Park

Essen: Grugapark

Locatie: bij de Messe (jaarbeurs)

Dit is een van de mooiste openbare parken in Duitsland. Het is in 1927 aangelegd, in 1965 voor de Bundesgartenschau opnieuw ingericht en beslaat nu zo'n 70 ha. Bij de ingang op het Messegelande ziet u als eerste een fontein die vijf krachtige stralen in parallelle bogen spuit, de eerste van de vele verrassingen. De hele tuin is een tour de force van fraaie aanleg en beplanting en in elke tijd van het jaar het bekijken waard. Tot de hoogtepunten behoren twee meren, mooie beelden, een heidetuin, een moderne rozentuin, een hypermoderne Japanse tuin, een moestuin, een ecologische tuin, een kruidentuin, een boerentuin, een mediterrane tuin, velden kegelsleutelbloemen en een amfitheater van dahlia's.

De rotstuinen zijn groot en bevatten een alpiene tuin met een bergbeek en een waterval. Nog mooier zijn de steppetuinen en de vaste planten in de natuurlijke stijl die we zoveel in Duitsland tegenkomen. Het dichte rododendronbos is aan het eind van het voorjaar spectaculair. Het Grugapark bevat ook de botanische tuin, die een mooie collectie interessante bomen bevat.

De stad kent diverse hoge gebouwen. Het bekendste is de RWE Turm (127 meter), het hoofdkantoor van RWE AG. Daarnaast heeft Essen het hoogste stadhuis van Duitsland (106 meter).

De buitenwijken van Essen bestaan uit talrijke agglomeraties die vroeger aparte dorpen vormden. In het stadsdeel Katernberg ligt de Zeche und Kokerei Zollverein. Dit voormalig industriële complex met onder meer een kolenmijn staat op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO vanwege de unieke Bauhaus - architectuur.

Essen heeft een rijk cultureel leven. Zo is er het bekende Aalto Muziektheater, de onlangs volledig gerenoveerde Philharmonie, het Grillo Stadttheater, en ook de gerenommeerde bioscoop de Lichtburg. In het Folkwang Museum worden regelmatig grote overzichtstentoonstellingen gehouden.

Het stadsbeeld wordt bepaald door de na de zware oorlogsverwoestingen verrezen nieuwbouw. Het historisch middelpunt van de stad is de romaanse kathedraal en een volledig herbouwde synagoge. Verder kent de stad nog een aantal middeleeuwse kerken.

ESSEN

Kolenmijn Zollverein (Essen)

Essen: Villa Hugel

Essen: Grugapark

AL ONZE ANDERE REISVERSLAGEN