Stad van boekanier Francis Drake
Ik liet Londen voor wat het was en reisde verder naar Plymouth, een grote stad aan de rand van Cornwall. Na Londen is deze oorlogshaven in de laatste wereldoorlog het zwaarst door de Duitse Luftwaffe gebombardeerd. Het centrum is dan ook helemaal nieuw, er staan nauwelijks oude gebouwen. Het is de stad van Sir Francis Drake, de zeeheld die de Spaanse Armada in de val liet lopen. In de haven van Cadiz vernielde hij 33 Spaanse oorlogsbodems. (Onze Michiel“in zijn blauw geruite kiel” de Ruyter evenaarde dit huzarenstukje decennia later in Chatham.) Drake was eigenlijk een doodgewone kaper die het de Spaanse galjoenen in de Caribische Zee lastig maakte. Hij was de tegenhanger van onze nationale held Piet Hein, die per slot van rekening ook gewoon een zeerover / boekanier was.

Plymouth beviel me niet echt. Ik zwierf er rond door de parken en bezocht een lokaal museum met veel aandacht voor zeevaart. Bovendien was het er slecht weer, het regende vaak. In het uitgaansleven werd me enkele malen de toegang geweigerd, omdat ik geen stropdas omhad. Stond ik buiten met nog enkele Nederlanders (studenten uit Leiden) te pruilen en het Engelse toelatingsbeleid te verwensen.

THE EXORCIST

Ik ging er voor de eerste en enige keer in Engeland naar de bioscoop. Hét gesprek in Engeland en Ierland op dat ogenblik ging over de film The Exorcist. Voor de ingang van het theater was het een drukte van belang. Voor- en tegenstanders van de film stonden elkaar af te katten en uit te jouwen, terwijl Rode Kruisploegen zich voorbereidden op de te verwachten flauwgevallenen en geflipten. Een reden temeer om deze film te gaan bekijken. Viel dat even tegen. Ik snapte gewoon niet waar al die mensen zich druk om maken. Uiteindelijk is het maar toneelspel en bovendien lag de fake er bij de zogenaamde gruwelscènes duimendik bovenop.

Toch was het interessant om de reacties van het publiek eens te bestuderen. Een aantal mensen (voornamelijk vrouwen) miste minstens een half uur van de film omdat ze hun hoofd vol echte afschuw of geveinsde walging van het doek hadden afgedraaid. Verder gebeurde er eigenlijk niets abnormaals. Door de grote herrie in de zaal kon ik helaas hele gedeelten van de gesproken tekst niet verstaan. Vreemd dat zo’n doorsneefilm (want dat was het in mijn ogen) zo veel opschudding kon veroorzaken. Na de film bleven veel bezoekers buiten staan discussiëren. De politie was alert en dreef de verschillende groepjes uiteen met de vriendelijke verzoeken “Split up, please!”.

MEER INFO PLYMOUTH

De stad staat in het Domesday Book vermeld als Sudtone en ontstaan uit een vissersnederzetting. De stad maakte in de tijd van Elisabeth I een bloeiperiode door. In 1580 keerde Francis Drake van zijn tocht om de wereld terug in Plymouth en in 1620 vertrokken van hier de Pilgrim Fathers naar het Nederlandse Delftshaven, om van daar uit door te varen naar de Nieuwe Wereld, Amerika. De stad was ook de thuishaven van Captain Cook. In 1690 werd de stad oorlogshaven. Plymouth was ook lange tijd aanloophaven voor het transatlantische verkeer van passagiersschepen (tot 1961).

Bezienswaardig is The Hoe, met een oorlogsmonument en een standbeeld van Sir Francis Drake. De Smeaton Tower is de vuurtoren, die geopend is voor publiek. Deze heeft verderop langs de kust op een eilandje gestaan, maar toen men ontdekte, dat de fundering het op zou geven, heeft men hem hier neer gezet. De Citadel, met 6 m dikke muren, is gebouwd door King Charles II, meer om zich te beschermen tegen de bevolking, dan tegen aanvallen vanuit zee.

Plymouth is marinehaven, Sutton Harbour, en regionaal centrum van Zuidwest - Engeland. Meer dan de helft van de beroepsbevolking werkt in de dienstensector. Het centrum van Plymouth is geheel volgens moderne stedenbouwkundige plannen vernieuwd. Aan de voet van de door Karel II gebouwde 17de- eeuwse citadel, een vijfhoekige vestingbouw met hoektorens, ligt de 16de- eeuwse wijk Barbican. Buckland Abbey, een cisterciënzerabdij uit de 13de eeuw, was in de 16de eeuw de woning van Sir Francis Drake en is nu een museum.

Slapen tijdens treinreizen
Ik nam de trein naar Bristol. Tijdens die korte reis had ik een geanimeerd gesprek met een magnetiseur / hypnotiseur (naar ik meen heette hij David Tabb) met een smal ringbaardje. Hij vertelde me dat ik waarschijnlijk niet gevoelig / vatbaar was voor hypnose (“You are not suggestible.”), omdat ik er totaal niet in geloofde. We hadden het verder of fake geneesmiddelen, placebo’s en self fullfilling prophesies. Ik sliep vaak tijdens de vele treinreizen die ik in Engeland maakte. Tijdens de hele reis kende ik veel slapeloze en vermoeiende nachten. Al reizend kon ik gelukkig mijn slaapachterstand inhalen.

SEVERN VLOEDGOLF GLOUCESTERSHIRE

Elk jaar vindt er in de lente en in de herfst een spectaculair natuurverschijnsel plaats in de rivier de Severn in Gloucestershire: een vloedgolf die de Severn Bore wordt genoemd. Deze kan zich voordoen als een glazige deining, een monsterlijke, brekende golf of zelfs een bewegend gat. Naarmate de Severn ondieper en smaller wordt, krijgt de watermuur meer snelheid en wordt veel groter en vormt een grote vloedgolf. Hij raast tegen de stroom in met snelheden tot 21 km/uur. De deining kan soms hoogten van 3 m bereiken, en is sterk genoeg om koeien en schapen van de oevers mee te sleuren meer dan twee uur stroomopwaarts over een afstand van 34 km van Awre tot Gloucester. Hij passeert Avonmouth, waar de rivier ongeveer 8 km breed is, en dan Chepstow en Aust, Lydney en Sharpness – waar hij ongeveer 1,6 km breed is – en tegen de tijd dat hij bij Minsterworth is, waar de rivier slechts 100 m breed is, kan de vloedgolf wel 2,7 m hoog zijn.

De grootste vloedgolven komen twee tot drie dagen na nieuwe of volle maan voor, en de meest indruk-wekkend zijn tijdens de springgetijden. Volgens de overleveringen hebben mensen die bij inkomend tij geboren worden geluk in het leven, en hebben zieken meer kans om te sterven als het tij afneemt. De Severn Bore is een van de grootste ter wereld – er zijn wel zestig vloedgolven op aarde, onder andere op de Seine, de Indus en de Amazone. De allergrootste is echter die van de Ch'ient'ang'kian (Hangchoufe) in China. Met springtij kan de golf daar een hoogte van 7,5 m en een snelheid van 24 tot 27 km/uur bereiken. Zijn lawaai is zo luid dat mensen hem 22 km verderop langs de rivier kunnen horen aan-komen. Hij verandert de vredige rivier in een binnenlandse surfzone, en elk jaar wedijveren tientallen surfers om te zien wie het verst komt.

Het bereik van het getij in de Severn kan wel 15,4 m hoog zijn en is daarmee het op een na hoogste ter wereld. Als het tij opkomt, slaat het tegen de harde rivieroevers bij Sharpness. Deze beperken de beweging van het water, en samen met de ruggen van de rivierbedding, houdt het water tegen zodat het niet meer vooruit stroomt. Er ontstaat dan een muur van water die uiteindelijk in het estuarium van de Severn stroomt.

Bristol, gore stad
In de industrie- en havenstad Bristol moest ik overstappen. Ik had de gelegenheid om een uurtje of zo de stad te bezichtigen, maar dat viel tegen. Ik vond het centrum maar oud en goor. Ik moet echter toegeven dat ik er niet al te veel van gezien heb om er een goede indruk van te krijgen. Volgens de “kenners” heeft de stad toch nog wel wat meer te bieden dan zo op het eerste gezicht lijkt. (Zie het kader) Hoe dan ook, ik was blij dat ik door kon reizen via de hoge spoorbrug over het estuarium van de brede rivier de Severn (getijdenverschil is hier meer dan 10 meter!) naar het aan de andere kant van het water gelegen Cardiff.

MEER INFO BRISTOL

EEN VOORUITSTREVENDE STAD

Een wat achtergestelde metropool Hoewel Bristol enigszins buiten het toeristische circuit ligt, vindt men er interessante historische monumenten en gebouwen.

(Bevolking: 370.000 inwoners) De hoofdplaats van het graafschap Avon ligt in het zuidwesten van Engeland aan de rivier Avon, niet ver van de mending van de Severn. Ondanks grote getijverschillen, die de scheepvaart bemoeilijken, dankt Bristol zijn welvaart aan de haven. De stad trek minder profijt van de industriële revolutie dan het noorden van Engeland, maar de decentralisatie van de belangrijke vliegtuigindustrie tussen de twee wereldoorlogen gaf Bristol een nieuwe economische impuls. Dit had later zware Duitse luchtaanvallen tot gevolg, waardoor een groot deel van de binnenstad werd verwoest. Deze is inmiddels volledig herbouwd en talrijke historische gebouwen uit de vroegere bloeitijd zijn gelukkig bewaard gebleven. Clifton Village, de voorname woonwijk even buiten de stadskern, ademt nog de elegante sfeer van het begin der vorige eeuw. De hangbrug van Clifton, een meesterwerk van de architect Brunel, biedt een fraai uitzicht over het dal van de Avon, het havengebied en het omringende landschap. Bristol heeft een groot aantal van zijn stedelingen verloren aan Bath, een populaire badplaats die nog steeds groeit.

BRONNEN VAN INKOMSTEN
Voornamelijk invoerhaven. Industries levensmiddelen en zware chemie; papierfabrieken; lucht- en ruimtevaartindustrie. Atoomenergiecentrum. Belangrijke dienstensector.