Mardin

Sabanci Mardin Sanat Muse: de moeite waard
Ik geniet niet al te lang van al dit fraais en trek de stad in. De rijke industrieel Sabanci wil zich ook als mecenas niet laten kennen en heeft er in een historisch pand het gloednieuw Mardin Sanat Museum laten bouwen. Het is zo nieuw dat het nog niet in de reisgidsen beschreven staat. De entree is gratis, de receptioniste drukt me op het hart vooral mijn fototoestel mee naar binnen te nemen. De suppoosten gaan onberispelijk en smaakvol gekleed en springen in de houding als ik de zaal inloop. De bovenste verdieping van deze voormalige bedestan gunt me een kijkje in de etnologie van de streek, de onderste is in gebruik als expositieruimte van moderne Turkse kunstenaars. Om kort te gaan: alleen al door de sfeer is dit museum de moeite van het bezoeken waard. Na dit interessante bezoek daal ik de heuvel af en kom voorbij enkele bezienswaardigheden, zoals het Artuklu Hotel

Onaangename verrassing in de tourist information office
Tot het duister invalt wandel ik door de nauwe straatjes met zijn massieve huizenbouw. Het is er behoorlijk steil. Af en toe heb ik een doorkijkje naar de top van de berg waar de ruïnes van het kasteel liggen. Die zijn overigens niet toegankelijk, want dat is militair terrein: er is een uitkijkpost en radiostation van het Turkse leger gevestigd. Het weldadig aandoend zonnetje zorgt voor 20 graden tot ze achter de wolken verdwijnt en het plotseling kil tussen de dicht op elkaar gebouwde woningen wordt. Ik ontdek een soort VVV - kantoortje waar ik nauwelijks aandacht krijg van een gehoofddoekte jongedame die aan het MSN’en is. Ze stopt me ongeïnteresseerd wat foldertjes toe en richt haar aandacht weer op het scherm. Er is gratis internet, daar maak ik onmiddellijk gebruik van door te mailen. Als ik het pand wil verlaten word ik door een vrijpostige, Arabisch uitziende man een warme kamer vol theeslurpende mannen ingesleurd. Hij spreekt twee woorden Frans en wil dat ik die werklozen even vermaak door mijn levensverhaal te vertellen. Ik ben echter niet gediend van zijn manier van aanpak, letterlijk ook, want hij trekt me met geweld aan mijn armen naar binnen. In het Turks vertel ik de zwijgend toekijkende mannen dat de blaaskaak hééél slecht Frans spreekt en loop zonder te groeten weer de straat op.

Divers avondvertier
Als ik die avond om zeven uur naar buiten stap om ergens mijn soepje te gaan eten blijken alle lokanta’s al te zijn gesloten. Bij een banketbakker koop ik wat broodjes die ik op mijn kamer met de eerder ingeslagen knoflookworst en kaas opeet. Buiten geniet ik met een sigaretje van het uitzicht op de door de maan beschenen Mesopotamische vlakte. Veel van de historische bouwwerken zijn ge'"illumineerd, onder andere het PTT-gebouw, vroeger een paleis van de familie Sahtane, gebouwd in 1890. Op mijn kamer ondervind ik problemen met mijn satelliet-tv. Ik heb er drie afstandbedieningen bij gekregen en kom er maar niet achter welke ik nu moet gebruiken. Iemand van het keukenpersoneel komt me helpen. Volgens mij vindt hij me maar een domme, onwetende westerling die nog niets eens in staat is een televisie aan te zetten. Enfin, de helft van de te ontvangen zenders zijn Arabischtalig, daar koop ik dus toch al niet veel voor. Natuurlijk is er ook pay - tv, maar daar blijf ik wijselijk van af. Ik ben van mening dat een viersterrenhotel waar ook ter wereld haar gasten een gevarieerd aanbod aan buitenlandse zenders moet kunnen bieden.

Nuh, een polyglotte oberkelner

Ik raak op het avondlijke terras in gesprek met een zekere Noach, het hoofd van de kelners. Eigenlijk heet hij Nuh op zijn Turks, maar aan toeristen stelt hij zich voor als Noach. Hij spreekt zowel Duits, Russisch als Engels en nog goed ook. Wat dat Russisch betreft ben ik jaloers op hem. Tijdens zijn opleiding in toeristisch management heeft hij een scriptie geschreven over de voorkeur van Nederlanders voor mayonaise bij de frites. Hij bracht dit in verband met ons nationale product, melk. Ikzelf zie die relatie nu niet direct zitten. In het zomerseizoen voert hij het bevel over een brigade kelners aan de privéstranden van de vijfsterrenhotels in Alanya. Hij is het die me vertelt dat de Turkstalige en Koerdische bewoners van het zuidoosten de daar wonende Arabieren wel kunnen schieten, hoewel ze nog niet letterlijk tot die daad zijn overgegaan. Het is voor het eerst dat ik hoor dat hier onderhuids ook andere etnische spanningen heersen dan alleen die van de Turken met de Koerden.

Slide show van Musea in Mardin

Mardin Musea

Banken in Turkije

De bankwereld in Turkije is, in tegenstelling tot Nederland, heel gevarieerd. In de steden staan tientallen pinautomaten, vaak gewoon naast elkaar. Echte Turkse banken zijn: Iş Bankasi (Arbeids Bank), Akbank, Ziraat Bankasi (Boerenleenbank), Garanti Bankasi (Hypotheekbank), Deniz Bankasi, Halk Bankasi (Volksbank), Finans Bankasi (Ondernemersbank), Ticaret Bankasi (Handelsbank), Yapı ve Kredi Bankasi (Kredietbank). Als enige buitenlandse bank valt me ING- Bank op. De Turkse banksector heeft de mondiale financiële malaise relatief ongeschonden doorstaan; geen enkele bank is er failliet gegaan.

Aan de rand van de vlakte

Eindelijk weer eens een echt ontbijtbuffet met omelet, warme worstjes en redelijke koffie. Om half tien start ik voor een lange wandeling. In een omtrekkende beweging bekijk ik de stad zowel van beneden als van boven. Regelmatig rust ik uit met een glaasje thee. Ik loop eerst de Yeni Yol (= Nieuwe Weg) af, de weg die onder langs de stad doorloopt. Links strekt de vlakte zich uit, rechts van me schieten de muren van de compacte stad hoog op. Onderweg bekijk ik nog het Butik Hotel, het Artuklu Kervansarayi (100 lira / € 50 per nacht, bekijk de homepage van dit schitterende hotel:
artuklu.kervansarayi ) en enkele moskeetjes, waarvan een er één 'n bijzonder fraaie minaret heeft. Herstel, het is een medresse bij nader inzien, de Sehidiye Medresesi. Nou ja, de Abdullatif Camii ligt er pal naast, daar hoort de minaret natuurlijk bij. . De Bab-es-Sur Camii is wat groter en maakt een robuuste indruk. Vlakbij ligt een oude bron, het fonteintje heet Bab-es-Sur Cesmesi. Op een heuvel ligt een begraafplaats met een mausoleum, van daaruit maak ik veel foto’s van de stad. In het afgrijselijk lelijke viersterrenhotel Büyük Mardin, een vierkante blok van tien verdiepingen, bestel ik koffie. Dat wordt Nescafé met een sloot melk waarvan ik gruw. Ik breng boos de koffie terug en eis op hoge toon échte koffie, die ze natuurlijk niet hebben. Ik stel me uiteindelijk tevreden met een minikopje Turkse koffie met veel drab. Het hotel is gespecialiseerd in georganiseerde bustoeristen, maar die zijn er niet. Ik krijg steeds meer te maken met fysiek ongemak: open hiel, gezwollen knie, onwillige linkerheup. Vooral bij het beklimmen van trappen en bestijgen van hellingen treden die op. Desondanks zet ik door, alleen rust ik wat vaker uit.

Zwerven door stegen en sloppen
In de bovenstad waar ik allengs beland is het een stuk armoediger. Tussen de dichte bebouwing liggen nog wat Armeense en orthodoxe kerken (de Meryem Ana Kilisesi uit 1895 en de Mor Yusuf Kilisesi), maar die zijn niet toegankelijk. Een enorm complex van een voormalige karavaanserail blijkt tot voor kort als gevangenis te hebben gefungeerd. De huizen hebben blinde muren, vaak met afbrokkelende kalk. Soms staan de poorten open en kan ik een blik naar binnen werpen. Op de binnenplaatsen lijkt het gezellig; er is schaduw en soms ligt er een put. Vrouwen hangen er hun was op. Kindertjes spelen in het stof. Het maakt allemaal een bijzonder authentieke indruk. Na wat willekeurig zwerven door stegen en sloppen kom ik uit op de Meydan, waar ik het Archeologisch en Etnologisch Museum bezoek. Dat is gehuisvest in een vroeger paleis van een orthodoxe bisschop, een bijzonder gebouw van historische waarde, ernaast ligt een Armeense of Syrisch-orthodoxe kerk. de Mar Behnam Kilisesi die zowaar uit 569 dateert. Zonder entree te betalen word ik bij de ingang doorgewuifd. De collectie is niet bijster interessant, maar het gebouw zelf heeft zeker charme.

Emine, studente met verschillende roots

Als ik het museum verlaat word ik aangesproken door een jonge vrouw. Ze heet Emine en spreekt een beetje aarzelend Engels. Ze draagt geen hoofddoek (opvallend in deze uithoek), maar is wel nogal ouderwets gekleed. Er ontspint zich een gesprek in zowel gebroken Turks (van mijn zijde) als gebroken Engels (van haar kant). Ze studeert antropologie aan de universiteit van Silvan (heeft dat plaatsje echt een uni?) en loopt bij het museum stage. Zij is van gemengde afkomst: opa was Armeniër, haar moeder is Syrisch-orthodox, maar zij zelf is moslim. Ze heeft voor de islam gekozen, omdat moslim-zijn in deze contreien gemakkelijker is; christenen werd het (en wordt het nog steeds volgens bepaalde persberichten, ondanks het strengere toezicht en de eisen van de EU) hoe langer hoe lastiger gemaakt.

Maar dan komt de aap uit de mouw: zij woont nog in bij haar ouders en nodigt me uit om bij haar thuis te komen logeren, er is nog een kamer vrij. Ze wil graag dat ik haar hoca (leraar) word die haar Engels verbetert en haar meer over mijn land kan vertellen. Hoe sympathiek zij ook overkomt, dat aanbod moet ik toch afslaan met het slappe argument dat ik mijn hotel al betaald heb. Zij is zichtbaar teleurgesteld door mijn afwijzing. Bij het afscheid wisselen we geen adressen uit, iets wat normaal bij dit soort ontmoetingen gebruikelijk is.

Theeterras met een schitterend uitzicht
In de oude stad moet volgens de reisgidsen nog een ander boetiek hotel liggen, maar in de wirwar van straatjes kan ik het niet vinden, zeker niet nadat de duisternis ingevallen is. Ik wil er een kamer reserveren, want morgen moet ik die van mij in het Edoba Konaklari verlaten. Een Franse groep heeft dan het hele hotel afgehuurd. Op een theeterras met een schitterend uitzicht over de vlakte geniet ik van de ondergaande zon. Het bijbehorend café vlak bij de Ulu Camii (uit de 12e eeuw) is in Osmaanse stijl uitgevoerd, dus met veel lage tafeltjes, waterpijpen en zit- en ligkussens tegen de wanden. Ik maak er een praatje met jonge moderne stelletjes. Een van hen wil weten of hasjiesj in Amsterdam inderdaad gewoon in de winkels aangeschaft kan worden. Dat beaam ik. Ze kijken ongelovig, maar vinden het wel prachtig! Op mijn kamer kijk ik langdurig naar een Japanse zender die in het Engels uitzendt. Veel Japans nieuws, maar ook internationale items passeren de revue: heel aardig.