13.00 uur Vertrek Roermond - Eindhoven. 55 km. broer Clim brengt me. Geboekt bij Corendon Airlines, alleen de vlucht, geen hotel.

Vertrek 16.15 uur / Aankomst Antalya 21.15 uur Snelle afhandeling op nieuwe luchthaven. Visum kopen 15 euro. Wisselen 100 euro. Taxi à € 30 naar Dogan Hotel (3 nachten via internet gereserveerd, € 100) in oude wijk Kaleici. Receptie spreekt Engels en Duits. Efes - pilsje op terras binnentuin. Ik heb een niet-roken kamer, dat wordt dus sigaretjes paffen alleen bij open raam of buiten. Ik blijk mijn voorraad zware shag te hebben vergeten! Noodgedwongen moet ik me de hele reis tevreden stellen met de lokale filtersigaretten. Die zijn weliswaar een stuk goedkoper (anderhalve euro per pakje), maar ze bevatten ook veel minder nicotine zodat je er meer van moet roken om aan je dagelijkse nicotinetaks te komen. Per saldo is het dan even duur als shag roken. Ouwehoeren met rondbuikige kelner Adem, die ik “şişman adam” (dikke man) mag noemen.

II. Zondag 8 november ANTALYA

Opstaan 08.00 uur. Turks ontbijt tussen Europese en Amerikaanse senioren. Nauwelijks vlees of kaas, wel veel brood, olijven, komkommers en tomaten. Koffie op terras, ik maak foto’s van de binnenhof inclusief zwembad, wat me verbaast in deze dichtbebouwde wijk. Om half tien op pad richting zee. Op het terras boven de jachthaven is een Franse tourgroep neergestreken, op een enkeling na leeftijdsgenoten. De pittoreske haven is niet groot en wordt momenteel alleen gebruikt voor toeristentochtjes per gulet (houten jacht) naar de watervallen bij Lara ten oosten van de stad of naar het Rat-eiland. De visrestaurants om de haven hebben een uitstekende naam, maar zijn wel prijzig. Ik zwerf rond door de oude wijk Kaleici, wat “binnen het kasteel” betekent. Bekeken: Keskin Menare (afgebroken minaret) met ruïnes van respectievelijk een Griekse tempel, een Byzantijnse kerk en tenslotte een moskee. Het complex is door hekken omgeven, dus van binnen niet te bezichtigen, waarschijnlijk uit veiligheidsoverwegingen vanwege mogelijke instortingen. Brand zorgde in 1850 voor de huidige deplorabele toestand.

Verder bevinden zich hier veel tot pensions en viersterrenhotels omgebouwde Ottomaanse herenhuizen en stadsvilla’s, vaak Butik Otel genoemd. Bijzonder sfeervol en prijzig natuurlijk. Rustige zondagmorgensfeer. Tegen twaalf uur wordt het drukker en komen ook de Turkse bezoekers te voorschijn.

Kaleici, oude Ottomaanse wijk
Vijfentwintig jaar geleden was ik hier voor het eerst. Toen was het een stoffige provinciestad met een beginnend toerisme aan de stranden. De oude Turkse wijk was vervallen en verwaarloosd. Tegenwoordig is die bijna volledig opgeknapt en aantrekkelijk ook nog. Het is er vergeven van de pensions en hotels in alle prijsklassen. Het is er nu aangenaam verpozen en de handelaars en souvenirverkopers in de bazaar laten je ook nog eens met rust. Wel liggen nog overal katten loom in het zonnetje te luieren. Er bevinden zich maar enkele loslopende honden in de wijk, die laten wandelaars ongemoeid, maar reageren fel op fietsen en scooters. Dat zou in Nederland een vermoeiende bezigheid zijn....

Echte koffie bij Starbucks
Aan de rand van de binnenstad loopt de verkeersrijke Atatürk Caddesi. Daar ontdek ik tot mijn niet geringe vreugde een echte Starbucks Coffee. Dat wordt een vaste stek in de beschaduwde tuin met een ‘medium americano’ voor € 2,50. Naar Turkse begrippen duur, maar in de beker die ik er doorgaans bestel kunnen wel vier Nederlandse kopjes. In de hotels en restaurants krijg je alleen smakeloze Nescafé geserveerd en daar zijn ze nog trots op ook. Bekeken: De Poort van Hadrianus. Dit restant van een Romeinse stadspoort hebben ze ook nauwgezet gerestaureerd, ze bestaat uit drie gebogen poorten (Turks:"Üç Kapısı") met vier Korinthische zuilen ervoor. De poort maakte deel uit van de Seldjoekse stadsmuur die in de jaren vijftig voor een groot gedeelte geslecht is. In 130 na C. gebouwd ter gelegenheid van het bezoek van de Romeinse keizer Hadrianus. De in het steen uitgesleten karrewielsporen onder de poort zijn bewaard gebleven.

Lange wandeling langs rotskust en theeterrassen
Ik wandel naar de ingang van Kaleici, waar zich een moskee, een oude stadstoren en de Yivli Menare ofwel Gegroefde Minaret bevindt. Deze 13de - eeuwse minaret is uit rode baksteen opgetrokken en is het symbool van de stad. Daar is het echt toeristisch met veel souvenirstalletjes en de onvermijdelijke winkels met “hali” of “kilims” (tapijten dus). Vlakbij ligt ook de klokkentoren die uit 1244 dateert, die geeft de noordgrens van de oude stad aan. Ik vind het geen schoonheid, waarschijnlijk ook omdat hij deel uitmaakte van de voormalige verdedigingswerken. Ik loop verder westwaarts, drink thee in tulpglaasjes (hier één lira, elders in een minder toeristische omgeving vanaf vijftig kuruş ofwel een halve lira) op hooggelegen terrassen met uitzicht op de Marina, de oude (jacht-)haven. Ik bestel een broodje “sucuk sarimsakli”, wat “worst met knoflook” betekent. Langs de boulevard loopt een trammetje, waarmee ik tot het eindpunt bij het Museum en de Konyalti Plaj meerij. Daar heb ik verder niets meer te zoeken, bovendien dreigt er in de verte een onweersbuit aan te komen.

Met het trammetje naar de falaisekust
Ik keer terug tot het andere uiteinde van de tramvay bij het voetbalstadion en de basketbalhal. Basketball is populair in Turkije. In de Amerikaanse NBA spelen inmiddels diverse Turken een bescheiden rol. Via het Karaalioğlu Park vol exotische bomen slenter ik terug naar de binnenstad. Ook hier is een hoge rotskust, die faliz wordt genoemd, is dit naar analogie van de Franse variant falaise wat klip betekent? Om de paar honderd meter is een rond panoramaplein aangelegd, van waaruit je een fraaie blik op de Beyleri-bergen met de top Tahtalı en Taurus Bergen aan de overkant van de baai hebt. Alle bankjes zijn bezet, de meeste door pas getrouwde stelletjes met een of twee kleuters. Ik waan me hier in Spanje of Italië, ook al vanwege de schaarse hoofddoekjes die er door de dames worden gedragen. Aan de rand van het park ligt de Hiıdırlık Toren uit de 2de eeuw voor Christus, dat was ooit een vuurtoren.

Lastig Turks toetsenbord
Overal in de Turkse steden stuit je op internetcafés. Voor een halve euro kun je er een uur lang terecht. Het lukt me doorgaans nog maar net om een plaatsje te veroveren tussen het jeugdige publiek, dat fanatiek bezig is met gamen, MSN’en of chatten. De eerste keer lukt het me niet om verbinding te krijgen en gefrustreerd loop ik weg. Later blijk ik het Turkse toetsenbord verkeerd gebruikt te hebben. Zo heb ik de Turkse i zonder puntjes aangeslagen in plaats van de internationale i mét puntjes. Tja, dan krijg je natuurlijk niet het juiste adres te pakken. Gelukkig kom ik daar snel achter en loopt vervolgens alles soepel.

Avondwandeling
Zo rond vijf uur treedt de duisternis in. Ik eet köfte met frites, rijst, water, brood, salade en vers geperst vruchtensap voor 7 euro (blijkt later nog behoorlijk aan de prijs te zijn ook!), spoel een en ander door bij Starbucks en begeef me naar het hotel om er een uurtje uit te rusten. Na zeven uur verken ik de omliggende wijk en de haven, die goed verlicht is. Op een pleintje rook ik mijn lichte Turkse filtersigaretjes op een bankje onder een boom, dat wordt mijn vaste avondstek. Om half negen zoek ik mijn kamer weer op om tot middernacht te lezen, tv te kijken (Duitse zenders hier, Bundesliga, interviews met de getergde van Gaal bij Bayern München!) of cryptogrammen op te lossen van een boekje van Jan Meulendijks. Van mijn avondactiviteiten, de koffie bij Starbucks, het ontbijt en de thee op terrassen en in tuinen zal ik in het vervolg van dit verslag geen melding meer maken, tenzij er iets gedenkwaardigs plaatsvindt natuurlijk.

III. Maandag 9 november ANTALYA

De hele dag door de stad gezworven, met name binnen de eerste ring. Ik zoek de standplaats van de minibusjes (vroeger: dolmusjen) naar het plaatsje Side voor een korte dagexcursie, maar kan die niet vinden. Het stadsplattegrondje van de Lonely Planet - gids is duidelijk verouderd. Het lukt me nu wel om te e-mailen. In de stad zelf is het razend druk, hoewel het een gewone werkdag is, de brede boulevards buiten de ring lijken voortdurend verstopt, maar dat is slechts schijn. Er zit wel degelijk beweging in. In Kaleici zijn de straatjes en steegjes nog net niet uitgestorven, zo weinig toeristen zijn er. Het is voor mij een ontspannende dag met veel terrasjes en uitrusten in het zonnetje. ’s Avonds op de televisie volg ik alle festiviteiten ter viering van het vallen van de Berlijnse Muur 20 Jaar geleden. Het restaurant van het hotel biedt een dinerbuffet voor 15 euro aan, maar dat laat ik aan me voorbij gaan.

Antalya

Inwoners (2005): 677.242
Antalya is een stad en populaire badplaats in het zuidwesten van Turkije, aan de Middellandse Zee met 677.242 inwoners (2005). Het is tevens het hoofdstadsdistrict van de gelijknamige provincie Antalya. De Baai van Antalya waar het aan ligt, is naar deze stad genoemd.

Geschiedenis
Strabo en Homerus meldden dat de provincie Pamphilia, waartoe ook Antalya behoorde, vanaf het 5e millennium v. Chr. bewoond was. In tegenstelling tot Lykië met haar soms ruige bergen was en is Pamphilia een vruchtbaar, vlak gebied met voldoende water. De provincie strekte zich uit tot het verder naar het oosten gelegen Silifke, waar de provincie Kilykië begon. De naam Pamphilia betekent zoveel als 'land van de volken' en verwijst naar de verschillende Griekse volkeren die hier woonden. Antalya werd in de 2e eeuw v. Chr. door Attalos II van Pergamon gesticht als havenstad. Vóór die tijd werd het gebied wel bewoond, maar van een stad was geen sprake.

Door de gunstige natuurlijke omstandigheden werd de stad, toen nog Attaleia geheten, de belangrijkste haven aan de zuidkust. Attalos c.s. moest al snel zijn meerdere erkennen in zeerovers, die op hun beurt de benen namen voor de Romein Servilius en diens manschappen. Antalya beleefde vervolgens een welvarende periode. Toen ten tijde van de Byzantijnen omringende steden als Aspendos (met zijn amfitheater), Side en het hooggelegen Termessos met economische problemen kampten. De bijbel, Handelingen 14: 25-26 beschrijft bijvoorbeeld hoe de apostel Paulus op zijn eerste zendingsreis (46-48 n. C.) via deze stad reisde, toen Attalia genoemd. De kruisvaarders gebruikten de haven om naar Palestina te varen. Begin 13e eeuw kwam Antalya onder Seldsjukisch bestuur. De Osmanen namen de macht eind 14e eeuw over en behielden die tot 1923. Waarna de stad uiteindelijk deel ging uitmaken van de republiek Turkije. Antalya is ook mede bekend vanwege haar heerlijk zoete sinaasappelen, die daar samen met andere citrusvruchten overvloedig te vinden zijn.

Toerisme
Antalya is een belangrijke vakantiebestemming voor toeristen die Turkije bezoeken. In het historische centrum zijn er verschillende moskeeën en pleinen te bezoeken. Er is ook een lange, niet geheel autovrije, winkelstraat met vestigingen van verschillende ketens, maar ook lokale handelaars. Opvallend is dat deze tot in de late avond open blijven. De stad is gelegen aan de Turkse Rivièra. Antalya staat bekend om haar Konyaalti Beach (strand met kiezelstenen) en Lara Beach (zandstrand).

In de regio van Antalya bevinden zich onder andere de steden Alanya, Kemer, Side en Belek. Deze regio is rijk aan archeologische sites zoals Sagalassos en Aspendos, maar is ook mooi wat de natuur betreft. In de nabije omgeving ligt de plaats Myra (tegenwoordig Demre), waar Sint Nicolaas bisschop was.

Stadsmuseum in Kaleici
Uitchecken en bagage in bewaring geven. Ik ben de eerste klant bij Starbucks, wat me een gratis beker koffie oplevert. Dat is traditie in oosterse landen, de eerste klant van de dag profiteert op een of andere manier ergens van: korting of een presentje. Een Turkse klant na mij is zichtbaar teleurgesteld dat hij zijn gratis bakkie is misgelopen. Ik bekijk allerlei monumenten nog eens op mijn dooie akkertje en eindig bij het Stadsmuseum dat in een voormalig Ottomaans herenhuis is gevestigd. Er hoort ook een vroeg - orthodoxe kerk bij waar aardewerk uit Canakkale getoond wordt en een expositie van oude sepiafoto's van inmiddels uit het straatbeeld verdwenen verkopers uit Istanbul gehouden wordt. Het museum zelf toont stijlkamers met scènes uit het negentiende-eeuwse Turkse leven van de gegoede burgerij: Madame Tussaud - achtige poppen in klederdracht zijn bezig met een koffieceremonie of handwerken, borduren en breien. Mannen laten zich scheren. Een bruid wordt aangekleed. Bruiloftsgasten krijgen henna op hun handen gesmeerd, enzovoort. Aardig vind ik een tentoonstelling van oude foto’s van het Antalya hoe het eens was. De Griekse invloed is er nog enigszins op te bespeuren.

Met taxi naar otogar
Om vier uur meld ik me bij mijn hotel en pik mijn bagage op. De receptionist belt een taxi voor me. De rit tijdens het spitsuur naar de otogar duurt nog behoorlijk lang, ook al ligt die “slechts” 6 km buiten het centrum. Ik heb met behulp van een andere receptionist ’s morgens al telefonisch een enkeltje Mersin bij de busmaatschappij Lüks Adana geboekt. Het wordt een meer dan tien uur durende nachtrit die om 19.00 uur vertrekt. Tijd genoeg om nog wat tasj kebabi (Turkse goelasj) te eten.

Rennen om de bus te halen
Als ik om zeven uur bij het juiste perron sta te wachten verschijnt er geen bus. Ik ga bij de balie verhaal halen. Daar blijkt men me al te verwachten. De bus staat buiten de otogar op ons te wachten, zo kunnen ze de entreeprijs van de otogar voor tourbussen ontlopen. Met nog enkele reisgenoten moeten we er te voet naar toe. We worden tot spoed gemaand. Ik krijg er mot met de steward, een arrogante man waar geen glimlach vanaf kan. Hij tolereert het niet dat ik met kousenvoeten de vrije stoel naast me bezet houd. Met zichtbare tegenzin zal hij ons later gratis drankjes (keuze uit fris, koffie of thee) en koekjes aanbieden. Ook gaat hij nog eens rond met een fles kolonya (eau-de-cologne, rozenwater). Buiten de stad stappen op de uitvalswegen nog meer passagiers in. Onderweg worden we nog een keer aangehouden door de militaire politie die de persoonsbewijzen controleert. Mijn paspoort hoeven ze niet te zien. Ik ben duidelijk geen verdachte in hun ogen.

XX. Donderdag 26 november ANAMUR - ANTALYA

Om half tien vertrekt de bus. We rijden langs en door een imposante bergketen van de Taurus. Bij de plaats Gazipasa is een hele vlakte bebouwd met tuinbouwkassen. Verder waar plaats is nogal wat bananenplantages. De bus stopt weer te pas en te onpas om passagiers langs de straat op te pikken, het lijkt wel een dolmusj. We komen dan ook een uur later dan gepland in Antalya aan. De chauffeur is een ware kettingroker, in de paar uur dat we onderweg zijn rookt hij misschien wel een heel pakje Marlboro op. In Alanya, een bekende badplaats die volgebouwd is met flats, stoppen we iets langer. In de bus zit ook een ouder Nederlands echtpaar. Ze zijn de enige die eten en drinken bij zich hebben, waarschijnlijk van het ontbijtbuffet meegepikt. De andere passagiers betalen gewoon voor een glas thee of kopen een broodje bij de kiosk. Tijdens een tussenstop ontbreekt het Hollands paar als we weer vertrekken. De chauffeur moet hen gaan zoeken en vindt hen uiteindelijk op een picknickbankje.

Het kunstgebit van Mustafa

Een Duitssprekende medereiziger heeft zich over mij ontfermd, hoewel dat niet echt nodig is. De 73-jarige Mustafa heeft 20 jaar bij Daimler in Stuttgart gewerkt. Vol trots wijst hij de Mercedes - bussen op de otogar aan, die hebben wij gemaakt wil hij ermee zeggen. Hij vertelt er wel eerlijk bij dat de productie van bussen tegenwoordig naar Turkije overgeheveld is: zo staan er fabrieken in Bursa, Ankara en Aksaray. Hij is op weg naar de luchthaven van Antalya, want hij wil zijn volwassen kinderen die in Duitsland zijn achtergebleven een bezoek brengen.

Hij heeft een schitterend wit en regelmatig gebit, dat echter in het geheel niet past bij zijn getaande, gerimpelde huid, zijn ongeschoren wangen, waterige oogjes en bruine ouderdomsvlekken. Ik kan het niet laten en overwin mijn gêne door hem te vragen hoe hij aan dat gebit komt. Hij lacht een “all American smile” en vertelt me dat een neef van zijn oom tandarts is en dat die voor een zacht prijsje de hele familie van kunstgebitten heeft voorzien.

Spotgoedkoop, maar uitmuntend hotel
Het busstation in Antalya is bijzonder efficiënt georganiseerd. Ik pin er bij de ING - bank nog enkele honderden lira, stap in een taxi en laat me onmiddellijk naar Starbucks Coffee brengen, een bak echte, sterke koffie heb ik al veel te lang moeten ontberen. Onderweg klets ik wat met de jonge chauffeur over het Turkse voetbal en de vele buitenlandse spelers die er momenteel bij ploegen als Fenerbahce, Galatasaray en Beşiktas rondlopen. Bij Starbucks word ik als een verloren zoon ontvangen. Daarna vind ik binnen tien minuten een alleszins redelijk hotel aan de rand van de binnenstad. In dit Günegöz Hotel ben ik weer eens de enige gast. Ze vragen voor een voortreffelijke kamer een absolute bodemprijs: 14 euro. Ik maak een avondwandeling en ontdek langs de boulevard veel moderne cafés en trendy restaurants die alleen door de rijkere bovenlaag van Antalya bezocht worden, ze zijn in ieder geval niet echt op toeristen ingesteld. Die nacht slaap ik slecht, ik heb koorts en vertoon tekenen van een keelontsteking. Voor het eerst begin ik Saridon -tabletten te slikken.

XXI. Vrijdag 26 november ANTALYA

Laatste vakantiedag
Het karige ontbijt valt tegen, maar daar had ik dan ook niet veel van verwacht. Om half tien kuier ik langs de kust en door de oude wijk Kaleici. Met de tram rij ik naar het Archeologisch Museum 2 kilometer ten westen van de stad, dat echter vanwege de Bayram (vandaag is de eerste dag van het Slachtfeest) de hele morgen gesloten blijft. Met nog wat andere buitenlandse stellen (allemaal bejaard) zoek ik een theeterras op de nabijgelegen terrassen op. Rond één uur verschijnen we weer bij het museum. Daar krijg ik het aan de stok met een bewaker. Ik moet mijn rugzak in een gloednieuw kluisje opbergen, geen probleem, dat moet tegenwoordig bij praktisch alle musea in het westen. Ik mag het kluisje echter niet afsluiten, hoewel dat heel goed mogelijk is gezien de sleutels die eraan hangen. Ik vertrouw dat zaakje niet en hevel al mijn kostbaarheden over naar mijn jas die ik aanhoud. Wat heb ik aan een kluisje als iedereen er zomaar in kan graaien? De bewaker zegt verongelijkt: “Maar ik bewaak hier toch jouw spullen!” Waarop ik antwoord: “Klopt, maar ik vertrouw jou niet! Ook bewakers kunnen dieven zijn. En bovendien zijn de kluisjes dan overbodig, zonde van het geld…” Zo te zien vat hij dat als een soort beschuldiging op, maar dat laat me koud. Dit soort regelingen is van elke logica gespeend, ze kunnen me dan ook razend maken.

Magnifiek Archeologisch Museum
In 1982 heb ik dit museum al eens bezocht. Het maakte toen een stoffige en weinig inspirerende indruk op mij. De tourist boom heeft er ook voor gezorgd dat het culturele aanbod van de stad en de streek verbeterd werd. Het resultaat is een magnifiek museum met tal van Grieks - Romeinse beelden uit de archeologische vindplaatsen in de omgeving, met name uit Perge. Veel van de marmeren sculpturen zijn originele kopieën, dat wil zeggen dat ze al nagemaakt zijn in de oudheid. Ook de manier van presenteren valt bij mij in de smaak. Zeker de Godenzaal met meer dan levensgrote standbeelden en die met een tiental rijk bewerkte sarcofagen doen me versteld staan. Verder zijn er te bewonderen: urnen uit de Bronstijd, zilver uit Phrygische grafheuvels, relieken van Sinterklaas en een collectie Byzantijns kerkzilver. Er is ook een Etnografische afdeling, die me niet zo bevalt: veel van hetzelfde . Voldaan rook ik een sigaretje in de tuin vol artefacten. Daar tref ik achter een omgevallen antieke zuil een paartje aan dat elkaar aan het zoenen is. Met de tramvay keer ik terug naar het hotel.

Op de valreep naar de kapper
Ik regel aan de straat een taxi die me om twaalf uur ’s nachts bij het hotel moet ophalen. Ik internet nog wat en maak een wandeling door een ietwat duistere buurt. Daar ontdek ik een kapper die nog open is. Ik laat mijn baard en haren kortwieken voor het bedrag van welgeteld 2 euro, de kuaför (coiffeur, kapper dus) heeft verder op deze feestdag geen klandizie en is zichtbaar blij mij van dienst te kunnen zijn. Ik rust nog wat uit in mijn ruime kamer en ben om twaalf uur gereed om te vertrekken. Afgerekend heb ik de vorige dag al.

De taxi staat buiten al klaar. Het is nog een heel eind rijden naar de luchthaven die ten noordoosten van de stad ligt. Aanvankelijk kan ik nergens het gebouw binnen, maar ik blijk de verkeerde ingang te hebben gekozen. Gelukkig zijn er nog wat winkels open. Ik maak zoveel mogelijk van mijn overgebleven Turkse lira’s op aan koffie. Het inchecken verloopt soepel, maar het luchthavenpersoneel is nogal bars en jaagt de reizigers onnodig op. Om zes uur gaan we de lucht in, we zijn het eerste vliegtuig dat vandaag vertrekt.

Regenweer in Nederland
Vier uur later, de lokale tijd in Nederland is dan 09.00 uur, landen we op Eindhoven Airport. Als we uit het vliegtuig stappen, trappen we als passagiers meteen al in een grote plas water. Het regent er nog steeds: Welcome in Holland! Mijn eerste gang is naar de kiosk om een pakje van Nelle - zware shag te kopen. Na koffie en een lang verbeid sjekkie kan ik nog net de stadsbus naar het treinstation halen. De kaartjesautomaat in de bus werkt niet. Geen probleem, zegt de Nieuw - Nederlandse chauffeur laconiek, dan rijdt u toch gewoon gratis. Onderweg stappen nog 7 personen in, waarvan er 6 van allochtone afkomst zijn. Welcome in Holland!

Om elf uur sta ik op het station van Roermond op een taxi te wachten. Het duurt een half uur voordat er eindelijk een taxi komt voorrijden. De chauffeur is weer eens geen geboren Nederlander, maar een Servische jongeman uit Novi Sad die me al eens vaker vervoerd heeft. Om twaalf uur ben ik weer thuis en voel ik me weer autochtoon.