Het mondaine Edinburgh
Edinburgh is een heel ander chapiter. De stad is veel schoner en straalt een meer studentikoze en culturele sfeer uit. De hoofdstraat Princess Street heeft mooie winkels met goed onderhouden gevels. Midden in de stad ligt het magnifieke monument voor Sir Walter Scott, die hier in Schotland ongelofelijk populair is, alleen al vanwege zijn naam. Er was net een festival geweest en veel feestgangers bleven nog wat in de stad rondhangen. Vergeleken met Glasgow, waar het wemelde van de zuippubs, was Edinburgh de stad met de wine bars en de lounges. In een van die bars vol trendy jongeren leerde ik voor het eerst het woord gay kennen. “Are you gay?” vroeg een netjes geklede en gekapte jongeman me. Ik dacht dat hij “vrolijk” bedoelde vanwege het feest en zo, maar dat bleek toch heel anders uit te pakken: ik was in een homotent beland. In een van de vele Hindoestaanse en Bengaalse restaurants had ik een urenlang gesprek met een dikkige Sikh die graag sjekkies draaide van mijn van Nelle, hij had vroeger gevaren en hield van dark tobacco. Hij bood me als dank daarvoor een curry – schotel aan die toch wel “very, very hot and spicy” was. Gelukkig ben ik gek op pittig eten.

Een smerig klein kot
Na lang zoeken vond ik een kamer in Pilgir Street, goedkoop voor nog geen anderhalve pond (zes gulden). Een afschuwelijk kot was het, klein en bedompt, de vloeipapierdunne wanden met vreselijke pasteltinten gesausd en met slechts een klein dakraampje. Ik besloot hier niet lang te blijven. De volgende dag bekeek ik nog Castle Hill waarop het machtige slot ligt; deze 16de-eeuwse burcht is vanaf alle punten in de stad allesoverheersend. Ik ging er niet naar binnen, de entreeprijs vond ik te hoog. Wel bekeek ik vanaf de fortificaties de onder mij liggende oude stad met zijn kronkelende steegjes.

Kasteel van Edinburgh (Edinburgh, Schotland)

Dit hooggelegen kasteel is misschien wel Schotlands
beroemdste bezienswaardigheid

Het kasteel ziet uit over Edinburgh vanaf zijn hoge positie op een uitgebluste vulkaan en is alleen toegankelijk vanaf de oostzijde. Het kasteel heeft een roerige geschiedenis, die minstens tot de 6e eeuw terugvoert, maar mogelijk nog verder.

Het oudst overgebleven gebouw, misschien wel het oudste van heel Edinburgh, is de Margareta - kapel, die naar men vermoedt omstreeks 1130 gebouwd is door David I van Schotland, ter nagedachtenis aan zijn vrome moeder. Tussen 1174 en 1186, en na 1296, was het kasteel in handen van de Engelsen, tot het in 1313 werd heroverd door Robert the Bruce; hij had hier zijn residentie. Jacobus IV liet de grote zaal bouwen, waar tot 1639 het Schotse parlement bijeenkwam. In de 16e en 17e eeuw werd het kasteel regelmatig belegerd. Van 1650 tot 1660 bezetten de Engelsen het kasteel opnieuw. In 1689 werd het belegerd door Willem van Oranje.

Op de esplanade aan de voorzijde van het kasteel vindt elk jaar de militaire taptoe plaats. Een ophaalbrug voert via de poort met valhek het kasteel binnen. Een deel van de gebouwen dateert uit de 18e eeuw of nog later. De Schotse kroon, scepter en het rijkszwaard lagen lange tijd opgeborgen in een kamer, tot ze op initiatief van Sir Walter Scott in 1818 werden opgespoord. De (vermoedelijke) Steen van de Bestemming, waarop de Schotse koningen gekroond werden, werd in 1996 vanuit Westminster Abbey naar Edinburgh teruggezonden. Het reusachtige kanon Mons Meg werd in 1457 verworven door koning Jacobus II.

Hoewel het kasteel van Edinburgh een belangrijke toeristische attractie is, dient het ook als hoofdkwartier van het Britse leger en is hier een garnizoen gelegerd. Verder bevinden zich hier de regimentsmusea van de Scots Greys en de Royal Scots en het Schotse oorlogsmuseum en oorlogsmonument.

EDINBURGH

HISTORISCH HART VAN SCHOTLAND

Architectuur in klassieke stijl

De opzet van de Schotse hoofdstad, vroeger een vestingstad, getuigt van een rijk verleden.
Edinburgh is gelegen aan de zuidoever van de monding van de Forth op een schilderachtige plek aan de voet van de Pentland Hills. De stad vormt het middelpunt van de zeer heuvelachtige streek Lothian. De stedelijke bebouwing strekt zich uit over drie heuvels en de tussenliggende dalen. Deze dalen worden, evenals een aantal zijdalen, overspannen door de voor Edinburgh zo karakteristieke bruggen. Er zijn twee stadskernen die als het ware op elkaar liggen. De oude stad spreidt zich uit rondom het kasteel (Edinburgh Castle), het symbool van een rijk verleden dat al sinds de 12e eeuw een zeer strategische plek inneemt. In deze wijk met ongelijkmatige straatjes, die vanaf de helling naar beneden lopen, hangt nog steeds een middeleeuwse sfeer. In het noorden ligt de nieuwe stad met kaarsrechte straten die elkaar loodrecht kruisen. Een groot aantal plantsoenen verlevendigen het stadsbeeld met het nodige groen. De nieuwe stad, die dateert uit de 18e eeuw, is gebouwd in Georgiaanse stijl, de Engelse tegenhanger van de klassieke bouwstijl. In tegenstelling tot de oude stad, waar vooral armere mensen wonen, wordt de nieuwe stad beschouwd als het meest elegante en welgestelde deel. De fabriekswijken aan de rand van de stad en de voorsteden zijn ontstaan in de 19e en 20e eeuw. De fraaie middeleeuwse stad is dus niet de enige troef van Edinburgh en industrie neemt er beslist ook een vooraanstaande plaats in.

De huidige naam Edinburgh komt van koning Edwin van Northumberland, die een kleine vesting uit de 7e eeuw naar zichzelf vernoemde, vanwaar de naam Edwinsburgh (Dun Eideann in het Gaelic). De echte bloei van de stad was in de 15e eeuw toen de Stuarts er hun residentie vestigden en er hun hoofdstad van maakten. Als bolwerk van Schots nationalisme kreeg de stad veel onlusten en oorlogen te verduren, vooral de verwoestingen van 1544. Maar reeds in de Middeleeuwen was het een stad met veel knappe koppen en het werd dan ook het intellectueel centrum van Schotland. De eerste drukkerij van het koninkrijk werd er al in 1507 opgericht en de universiteit werd gesticht in 1507. Door de Akte van Unie met Engeland, die in 1707 werd getekend, verloor de stad zijn politieke onafhankelijkheid en pas in de 19e eeuw zorgde de opkomst van de industrie voor een nieuwe opleving: brouwerijen, stokerijen, papierfabrieken, chemische fabrieken en auto-industrie. In de jaren '20 werd Edinburgh het centrum van de politieke en literaire renaissance van Schotland en van de wederopbloei van de Gaelische taal. In het recente verleden is de stad zich bewust geworden van zijn Schotse identiteit binnen het verenigde Europa. Het jaarlijkse Internationale festival is daar een duidelijk voorbeeld van. Tegelijkertijd zijn er economische topactiviteiten van de grond gekomen zoals engineering, elektronica en research. Edinburgh is na Londen de stad die de meeste toeristische bezoekers trekt van het Verenigd Koninkrijk en bezit bovendien twee havens die voor veel bedrijvigheid zorgen: Leith, de exporthaven, en Granton, de thuishaven van de vissersvloot op de Firth of Forth. Maar de jeugdwerkloosheid vormt sinds de jaren '80 een onoplosbaar probleem en Edinburgh ondervindt veel overlast van criminaliteit, straatbendes, alcoholmisbruik en drugshandel. Princess Street is de grote winkelstraat van de stad.