WANNSEE

Om een uur of elf stap ik uit bij station Wannsee, waar in 1942 de beruchte conferentie plaatsvond en het lot van de Joden werd bezegeld. Ik ga op zoek naar het graf van de door eigen hand gestorven dichter Heinrich von Kleist. Deze romantische ziel nam tevens zijn geliefde mee de dood in. Zijn graf is “schlicht und einfach”. Veel villa’s hier in deze bosrijke buurt. Aan de Landingsbrücke bij het meer liggen grote rondvaartboten werkeloos aangemeerd. De trottoirs zijn moeilijk begaanbaar hier, de sneeuw is niet gesmolten maar opgevroren. Ik heb hier verder niets meer te zoeken en keer terug naar het centrum.

Daar bezoek ik het Holocaust Memorial, een labyrint van betonnen dozen / kisten in een golfpatroon. Mij ontgaat de diepere zin van dit hogelijk geprezen kunstwerk. Ik loop Tiergarten in, het vroegere jachtterrein van koningen en keizers. Dat is nog te zien aan de standbeelden: jachtscènes met zwijnen en prairiebuffels (lijkt me hier niet erg toepasselijk). Natuurlijk ontbreken standbeelden en monumenten van nationale coryfeeën als Hegel, Goethe, Schiller, Lessing en allerlei koningen en keizers niet. Hier en daar een sneeuwpop, één heeft een bierfles in de hand en een sigaret in de mond. Gisteren vierden op de Allee nog een miljoen mensen oud op nieuw en genoten van het vuurwerk; een dag later is van al hun rotzooi en afval niets meer te bespeuren. De schoonmaakploegen zijn er net hun spullen aan het inladen.

Holocaust Memorial	Siegessäule

 

Berlijn: Tiergarten Locatie: tussen Stadt Mitte en Charlottenburg De bezoeker zal het meest onder de indruk zijn van de omvang van de Berlijnse Tiergarten en van de ligging, midden in de stad, waarbij de neoclassicistische wijk rond Unter der Linden en Charlottenburg met elkaar zijn verbonden. De hoofdstraat, de Strasse des 17 Juni, loopt dwars door de Tiergarten. Het fraaie vergulde beeld van de Engel van de Overwinning staat zo prominent in het midden van het park dat het een ijkpunt op het 220 ha grote terrein is. De Tiergarten bestaat voor een groot deel uit bosgebied — met een onderbeplanting van rododendrons, azalea's en andere sierstruiken — dat hier en daar wordt onderbroken door meren, open stukken en bijzondere tuinbouwkundige en historische elementen. De huidige vormgeving stamt voor een groot deel van Peter Joseph Lenné, die de Tiergarten rond 1830 opnieuw ontwierp. De tuin werd zwaar beschadigd tijdens de slag om Berlijn in 1945 en daarna gerestaureerd. In de Tiergarten is het zeer aangenaam wandelen over de lange, schaduwrijke lanen en te genieten van de statige vredigheid. En er valt heel tte zien. Wat men in geen geval mag missen zijn de Englischer Garten, het Königin Luise Denkmal, de Rosengarten en het Rousseau Insel. Vooral de Rosengarten is fraai: een formeel ontwerp, gelegen in het bosgebied, met in het midden een granieten Italiaanse fontein en aan het eind een beeld van Flora, de Romeinse godin van de bloemen. Er staan allerlei rozensoorten, maar ook een keur aan overblijvende en eenjarige planten. Het gedenkteken voor de geliefde koningin Luise staat op een eilandje en de oevers van het meer zijn beplant met voorjaarsbollen en zomerbloeiers.

 

 

Ik bekijk de Siegessäule midden in het immense park. Het uitzicht is niet zo geweldig als overal beschreven: over de stad ligt een deken van sneeuw en de lucht is asgrauw. In het complex is wel nog een kleine expositie van maquettes van andere nationale Gedenkstätte. Veel ervan hebben we bezocht:

• Hermann’s Denkmal in Dettmold,

• Walhalla in Regensburg,

• Germania in Rüdesheim,

• Kaiser Wilhelm Denkmal in Porta Westfalica,

• Bavaria in München,

• Kaiser Wilhelm in Koblenz (Deutsches Eck).

We moeten nog: Vielvölkerschlacht in Leipzig (toch nog bezocht in 2009), Bismarck in Hamburg en het Barbarossa Denkmal in Kyffhausen bij de Harz. Ze zijn allemaal in de negentiende eeuw gebouwd, sommige door een naamgenoot van ons, de architect Bruno Schmitz. Koffie in café Viktoria.

Modern winkelcentrum	Expositie pop - art

Ik loop verder naar het andere uiteinde van het park, neem de metro en bekijk de winkelgalerieën aan de Friedrichstrasse, die hier op zijn Frans Quartiers worden genoemd, bijvoorbeeld Q 205. Lafayette is de grootste en tevens duurste, alle bekende merken en modeontwerpers zijn er vertegenwoordigd. Onder in het “food centre” (echt Duitse benaming…) eet ik een visschotel. Veel foto’s van exclusieve etalages. Onder de showroom van de Autohof van VW bekijk ik een Ausstellung van pop art (Roy Liechtenstein, Andy Warhol onder meer). 

Wandeling over Unter den Linden, majestueus standbeeld van Frederik de Grote (1751). Koffie in koffiehuis Balzac in de buurt van Alexanderplatz. Ik loop nog enkele nieuwe appartementscomplexen en winkelpassages binnen; sommige hebben indrukwekkende atriums die in diverse wisselende kleuren belicht worden.