|
             
KREUZBERG
Het ontbijtbuffet is zoals verwacht, met alles erop
en eraan. Ik mis alleen de gebakken eieren met worstjes, maar gekookte eieren en
omelet is in ruime mate aanwezig. Vier soorten kaas, 6 soorten vleesbeleg, etc.
En niet te vergeten: grote plakken zalm!
Een welbestede dag volgt waarin ik veel loop, naar
schatting meer dan 15 km in de vrieskou. Het is volledig onbewolkt, dus vooral
’s morgens is het pinnig koud. Een reden temeer om stevig door te stappen.’s
Middags treedt de dooi voorzichtig in, maar dan wordt het al gauw schemerachtig.
Ik doorkruis Kreuzberg tot het Landwehrkanal en verbaas me over de
netheid van de bijna uitgestorven straten (het is zondagochtend…). Dit moet met
zijn goed onderhouden herenhuizen het betere gedeelte van de ooit verloederde
wijk zijn. In de parken kom ik alleen trimmers tegen. Een bakstenen kerk (eind
negentiende eeuw) is omgebouwd tot expositieruimte en herbergt een restaurant.
Er vlakbij liggen kerkhoven uit dezelfde tijd, waar ik een tijdje
rondloop. Een en al rust. Sommige monumentale graven zijn met een afdakje
beschermd tegen de elementen en de luchtvervuiling. In een rustige Gaststube
(een zogenaamde Eckkneipe) drink ik koffie. In de volksbuurten is die goedkoop:
een goed gevulde mok voor € 1,20.
 |
 |
| Herenhuizen Kreuzberg |
Vm Schultheiss Brouwerij |
Ik zit nu ten noorden van vliegveld Tempelhof en ga
richting westen tot de Platz der Luftbrücke, die ontsierd wordt door een
lelijk monster van een monument van drie plompe betonnen zuilen. Het
brouwerijcomplex Schultheiss heeft nu een andere bestemming gekregen:
appartementen, winkeltjes en kunstgalerieën, een Kulturzentrum dus. Het
bakstenen ensemble ziet er goed uit. Het Victoria Park ligt ernaast.
Bovenop de kunstmatige heuvel staat een groot nationaal monument van groen
marmer ter ere van gewonnen veldslagen tegen Napoleon (o.a. de Volkerenslag bij
Leipzig). Het wordt nu ook drukker, mensen laten hun hond uit, gezinnen met
kinderen halen een frisse neus. Vanaf de top van de heuvel loopt een kunstmatige
waterval naar beneden. ’s Zomers moet dit een erg aangenaam wandelpark zijn.
Na een sigaretje op een bankje (zowaar onder een heus
zonnetje) wandel ik enkele kilometers noordwaarts via de ronde Mehring Platz
naar Mitte, het moderne centrum dat ooit in Oost -Berlijn was gelegen. Aan het
begin van de bekende Friedrichstrasse (volledig gemoderniseerd met vooral
bij Unter den Linden dure warenhuizen en winkelcentra) duik ik een sympathiek
aandoend cafeetje binnen om warme koffie te slurpen, die is hier al iets
duurder: € 1,50. Het Jüdische Museum sla ik over, te modernistisch
en kubistisch naar mijn smaak. Ook bij het voormalige Checkpoint
Charly vertoef ik niet lang. Daar lopen de toeristen van alle
nationaliteiten af en aan. Alle opschriften verwijzen er naar Checkpoint of
Charlie of American Sector of Mauer / Wall. De Engelsen noemen zoiets een
tourist trap. Ik vind een en ander ontsierend en herken niets van het
checkpoint uit de jaren zeventig toen ik het bezocht met Thuur B.
Checkpoint
Charlie (Berlijn)
Schakelpunt tussen oost en west tijdens de Koude
Oorlog
Hoewel Berlijn
na de oorlog was opgedeeld in vier kwartieren (voor de Russen,
Amerikanen, Engelsen en Fransen), konden de inwoners van de stad
zich vrij gemakkelijk van de ene wijk naar de andere begeven.
Daaraan kwam een einde op 13 augustus 1961, toen de grens tussen
Oost- en West-Berlijn hermetisch werd afgesloten: aanvankelijk met
een prikkeldraadversperring en blokkade, maar later met een solide
muur.
Om toch
contacten tussen oost en west mogelijk te maken, werden in de muur
controleposten geplaatst; de post bij Friederichstadt was Checkpoint
C, maar stond vooral bekend als Checkpoint Charlie. Bij deze
controlepost staken militairen, journalisten, diplomaten en andere
belangrijke figuren over tussen west en oost. Het werd daardoor een
bekende controlepost, die een rol speelde in spionagefilms en -
boeken. Aan de oostelijke kant van de post bevonden zich een
hefboom, zigzag geplaatste wegversperringen, een wachttoren en een
groot terrein waar auto's werden doorzocht en hun bestuurders
gefouilleerd. Aan de westelijke kant stond alleen een houten hokje.
Bij Checkpoint
Charlie vonden of en toe gewaagde ontsnappingspogingen plaats. Een
van de bekendste was de vluchtpoging van Peter Fechter in 1962;
tijdens zijn vlucht was hij gewond geraakt, kwam in het prikkeldraad
terecht en bloedde daar langzaam dood, terwijl de hele wereld via de
media toekeek. Na de val van de muur in 1989 was Checkpoint Charlie
overbodig geworden; het werd in 1990 gesloten. Een kopie van het
houten hokje is op de vroegere locatie geplaatst, vlak bij een
privémuseum, dat in 1963 open ging. |
Naarmate ik het centrum dichter nader schieten de prijzen
de hoogte in. Mijn derde kopje koffie die dag (in het yuppen - koffiehuis
Einstein, die behoort tot een keten, net zoals de koffiehuizen Balzac en
Cervantes) kost me zelfs € 2,50. Kwalitatief is er natuurlijk wel enig verschil.
Ook het Amerikaanse Starbucks is hier ruim vertegenwoordigd en zit vol Yanks. In
Mitte liggen ook de dure vijfsterrenhotels zoals het Hilton, Westin,
Sofitel en het legendarische Adlon Hotel met livreibedienden aan de deur.
Winkelpassages zoals het Auto Forum liggen er zij aan zij.
Unter den Linden is als vanouds de slagader van
Berlijn en heeft inmiddels de Kurfüsterndamm in West – Berlijn overvleugeld. Aan
deze avenue met promenade (de bladloze linden zijn tot aan de top geïllumineerd)
staan musea, theaters, opera’s en paleizen. Die zijn in de afgelopen vijftien
jaar op een uitzondering na allemaal tot in de puntjes gerestaureerd.
 |
 |
| Gendarmenmarkt overdag |
Gendarmenmarkt 's avonds |
Ik verwijder me van het glossy centrum en beland onverwacht
op de Gendarmenmarkt. Helaas staat er nu een kerstmarkt, lange rijen
bezoekers ervoor, hoge entreegelden. Twee vrijwel identieke kerken uit de
achttiende eeuw liggen aan weerszijden van het plein: de Fransözische Kirche en
de Deutsche Kirche. De laatste bezoek ik voor een tentoonstelling over de
moderne Bondsrepubliek en de parlementaire geschiedenis vanaf 1848. De
expositieruimtes zijn in de toren gebouwd.
|
Ik kuier Unter den Linden af naar het westen en verpoos
enige tijd bij de goed verlichte Brandenburger Tor, die helemaal niet
mooi is, eerder plomp en weinig artistiek. Veel volk hier. Onderweg elfjes,
engeltjes, besneeuwde dennenbomen en kerstmannen. Voort gaat het, langs een
reuzenrad aan de rand van Tiergarten (het volk wil vertier) kom ik uit bij de
geheel vernieuwde Potsdamer Platz met zijn hoge, modern vormgegeven
gebouwen van international allure, behorend tot internationals zoals Sony. Het
kan me niet echt bekoren. Er is een ijsbaantje en een skihellinkje voor de jeugd
gebouwd en natuurlijk is er weer een kerstmarkt. In deze tijd van het jaar wordt
elke vrije ruimte bezet door kraampjes, die niet alleen eten en drinken (Currywurst,
Reibekuchen en Glühwein) aanbieden, maar ook veel kerst- en Heimatspullen
verkopen, zoals allerlei voorwerpen van gesneden hout. Ik keer terug met de ondergrondse, twee keer moet ik
overstappen. Ik eet goedkoop bij een rustig Thais restaurant. De
bedrijvige Vietnamese eigenaar heeft zijn wisselgeld verstopt in de koelkast, ik
‘verbrand’ er bijna mijn handen aan… |
 |
Brandenburger Tor (Berlijn)
Wereldberoemde poort tussen Oost- en West-Berlijn
Wat de
Eiffeltoren voor Parijs is, is de Brandenburger Tor voor Berlijn. De
poort werd gebouwd in opdracht van de Pruisische koning Frederik
Willem II. In het ontwerp kwam de hernieuwde belangstelling voor het
oude Griekenland tot uiting: het was geïnspireerd op de Propilaea,
de toegangspoorten van de Atheense Acropolis. Twee rijen van zes
Dorische zuilen ondersteunen het fronton. De iets bredere
middenpoort was bestemd voor de koning en zijn gasten.
Boven op de
poort staat een quadriga, een tweewielige wagen met vierspan,
bestuurd door een godin; oorspronkelijk was dit de godin van de
vrede. De quadriga werd in 1806 buitgemaakt door de Fransen; toen
het beeld weer terugkwam, werd haar olijfkrans vervangen door een
ijzeren kruis en werd ze de godin van de overwinning genoemd. In de
19e eeuw werd de poort het symbool van de Pruisische militaire
macht. De nazi's maakten gebruik van deze symboliek en maakten graag
opnamen van Duitse troepen die onder de poort doorliepen alvorens
ten strijde te trekken.
Na de oorlog
vormde de poort de voornaamste schakel tussen Oost- en West-Berlijn;
in 1961 verloor het deze functie. Na de val van de Berlijnse muur,
in 1989, ging de Brandenburger Tor weer open en werd hij tot symbool
van de Duitse eenheid. De West-Duitse kanselier Helmut Kohl wandelde
er onderdoor, opgewacht door Hans Modrow, eerste minister van Oost -
Duitsland.
"Zolang de
Brandenburger Tor gesloten is, zal de Duitse kwestie open blijven."
Von Weizsacker, burgemeester West-Berlijn, 1980 |
 
|
