|
|
1998
|
 |
 Dit is een aflevering van de Reissite van Jos en Clim Schmitz. Ga ook naar onze andere websites: tientallen landen, honderden verhalen, duizenden foto's! E-mail webmaster Jos Schmitz Reissite Jos en Clim / Werelderfgoed Unesco / Eigen reisfotoserie |
 |
Bekijk ook ons filmpje!
|
(Klik op het kaartje voor een vergroting.) |
Monumenten |
Vlag van Oezbekistan |
|
|
|
Opmerking vooraf:Uit privacy-overwegingen heb ik de namen van de deelnemers veranderd in de hoop ze onherkenbaar te maken. |
Centraal - Azië,
en meer in het bijzonder Oezbekistan, staat al langer op mijn verlanglijstje
van te bezoeken regio's en landen. Tot dusverre is het er nog niet van
gekomen; andere bestemmingen trokken sterker. Zeker in de zomermaanden, de
vaste tijd waarin wij in de gelegenheid zijn verre reizen te maken, is een
vertrek naar dit gedeelte van de Aziatische landmassa geen echte optie vanwege
het klimaat. Het is
er dan immers snikheet en kurkdroog, omstandigheden die het voor ons minder
aantrekkelijk maken om er pakweg zo'n maand rond te trekken.
In
de wintertijd daarentegen is het klimaat daar helemaal omgeslagen . Hoewel de
winters er doorgaans kort zijn, kunnen ze wel uiterst krachtig uitvallen.
Vooral in de halfwoestijnen Kizilkoem (struikwoestijn, Lett.: rode zandvlakte
(Turks) en Karakoem (halfwoestijn,
zwarte zandvlakte (Turks) en in de karig begroeide steppen kan het bar en boos
zijn. Als er sneeuw valt kan die maanden lang de grond bedekken omdat die niet
warm genoeg wordt om het te laten dooien.
Toch
vormde dit voor mij geen doorslaggevende reden om af te zien van een reis door
Oezbekistan. Ik wilde die berucht strenge winters op de Russisch - Aziatische steppen wel
eens aan den lijve ondervinden. Bovendien zou ik me op het ergste kunnen
voorbereiden door me warm in te pakken.
LANDENPROFIEL VAN OEZBEKISTAN (1995) |
|
|
Er
waren ook andere redenen om dit stukje van de wereld voorheen links te laten liggen. Na
het abrupte uiteenvallen van het Sovjetimperium was er in de
Centraal - Aziatische staten een machtsvacuüm ontstaan. Hoewel de oude
plaatselijke communistische apparatsjiks
(invloedrijke leden van de Communistische Partij) er als de kippen bij
waren om onder een nieuwe naam de macht van hun voormalige Russische
broodheren over te nemen, bleef het zowel sociaal-maatschappelijk als
economisch rommelen in die regio. Ik had in de pers de ontwikkelingen in met
name Oezbekistan op de voet gevolgd. Werkloosheid en criminaliteit hebben een
hoge vlucht genomen, in Oezbekistan worden politieke tegenstanders van
president Karimov met harde hand onderdrukt en is een endemische corruptie in
alle lagen van de samenleving doorgedrongen, de bureaucratie werkt er
verstikkend, openbare diensten zijn tot praktisch nul gereduceerd, overal
dreigen etnische conflicten de kop op te steken, de inflatie is tot
recordhoogten gestegen.
Ook
ecologisch schijnt de situatie allesbehalve rooskleurig; grote gedeelten van
de geïrrigeerde landbouwgrond is vergiftigd door decennialang gebruik van
landbouw bestrijdingsmiddelen. Ook wordt er te veel water onttrokken aan de
Amoe Darja en de Syr Darja ( Amoe Darja: een van de twee grote rivieren die
voor irrigatiedoeleinden wordt afgetapt; vroeger door Alexander de Grote de
Oxus genaamd. Mondt uit in het Aral - meer, evenals de Syr Darja. Deze andere
levensader van de regio stroomt voornamelijk door Kazakstan.) Hierdoor is het
land uitgedroogd en het waterniveau van het
Aral meer drastisch gezakt. Dit
heeft funeste gevolgen voor de gezondheid van flora en fauna. De lokale
bevolking laat dit milieuprobleem evenmin onberoerd, de gezondheid van de
boeren in de getroffen gebieden loopt schrikbarend achteruit.
|
|
De etnische
Russen voelen zich gediscrimineerd en trekken massaal weg naar hun oude
vaderland. Meestal zijn deze beter opgeleid dan hun Oezbeekse broeders, zodat
hun remigratie een geduchte aderlating betekent voor de techniek, wetenschap
en industrie van het land. In buurland Tadzjikistan woedt al jaren een bloedige burgeroorlog. Er is niet alleen sprake van simpele stammentwisten, maar ook religieuze ideologieën spelen er een rol in. In al deze landen groeit de islamitische oppositie aan betekenis. Het overgrote deel van de bevolking hier is moslim, maar na 60 jaar onderdrukking door de sovjets laait de vlam van het geloof niet meer zo snel op. Bovendien zijn de meeste gelovigen soennitisch, in tegenstelling tot hun zuiderburen de Iraniërs die de sjiïetische variant belijden en meer fanatiek zijn. Het moslimfundamentalisme schijnt in Centraal-Azië dan ook geen vruchtbare voedingsbodem te vinden. Waarom dan toch geboekt voor een land waarover allerlei alarmerende berichten in de internationale pers verschijnen? |
Op
de eerste plaats vanwege de magische klank van befaamde pleisterplaatsen als
Boechara en
Samarkand op de legendarische Zijderoute. Al vanaf mijn prilste
jeugd, toen ik de bloedstollende verhalen over volkerenknechter Timoer Lenk in
de Panorama en de Revue las, hebben deze verre streken mij geobsedeerd. Timoer
Lenk was naar men zegt een nazaat van de Mongool Djengis Khan, die in de veertiende eeuw grote
delen van Azië veroverde en overal een spoor van bloed en vernieling achterliet
. Zijn bijnaam was: Tamerlane, ofwel Timoer de Lamme. Ook was hij
halfblind.
Enige
negatieve publiciteit in de krant kon me niet afschrikken. Uit ervaring weet
ik dat reizigers en toeristen over het algemeen met rust worden gelaten zolang
ze maar geen partij kiezen. En uiteraard dienen ze ook politiek getinte
discussies uit de weg te gaan. Bovendien zou ik met een groep reizen, wat in
(voormalige) totalitaire landen gunstig is; je geniet extra bescherming en de
bureaucratie met zijn kleptocratische trekjes gaat grotendeels aan je voorbij. |
Een andere reden heeft meer te maken met de taalkundige situatie in dit land.
De meeste mensen in de grotere steden spreken als vanouds nog Russisch, de
taal van hun bezetter. Daarnaast wordt onder de minder opgeleide bevolking en
vooral in de dorpen Oezbeeks gesproken, hetgeen een variant is van het Turks.
Aangezien ik beide talen een beetje beheers, wilde ik ze eens naast elkaar in
de praktijk gebruiken. Als voorbereiding op deze reis heb ik dan ook zowel het
Russisch als het Turks stevig herhaald.
Tenslotte had ik ook nog een minder rationele reden om naar Oezbekistan koers te zetten. Ik was er immers nog niet geweest en werd dus gewoon gedreven door platvloerse nieuwsgierigheid. Dus, op naar ...
UNESCO WERELDERFGOEDEREN IN OEZBEKISTAN
HET WEER IN OEZBEKISTAN
Bezoekers:
