De Oekraïense overheid misbruikt de
hongersnood van 1932-1933 om van de Oekraïners de
grootste slachtoffers uit de geschiedenis te maken. Dit
zei Georgii Kasianov, hoogleraar Eigentijdse
Geschiedenis aan de universiteit van Kiev, tijdens een
lezing aan het Nederlands Instituut voor
Oorlogsdocumentatie in Amsterdam op 9 september
jongstleden (2009).
Na de implosie van de Sovjet-Unie hadden de voormalige
deelstaten in Oost-Europa behoefte aan het herschrijven
van hun nationale geschiedenis. Belangrijk onderdeel van
de geschiedenis van Oekraïne is de hongersnood van
1932-33, waarbij naar schatting drieënhalf miljoen
mensen omkwamen. Volgens Kasianov werd de hongersnood
niet veroorzaakt door natuurlijke factoren, maar
speelden de economische en sociale programma’s van de
Sovjets een doorslaggevende rol. Van kwade opzet was
echter geen sprake.
In Oekraïne beschouwen veel historici de Holdomor juist
wel als een vooropgezet plan van Moskou om de etnische
Oekraïners uit te moorden. Na 1991 groeide de Holdomor
in de historiografie uit tot mythische proporties. De
staat legde de officiële versie van de hongersnood
dwingend aan het volk op. Kasianov stelt dat sindsdien
nauwelijks wetenschappelijk onderzoek naar de Holdomor
is gedaan. Historici worden ontmoedigd om buiten de
geijkte paden onderzoek te verrichten, omdat ze anders
als niet-loyaal aan hun vaderland worden weggezet.
Na 2000 werd het verhaal van de Holdomor verder
gepolitiseerd. De Oekraïense overheid stelde
onderzoekscommissies in, die zoveel mogelijk
slachtoffers moesten opsporen. Toen de commissies tot
‘slechts’ 800.000 slachtoffers kwamen, reageerde de
overheid met het oprichten van nog meer commissies.
Kasianov spreekt van een competitie tussen Joden en
Oekraïners met als inzet: wie zijn het grootste
slachtoffers uit de geschiedenis?
De betrokkenheid van historici bij deze competitie noemt
Kasianov politiek zeer gevaarlijk. Volgens Kasianov
wordt het verhaal van de Holdomor door slachtoffers op
individueel niveau in stilte gedragen. Zij willen niet
dat de regering hun leed voor politieke doeleinden
gebruikt en het verleden oprakelt.
Door Costijn van der Ploeg
17 september 2009 / uit: Historisch Nieuwsblad, Nr.
07-09 / 29-09- 2009
Het klimaat van Oekraïne
Het grootste deel van Oekraïne heeft een gematigd landklimaat. Het zuidelijke
deel van het land heeft een warm landklimaat en het schiereiland Krim heeft aan
de zuidzijde een zeeklimaat dankzij de invloed van de Zwarte Zee.
Droog klimaat
Vanwege de ligging is Oekraïne een vrij droog land met op de meeste plekken
minder dan vijfhonderd millimeter neerslag op jaarbasis. Uitzondering is het
noorden dat iets natter is. De neerslag valt gedurende het hele jaar en er zijn
geen echte natte periodes. In de wintermaanden valt de meeste neerslag in de
vorm van sneeuw of ijzel.
Het droge klimaat is ook te merken aan de relatieve luchtvochtigheid, die vrij
laag is. Daarom is de gevoelstemperatuur in de winter regelmatig iets hoger dan
de werkelijke temperatuur en zijn de warme dagen in de zomer goed uit te houden,
tenzij het heet wordt met uitschieters richting de veertig graden.
Onvoorspelbaar
Vooral in het voorjaar en najaar is het weer erg onvoorspelbaar. Binnen een zeer
korte periode kan het weer omslaan van koud en guur naar zonnig en lente-achtig
of andersom. Vooral de maanden april en oktober hebben hier last van.
Warme zomers
De zomers in Oekraïne zijn gemiddeld aan de warme kant. De temperaturen langs de
Zwarte Zeekust zijn te vergelijken met de Côte d' Azur in Frankrijk en ook wat
betreft het aantal zonuren doet de Oekraïense kust niet veel onder voor de
Franse Rivièra. Niet voor niets dat in het Sovjet tijdperk de Russen met de
betere posities vooral in dit gebied van de voormalige Sovjet-Unie verbleven,
omdat naar het buitenland reizen vrijwel onmogelijk was in die tijd. Nog steeds
is Oekraïne een populaire toeristische bestemming onder de Russische toeristen en
hebben veel welgestelde Russen hier een tweede of derde woning aangeschaft.
Klimaatcijfers
De onderstaande cijfers zijn op basis van geregistreerde langjarige weergegevens
zijn een gemiddelde voor Oekraïne. Lokaal kunnen afwijkingen voorkomen, zo is
het langs de Zwarte Zee kust warmer in de wintermaanden, in het noorden kouder
en in het westen valt er iets meer neerslag. De zeetemperatuur gegevens zijn
alleen van toepassing voor de Zwarte Zeekust.
Deze op twee na langste
Europese rivier doorstroomt Rusland en Wit-Rusland, maar komt pas in Oekraïne
tot volledige ontplooiing.
Evenals de Don en in mindere
mate de Wolga dankt de Dnepr (of Dnjepr) zijn ontstaan aan de ijstijd van het
Quartair. In hun maximale lengte reikten de gletsjertongen tot aan het ver naar
het zuiden gelegen gebied van Dnipropetrovsk. Het reliëf werd door de
geleidelijke inkrimping van de gletsjers geëgaliseerd, omdat inzinkingen werden
opgevuld door puinaccumulatie. Hier en daar vindt men nog enkele hogere
rotsformaties, die bij het terugtrekken van de gletsjers van het plateau
afkalfden. Evenals de Wolga ontspringt de Dnepr op geringe hoogte op het
plateau van Valdajskaja. De rivier is al 200 km van zijn oorsprong bevaarbaar
vanaf Dorogobuz, stroomopwaarts van Smolensk. De in dit beboste gebied al
behoorlijk waterrijke Dnepr stroomt bij de stad Vorsja WitRusland binnen en
buigt dan in zuidelijke richting af. Van daaruit doorstroomt de Dnepr in een
bedaagd tempo een groot moerasgebied. Stroomopwaarts van Kiev verwijdt de rivier
zich door de instroom van talrijke zijrivieren, zoals de Berezina en de Pripjat
op de rechteroever en de Sozj en de Desna op de linkeroever. In Oekraïne, na de
samenvoeging met de Desna, bereikt de loop zijn maximale breedte met aan
weerszijden uitgestrekte landbouwgronden. Bij Krementsjug vernauwt de bedding
zich, omdat de Dnepr zich daar een weg moet banen door het kwartsmassief van
Oekraïne. Na een reeks stroomversnellingen maakt de rivier een bocht bij
Dnipropetrovsk en stroomt vervolgens vreedzaam uit in een brede vallei, waar
vlak voor de delta aan de Zwarte Zee de Ingoelets zich nog als laatste zijrivier
bij de Dnepr voegt.
CIJFERS Lengte: 2200 km / Stroomgebied: 503.400 km2 / Hoogte van de bron (Valdajskajahoogte):
253 m
WETENSWAARDIGHEDEN
Andere namen:
Borsythenes, Dnipro, Dnjapro, Dnjepr
Het waterkrachtpotentieel
van de Dnepr werd pas na de Bolsjewistische revolutie ontwikkeld.
De vallei van de Dnepr, de
hoofdrivier van OostEuropa, werd al vroegtijdig verkend door Zweedse Vikingen (Varegen),
van wie de leider Oleg de Mize in 882 het vorstendom Kiev stichtte. Kiev werd de
hoofdstad van de eerste Russische staat, die al snel ten prooi viel aan de
invasie der Mongolen. De invallers werden een eeuw later verdreven door het rijk
van Polen - Litouwen, dat zich toen uitstrekte tot de rechteroever van de Dnepr.
Tot aan de Russische annexatie in 1793 bleef dit de oostelijke staatsgrens van
Polen. De eerste industriële ontwikkeling in het Dneprbekken dateert uit de tijd
van Catharine de Grote. Door de introductie van de stoomvaart bloeide de
houthandel in de bovenloop en nam ook het vervoer van landbouwproducten in de
benedenloop een hoge vlucht. Na de Eerste Wereldoorlog ontwikkelden de Sovjets
met buitenlandse hulp de eerste waterkrachtcentrales in het stroomgebied van de
Dnepr. Het enorme energiepotentieel van de rivier voorziet in 80% van de
energiebehoefte van Oekraïne en gaf de stoot tot de industrialisering van het
hele DneprDonetsbekken, alsmede de regio van Zaporozjie. Het stroomgebied van
de Dnepr, dat ook rijk is aan delfstoffen, vormt de ruggengraat van de
onafhankelijke republiek Oekraïne, een land dat in de recente geschiedenis
vooral bekend werd door de nucleaire ramp in Tsjernobyl.
(NOTE: with
minor exceptions these observations are true of Russian culture and, to a lesser
degree, of other post-Soviet states)
Cultural differences go very deep. It's
not just habits that differ, but also the assumptions and worldview that
underlie them. Habits come and go, but worldviews are forever. At the same time,
the habits and attitudes of individuals within one culture differ even more
widely than the culture as a whole differs from other cultures. Which means that
you will find a wide range of behavior and attitudes in Ukraine, some of which
will be compatible with your own. Not everyone will do the things I've described
below. Some Ukrainians' culture will strike you as incomprehensible and
intolerable, while others' behavior and attitudes will seem rational and
compatible with your own.
Ukrainian hospitality
In Ukraine guests are given lots of
attention. If you are someone's house guest, your hosts will likely take you
around town and show you the sights for several days. Traditional Ukrainian
attitudes dictate that guests be well-fed and entertained for as long as they
stay at your home. Offering a guest a glass of ice water (common behavior in the
U.S.) seems an absurdity to Ukrainians, the more so because ice water is thought
to cause colds. In the business world, however, drinking bottled water has
started to catch on, and being offered a glass of water is no longer an extreme
rarity.
Body language
On average Ukrainians' personal space is
smaller than in Germanic and Anglo-Saxon cultures. Some people touch each other
quite a bit during conversations if they are standing. Greeting women with a
kiss on the cheek is common. On the gesticulation scale Ukrainians are more
subdued than southern Europeans but more animate than Scandinavians. Gestures
tend to be smaller—no American arm-flapping here! Also, smiling is usually
reserved for friends. Stiffness and formality is the rule during public
speaking. Hollywood has always exaggerated this trait when portraying Soviet
leaders.
Illnesses
Physical sensations and ideas about what
makes one sick differ from culture to culture. In Ukraine it is worse to be cold
than to be hot. In the U.S. the opposite seems to be true. In the cold necks and
heads need to be covered, but gloves are not mandatory. Cold drinks and drafts
and sitting on cold surfaces can give you a cold. A draft (draught) is a stream
of colder air that seeps into a warm room through a window or open door and
cools the area of skin that is exposed to it. So, if you are riding in a stuffy
bus on a cold winter day, be careful about opening the window. You may get some
nasty remarks.
Superstitions and mysticism
Ukrainians have preserved superstitions
and omens about things like shaking hands through a doorway, whistling indoors,
and other things. Everyone knows these omens and jokes about them, but they
avoid breaking them all the same. Western society is more rational not only in
this regard, but in every other. Ukrainians' religious views (especially in
areas where Orthodoxy dominates) have elements of mysticism and uncertainty,
while Western Christians tend to think in terms such as, "to get to heaven you
need to do A, B, and C."
Attitudes toward money and wealth in Ukraine
Wealth in the West is almost universally
assumed to be a good thing, but Ukrainians have more ambigious attitudes.
Ukraine does not have the concept of "working your way from rags to riches" or
the Protestant notion of creating wealth through "good-old honest hard work."
This seems to be a hold-over from the Soviet Union, where one did not "buy" an
apartment, one "got" an apartment (after years of being on a waiting list). In
the USSR one's wealth depended on how close one's connections were to
centralized power structures. In Ukraine people are still suspicious (and
envious) of the rich. "They must have some special privileges or connections,"
people assume.
One of the main reasons for this
distrust of the rich is that just 15 or 20 years ago everyone in the Soviet
Union had essentially the same amount of wealth. The popular view is that the
only way of getting rich in the decade or so after the fall of the Soviet Union
was by abusing one's advantageous position in the government kormushka ("feeding
trough"). Since the government controlled most assets, bureaucrats who managed
these assets could use their connections to sell off national assets and pocket
the money. As a joke goes, don't ask me where I got my first million. Hence, the
popular view is that anyone who is rich today must have robbed the nation at
some point to get his starting capital.
Another cause of this mistrust of wealth
and investment is the fact that for 70 years the Soviet ethical system taught
that wealth and greed are the same thing. People were taught modesty and
self-sacrifice for the sake of their children's "bright future." Soviet citizens
learned to feel guilty for wanting to earn more than they were entitled to and
be apologetic about any personal business projects they had. At the same time
there was intense competition and jealousy surrounding professional and
government positions where one would have more opportunities and a higher
salary. These ingrained attitudes are prevalent to this day.
In Ukraine the wealthy — a few of whom
may have in fact earned their wealth through "honest hard work" — tend to
distance themselves from the poor and envious masses. There is even a special
name for the upper class: the "elite." In the Soviet Union one did not become
part of the "elite" through hard work, but rather had the fortune to be in the
right place and know the right people, and the word today has preserved this
hue. The tinted car windows of the rich keep out curious stares. Extravagantly
dressed trophy wives in sunglasses who rarely leave their fancy cars are an
attribute of many of Ukraine's "new rich." A more modest middle class has only
recently begun to appear.
Financial literacy is generally quite
low even among intellectuals. When ordinary Ukrainians start making decent
money, they tend to "waste" it on friends and relatives rather than hold on to
it to build personal wealth. These Ukrainians generally do not have savings
other than the proverbial stash of dollars in a jar, since people are suspicious
of banks after inflation devoured their life savings in the early 90s. Their
financial security is instead a network of relatives and friends whom they
borrow from or lend money to freely. In most western countries such financial
interdependency is avoided, and if a man has financial troubles he goes bankrupt
alone.
An example of what you will not see in
Ukraine: girls dozing on a marble staircase in Berlin's Pergamon museum. One,
sitting or lying on the floor is inappropriate for public places, especially for
women. Two, sitting or lying on cold surfaces is considered unhealthy,
especially for women.
Ukrainians and public behavior
Ukrainians in public tend to demonstrate
restraint and avoid attracting attention to themselves. In small towns where
everyone knows each other this is less noticeable. Ukrainians usually speak
quietly in the presence of strangers. Loud foreigners who are oblivious to their
surroundings always draw smiles.
Despite the concern with standing out,
in Ukraine it is more customary to show negative emotions in public than in
western countries that are obsessed with always being positive. Strangers bond
by sharing indignation (about packed public transportation, for example) or by
making sarcastic remarks. Drivers yell at each other freely. Don't let this
rudeness and indifference fool you, however. Ukrainians tend to be warmer in
their personal relationships than is typical of most western countries.
Home and family in Ukraine
Ukrainian culture has agrarian roots.
Just two generations ago the urban population was a fraction of what it is today
after the Soviets' experiment in forced industrialization and urbanization.
Almost everyone has grandparents or relatives that live in the countryside.
People do not move around as much as in the West, especially the middle-aged and
elderly. Often one or both grandparents will live with their children and help
take care of small children. This was a necessity during Soviet times, when
women were drawn into the workforce en masse.
Raising children
Grandparents play a greater role in
raising children in Ukraine than in the West and especially the U.S. Parents
tend to restrain their kids more in public and demand better behavior. There
seem to be more overprotective parents than in the West, and children are
brought up to do well in school and to keep out of trouble and avoid mistakes.
Unfortunately, the vast majority
(probably 95%) of school teachers are women, giving children disproportionately
few male role models in an already female-dominated culture. Competitiveness and
personal initiative are little encouraged in school and elsewhere. Since there
are fewer extracurricular activities, children stay home more and generally lead
a sheltered lifestyle. They get less experience organizing activities on their
own without adult supervision. In addition to perpetuating Ukraine's
pseudo-market economy where the concept of "fair competition" is virtually
nonexistent, this protective environment helps make Ukrainians the wonderfully
domestic and sharing people that so many of them are.
Schooling and higher education in Ukraine
School and university instruction in
Ukraine and Russia is quite a bit different from the United States. Teachers are
seen as authority figures and rarely "pal around" with their students, but
generally remain somewhat distant and stern. Students are given more material to
learn and with significantly less hands-on practice than in the States. In
addition, a universal characteristic of instruction in the former Soviet Union
is that every subject is introduced with a "broad theoretical background." In
other words, students are taught the historical background and theoretical
underpinnings of each subject. On the whole this is commendable and leads to
greater understanding and better developed abstract thinking skills than their
U.S. counterparts. However, this approach becomes habitual and is applied even
when students simply need to be taught a practical skill, which is where Soviet
and post-Soviet schooling falters.
Ukrainian schools foster the ability to
fit in to the system and not stick out. Good behavior in schools is strictly
enforced—no rowdiness and disobedience here! Nonetheless, cheating and other
forms of "cooperation" are largely ignored and actually fostered by the system.
Students learn at a young age to band together and cooperate in the face of
injustice and ruthlessness. This mentality carries through to adult life and
Ukrainians' attitudes towards power structures (i.e. work employers and
government bodies).
Friendship and making acquaintances
The word "friend" in Ukrainian or
Russian implies a closer relationship than in most other European languages. One
has one or two "friends" and many "acquaintances"—quite the opposite of the
U.S., where many people have dozens of "friends" but often have no really close
friends. In Ukraine, it seems, such aloofness is unheard of. The tendency to
form informal relationships easily is part of the national character.
Many foreigners note that it is easier
to form friendships and relationships in Ukraine. In the U.S., for example, it
is easy to get an invitation to do things like play volleyball, go see a movie,
go waterskiing, etc., but hard to become someone's friend. In Ukraine people
will get together to talk about things that are important to them personally.
Westerners often find their emotional needs are met better in Ukraine.
At the same time, clubs and hobby groups
and other "collectives" in Ukraine tend to become closed to the outside world
because of their emotional attachments and informal relationships. I have seen
biking clubs who seem to enjoy hanging out together more than biking and
mountaineering clubs with complex rituals and traditions that have nothing to do
with mountain climbing. In Ukraine it may be harder to keep focused on one's
individual goals because of this emotional collectivism.
Gender roles in Ukraine
Westerners note that gender roles in
Ukraine tend to be more traditional. Not only do men open doors for women and
gallantly hold their hand as they step out of the bus, but women tend to dress
more femininely and accentuate their attractiveness more than in most western
countries. During courtship men tend to be more romantic, bringing flowers and
gifts (and footing the bills during dates), and women try to look especially
elegant. Sometimes the contrast between stunningly attractive women and their
shodilly dressed, poor-postured boyfriends is remarkable. There are definitely
double standards of grooming in Ukraine.
Gender roles are often quite traditional
in the home as well. The stereotype is that the wife does the cooking and
cleaning, while the husband takes care of repairs. When guests come over the
wife heads to the kitchen to prepare food, even if it is her own birthday party.
Husbands tend to be either workaholics or "lazy bums" that often suffer from
apathy and alcoholism. These stereotypes are more true of older generations and
smaller towns and villages.
Today you will find many people who do
not fit these stereotypes. In Ukraine there is no such thing as militant
feminism, but there are many couples — especially among younger generations —
where work around the home is divided more equally. Some husbands even admit
they do most of the cooking. Just as in other countries of the world, true
friendship and shared interests are becoming greater factors in choosing a
spouse as opposed to ability to act out gender roles. However, Ukraine is still
years or decades behind the rest of Europe in this regard, as traditional gender
roles still prevail.
Dress and appearance
Fashion in Ukraine is underdeveloped and
at times monotonous and copy-cattish. In more prosperous towns and cities
occasional individuals have begun to develop a sense of personal style, but the
majority of fashion is dictated by what petty vendors decide to import and sell
at street bazaars. A holdover from Soviet days, Ukrainians' consumer culture is
low but gradually improving as the choice of goods increases. There is a
tendency to copy others rather than develop one's individual style and stick
out.
Dress tends to be more formal in Ukraine
than in the rest of Europe. Young men walk around in black dress shoes and dark
pants, and women wear high heels and skirts (not all, of course). Clothing is
intended to create a necessary appearance, and not be comfortable and practical.
Colorful casual dress that has been the norm in western Europe and the U.S. for
years is just beginning to gain popularity. Just a few years ago all the men in
Ukraine wore black, but now the color scheme has differentiated a bit (at least
in the big cities).
Men older than about 60 and sometimes
younger tend to wear well-worn gray and brown suits, a holdover from the days
when the Soviet Union stamped out individuality. This same tendency can be seen
in some European countries that have a fascist past, for example, Spain. People
who have come from small towns and cities to work in big cities like Kyiv
typically look and dress differently and are noticeably "provincial." Men who
engage in physical labor often have "buzz" haircuts and a sort of crude and
brutish appearance, along with a completely different communication style than
local well-educated folks.
Among students in the big cities there
is a growing tendency towards European-style democratic clothing and appearance.
At the same time, other students demonstrate the traditional status and
gender-oriented style (sexy dress for women and dark formal clothes for men).
These new tendencies in dress and gender
roles show that Ukraine is very slowly but surely becoming europeanized. Just
across the border in Poland the vast majority of young people dress in
western-style unisex clothing. You cannot tell who is rich and who is poor. In
Ukraine this process is taking place as well, but very slowly.*
*NOTE:
A year after writing this article (now August 2006) it has become apparent that
fashion has changed dramatically in Kyiv. People are wearing more colorful,
individualistic clothing. Black is out of fashion. The choice of clothing to
wear has skyrocketed, and the emphasis is shifting dramatically from status
stereotypes to individuality. I expect this process to follow in other large
Ukrainian cities in the next several years and eventually reach the smaller
cities around Ukraine.
Grooming and personal hygiene
Standards of grooming and hygiene can
differ widely from culture to culture. Arab men in Ukraine, for example, almost
always have a slick, preened appearance. Americans are known worldwide for their
straight white teeth and "Hollywood smile," as well as for obesity among young
people. Other cultures are known for their lower standards of hygiene. In
Ukraine there is a sort of double standard. Women (especially young women) tend
to dress and groom carefully, while men often are careless about their
appearance. While hygiene seems to be generally improving, decaying teeth and
bad odors are not at all uncommon. Smoking is extremely prevalent in public
places. Dental floss is not yet widely used, and dental care standards lag
behind the West. Many older folks bathe just once a week. However, hygiene among
working professionals is comparable to developed countries.
Despite somewhat lower levels of
hygiene, Ukrainians are more discreet about bodily functions than, say, in the
United States. While belching and farting loudly in public are not necessarily
typical of the U.S., movies such as Dumb and Dumber and the Naked Gun series
demonstrate that bodily functions are a topic of joking and discussion. Not so
in Ukraine. Passing gas and burping are considered shameful, and people do not
discuss their bodily functions with others. However, ironically, spitting and
blowing your nose onto the sidewalk or grass is normal in most cities of
Ukraine.
Common Gripes about
Ukraine from Travelers
Every country has things that visitors
often complain about. Ukraine is no exception. While there are many wonderful
things about the country and people, here we will list some of the more
unpleasant aspects of Ukraine that visitors often report.
Ukrainian restrooms
Oddly enough, this is probably
foreigners' biggest gripe about Ukraine. Bathrooms in public places — including
public restrooms, trains, beaches, resorts, and even many hotels — are rarely
close to Western standards. Foreigners go to stunningly beautiful opera houses
and theaters only to find squat toilets in the public restrooms, or regular
sitting-style toilets — but with the doors falling off their hinges. Toilet
paper is often absent, as are toilet seats. Ukrainians often use regular sitting
toilets as squat toilets, putting their feet up on the toilet bowl. Hard to
believe? Yes, it's true. They find it unsanitary to put one's bottom on a
surface where others have been, unless the toilet seat is cleaned regularly, as
in McDonald's (where the cleanest bathrooms typically are to be found).
Yes, Ukraine's bathroom culture is
pretty low. Especially outside of the big cities, restrooms typically lack 1)
toilet seats, 2) toilet paper, 3) soap, 4) hot water, and 5) towels or blow
driers. In other words, a typical public restroom has urinals, holes in the
ground, and a sink with cold water. Foreigners (as well as many Ukrainians) find
it irritating that you have to pay to use public restrooms, and the lady at the
entrance gives you only a few squares of toilet paper if you ask for it (!).
Evidently, toilet paper is such an important commodity that they must go to
great pains to make sure it is not wasted. If a foot of toilet paper happens to
not be enough, that's your problem.
Showers in many older-style hotels and
apartments do not have shower curtains, which means you get a lot of water on
the floor. In addition, there are no soap and shampoo holders, so you have to
stoop over to pick them up off the floor. Hot and cold water availability is
also an issue in many cities, and water pressure is often low. In a word, what
is considered normal for western bathrooms is a luxury in Ukraine.
Displays of rudeness and irritability in public
Many foreigners who don't understand
Russian or Ukrainian note that people seem to shout at each other a lot, when in
reality they are just having a normal conversation. I didn't notice this myself
until it was pointed out to me by several different people. This habit is most
prevalent among the less educated. In public places Ukrainians tend to put on
withdrawn and even gloomy facial expressions — quite a contrast to
happy-go-lucky Americans (many of whom are secretly taking Prozac!). This
sometimes leads westerners to deduce that "everyone seems depressed."
In addition, Ukrainians seem quick to
anger in public, and a few rides on public transportation is usually enough to
get a taste of Ukrainians' gift for chewing each other out in public. Bus
drivers tend to yell a lot at offending car drivers, and many drivers seem to be
on the verge of bursting into fits of road rage. This can create a depressing
impression on foreigners until they get used to things and realize that no one
intends to hurt each other and that people are simply letting off steam. In the
West it is usually not customary to let off steam in public — hence the
misunderstandings.
Crowded public transportation
While Ukraine's public transportation
system is undeniably convenient and low-priced, it often does not meet
westerners' comfort expectations. It is common for city buses and subways to be
packed with passengers, who have to press up against each other in the aisles.
Some minibuses have lower ceilings, requiring passengers standing between seats
to bend over partially. These buses are terribly uncomfortable, even exhausting
— especially in hot weather. During rush hours the Kyiv subway is cram-packed
with squirming passengers. Ukraine's trains, which are otherwise quite
comfortable, often heat up to 30°C (86°F) in the summer. Passengers sweat even
when sitting motionless, and sleep is often difficult until the temperature
starts to go down after midnight. This problem could be solved if the windows
would open, but, alas, they almost never do. This is yet another example of the
indifference to people's comfort that is so common in the former Soviet Union.
Secondhand smoking
Smoking is rampant in Ukraine, the
cigarettes are cheap and not very good, and smokers generally have the "right of
way" in public places. People smoke freely in line for the bus, in underground
pedestrian crossings, in stairwell shafts, and in many if not most cafes,
restaurants, and bars. Bus and taxi drivers generally smoke, but they open their
window so most (but not all) of the smoke wafts out of the car. Some places
- such as subways, trains, and fast-food restaurants - are always smoke free
(except for what sticks to people's clothes). Interestingly, a new law has been
passed that bans smoking at bus stops and underground crossings and requires all
restaurants to designate at least half of their space for non-smokers, but this
law is not yet being enforced, and people's behavior has not changed at all.
Perhaps in the coming years the situation will improve.
Ukrainian drivers
Pedestrians are the lowest caste in
Ukrainian society. They must make sure all the drivers who want to have driven
past before they cross the street, regardless of the color of the stoplight or
the presence of a pedestrian crossing. If you are run ofter by a wealthy
individual, he will likely buy off the police and the incident will be
considered an accident or your own fault.
Many taxi drivers are reckless and
shamelessly break traffic rules (after all, the "price" of most infringements is
a $2-4 USD to traffic police). If you put on your seatbelt, many Ukrainian
drivers will look at you incredulously. It is not customary to wear them in
Ukraine.
Reluctance to give change
There is a catastrophic shortage of
change in Ukraine. Chances are you will encounter this the first time you ever
try to buy anything in Ukraine. The cashier will ask you if you have, for
example, an additional 3 hryvnia 14 kopecks to give her so that she can give you
a single 10 hryvnia bill as change. If you don't understand Russian or
Ukrainian, you will constantly be wondering why cashiers stall and look
exasperated nearly every time you buy something. To avoid this, try to foresee
what kind of change they are likely to ask from you before giving you yours.
Lack of punctuality
Informal (and often formal) meetings in
Ukraine often are based on a different understanding of time. 5 "Ukrainian"
minutes often turns out to be 20 calendar minutes. Ukrainians tend to think
little of having other people wait 10 or 20 minutes for them. Life in Ukraine is
chaotic and unpredictable, and people are not able to control or foresee all the
circumstances that may keep them from arriving at the agreed time. It is assumed
that you will be able to entertain yourself or will have some extra phone calls
to make while you are waiting.
"Deadly" drafts
A draft, for those of you who don't
know, is "a current of air in any enclosed space." In Ukraine drafts are
considered dangerous for your health. For this reason, in many situations where
westerners would open the window to let in fresh air, Ukrainians will keep the
windows shut and just tolerate the heat and/or stuffiness. Ukrainians avoid
letting air blow on them through windows unless it is about 28° C or higher (82°
F). Travelers to Ukraine are often surprised by how often they are asked to
close windows "for their own good."
De Zwarte Zee wordt gevoed door vijf grote rivieren: de Donau, de Dnjepr, de
Dnjestr, de Don en de Koeban. Verder zijn er vier rivieren die in Turkije
ontspringen. Te weten van west naar oost, Sakarya, Kızılırmak, Yeşilırmak en de
Çoruh. De laatste stroomt bij Batoemi in Georgië de zee in. Het kustgebied is in
het westen en noorden vlak, maar in het oosten en zuiden en ook bij het
schiereiland de Krim bergachtig. Ten oosten daarvan ligt de Zee van Azov.
Door de relatief nauwe verbinding tussen de Zwarte Zee en de Middellandse Zee
lopen twee stromingen:
* een oppervlakkige stroming met oppervlaktewater van de Zwarte Zee, dat een
relatief laag zoutgehalte (ca. 18 ‰) heeft vanwege de wateraanvoer door de grote
rivieren;
* een dieptestroming met veel zouter water (ca. 40 ‰) uit de Middellandse Zee.
Door het hogere soortelijk gewicht verspreidt het zoute dieptewater zich over de
gehele bodem van de Zwarte Zee. Van menging met het oppervlaktewater is vrijwel
geen sprake. Dit heeft tot gevolg dat er nagenoeg geen zuurstof wordt toegevoerd
aan de diepere lagen. Beneden de 150 meter diepte is de Zwarte Zee een anoxische,
dode zee, terwijl de oppervlaktewateren juist tamelijk visrijk zijn. Dode
organische materie uit de bovenlaag zinkt in grote hoeveelheden naar de diepte,
waar deze materie door de anaerobe bacteriën slechts gedeeltelijk wordt
afgebroken. Hierbij komt waterstofsulfide vrij, dat de diepere waterlagen
vergiftigt.
De naam
In de oudheid werd de Zwarte Zee regelmatig bevaren door de Grieken, die deze
zee aanduidden met de naam Pontos Euxeinos, de Gastvrije Zee. De Zwarte Zee was
in werkelijheid juist berucht door haar stormen in de herfst en winter.
Oorspronkelijk werd zij dan ook Pontos Axeinos genoemd, de Ongastvrije Zee, maar
de Griekse zeelui waren bang om met het gebruiken van deze naam de goden van de
zee te provoceren en kozen daarom voor een eufemistische naam.
De slechte weersomstandigheden liggen stellig ten grondslag aan de Turkse naam
Kara Deniz, waaraan de in de meeste moderne talen gangbare naam "Zwarte Zee" is
afgeleid.
De economische situatie van het land was slecht maar herstelde zich in
2001 en 2002. Tussen 1990 en 1995 maakte het bnp een negatieve groei
door van -14,3% (in 1997 -3%) per jaar, maar in 2001 groeide het bnp met
9,1% en in 2002 met 4%. De overgang van een planeconomie naar een
marktgeoriënteerde economie verloopt traag, omdat het politieke
draagvlak voor hervormingen en de vereiste deskundigheid grotendeels
ontbreken. Door het chaotische beleid na de onafhankelijkheid in 1991
liep de inflatie in 1993 op tot bijna 5000%! Met behulp van het IMF werd
er na 1994 weer enige stabiliteit bereikt, maar in 1998 volgde een
nieuwe crisis: door de Russische roebelcrisis halveerde de aarde van
hryvnia en nam de inflatie weer toe. Verheugend was dat de inflatie in
2001 nog 12% bedroeg, maar in 2002 er zelfs sprake was van 0,6%
deflatie.
De meeste industrieën zijn verouderd en inefficiënt en worden met
staatssubsidies in stand gehouden. Het is wettelijk zelfs niet mogelijk
failliete bedrijven te sluiten. De overheid kampt met grote tekorten
wegens de gebrekkige belastinginning. Buitenlandse investeerders worden
afgeschrikt door het ontbreken van een goede wet- en regelgeving, de
corruptie en de instabiliteit van het land. In 2002 werd er maar voor in
totaal 1 miljard dollar door buitenlanders in Oekraïne geïnvesteerd. Dit
betekende wel een groei van 15% ten opzichte van 2001. Het merendeel van
die investeringen werden gedaan in Kiev en omgeving en richten zich
vooral op de voedingsmiddelenindustrie, machine- en
metaalbewerkingsindustrie en de transportsector. De grootste
investeerders zijn de Verenigde Staten en Groot-Brittannië.
Door de toenemende binnenlandse vraag nam de industriële productie in
2001 met gemiddeld 14,2% toe. De wisselkoers van de hryvnia vertoont
sinds 2000 een relatief stabiel verloop.
Oekraïne is nog steeds voornamelijk een industrieland, want mer dan 405
van het bbp wordt in de industrie verdiend. De landbouw draagt voor 20%
bij, de dienstensector voor bijna 40%. De verwachting is dat de komende
jaren het aandeel van de dienstensector verder zal groeien, voornamelijk
ten koste van de industrie.
Landbouw
De republiek behoorde tot de meest vruchtbare gebieden van de voormalige
Sovjet-Unie en stond dan ook lang bekend als de graanschuur van Europa.
Ten tijde van de Sovjetoverheersing was een kwart van alle
landbouwproducten afkomstig uit Oekraïne, maar na de onafhankelijkheid
is de agrarische productie tot ongeveer 50% van de het vroegere niveau
gedaald. Vanaf 1999 is er weer een opwaartse lijn te bespeuren.
Thans biedt de landbouw aan 21% van de beroepsbevolking werk, terwijl
deze voor 18% voorziet in het bnp. Bijna 42 miljoen ha is in gebruik als
akkerland, dat is tweederde van het land. De belangrijkste
akkerbouwproducten zijn tarwe, boekweit, maïs, suikerbieten,
zonnebloemen, katoen, vlas, tabak, soja, hop, rubber. Voor de tuinbouw
is de Sovjet-Unie nog steeds een belangrijke afzetmarkt. Het gunstige
klimaat in het zuiden van het land zorgt voor goede
productiemogelijkheden voor groente en fruit.
De veeteelt (rundvee, varkens, schapen en geiten) is sinds 2001 weer van
toenemend belang.
Mijnbouw
Oekraïne heeft een enorme voorraad aan mineralen, onder andere de
grootste titaniumvoorraad ter wereld, de op twee na grootste
ijzerertsvoorraad en 30% van de wereldvoorraad mangaanerts. Verder
beschikt Oekraïne over voorraden uranium, kwik, nikkel, kwik, kalk,
zout, zwavel, grafiet en wat goud.
Kolen zijn nog steeds verantwoordelijk voor ca. 40% van de binnenlandse
energieproductie. Er werken nog ca. 400.000 mijnwerkers in meer dan 200
mijnen, vooral rond Donetsk en in de Donbasregio. Door slecht onderhoud
en gevaarlijke productiemethoden kwamen in 2002 meer dan 200 mijnwerkers
om het leven.
Oekraïne is na Rusland het grootste olieverwerkende land van Oost-Europa,
hoewel maar 12% van de totale vraag naar olie uit het land zelf
afkomstig is. De meeste olie die verwerkt wordt in enkele tientallen
raffinaderijen, is uit Rusland afkomstig.
Meer dan 75% van het aardgas is afkomstig uit het buitenland, vooral uit
Rusland en steeds meer uit Turkmenistan. Oekraïne is voor zowel olie als
voor gas en belangrijk transitland.
De pijpleidingen voor aardolie en -gas hebben een totale lengte van ca.
14.000 km. Vanuit Dasjava vertrekken aardgaspijpleidingen naar Kiev, St.-Petersburg
en Moskou. De 'Vriendschapspijpleiding' vervoert door het westen van
Oekraïne aardolie van Almetjevsk via Oezjgorod naar de Donaulanden.
Industrie algemeen
De industrie biedt aan 34% van de beroepsbevolking werk en voorziet voor
42% in het bnp.
De rijkdom aan bodemschatten heeft al vroeg een zeer sterke industriële
ontwikkeling tot gevolg gehad. Kenmerkend zijn de ijzer- en
staalindustrie, de zware machine-industrie en de productie van
voedingsmiddelen. De machinebouw is de grootste industriële sector in
Oekraïne, met meer dan 2500 bedrijven en ruim 1,5 miljoen werknemers.
Door de lage kwaliteit van de Oekraïense machinebouw worden er nog veel
machines ingevoerd uit West-Europa, Azië, Canada en de Verenigde Staten.
De ijzer- en staalindustrie is in de eerste plaats in de Donbass
geconcentreerd; 350 km westelijker zijn de ijzerertsvoorkomens van
Krivoj Rog bepalend geweest voor de hier gevestigde zware industrie.
Halverwege tussen beide gebieden, aan de Dnepr, ontstond een
concentratie van metallurgische bedrijven in Dneprodzerzjinsk,
Dnepropetrovsk en Nikopol. Recenter zijn de hoogovens van Odessa en
Zjadnov, die door de ertsen van Kertsj worden gevoed.
Zware machine-industrie is, behalve in de reeds genoemde gebieden,
gevestigd in Kiev, Charkov en Lvov. De zware industrie zorgt er wel voor
dat Oekraïne tot de landen behoort met de hoogste industriële vervuiling
ter wereld. Ook de ramp in Tsjernobil in 1986 zorgt nog steeds voor
problemen.
Opvallend is voorts de concentratie van suikerfabrieken in de
bossteppegordel en van houtverwerkende industrie in het noorden en in de
Karpaten.
Automobielindustrie en scheepsbouw
De productie van allerlei
vervoersmiddelen is de laatste jaren gegroeid naar bijvoorbeeld meer dan
50.000 auto’s in 2002. Naast veel lokale merken worden er ook steeds
meer buitenlandse merken geproduceerd, o.a. Volkswagen, Daewoo en
Mercedes-Benz.
De Oekraïense scheepsbouwindustrie is altijd al een belangrijke
bedrijfstak geweest. De ligging aan de Zwarte Zee is daar zeker debet
aan. De werven produceren een variëteit aan schepen, waaronder
oorlogsschepen, olietankers, plezierjachten, sleepboten en
onderzeeboten. Ook deze sector heeft veel te lijden gehad van het
uiteenvallen van de Sovjet-Unie, waardoor een grote afzetmarkt
grotendeels is weggevallen. Maar ook de binnenlandse vraag is fors
gedaald, en men is nu vrijwel volledig afhankelijk van buitenlandse
orders. Via belastingvoordelen probeert men buitenlandse bedrijven te
interesseren om te investeren.
Chemische industrie
De chemische industrie komt tamelijk verspreid voor. Als onderdeel van
de Sovjet-Unie was Oekraïne een van de belangrijkste producenten van
chemische producten geweest, maar op dit moment is het land sterk
afhankelijk voor zowel de inkoop van grondstoffen als de afzet van
producten. West-Europa heeft maar een klein aandeel in de export en
import van chemische producten. Op dit moment is Oekraïne voor 60%
afhankelijk van importen.
Papierindustrie
De Oekraïense markt voor papier en papierfabrikaten heeft een enorm
potentieel, hoewel het verbruik per persoon met iets meer dan 15 kilo
per jaar vrij laag is. Oekraïne is voor meer dan 50% afhankelijk van
import, waarvan een groot gedeelte illegaal geïmporteerd wordt. Een
groot probleem is het tekort aan cellulose.
Met name voor schrijf- en drukpapier en behangpapier is men afhankelijk
van het buitenland. Het land is vanouds gespecialiseerd in de productie
van speciale en technische papiersoorten.
Textielindustrie
Ten tijde van de Sovjet-Unie vond 50% van de textielproductie plaats in
Oekraïne. Sinds de onafhankelijkheid is de productie zeer fors gedaald
en de omvang van de verkoop wordt op ca. 350 miljoen euro per jaar
geschat. Tweedehands kleding is zeer belangrijk op de Oekraïense markt
en de textielsector is vooral in West-Oekraïne aanwezig. De ingevoerde
tweedehands kleding komt voor 80% uit West-Europa.
Energie
Door de sterk verouderde industrie is het energieverbruik in
Oekraïne in verhouding tot sommige westerse landen meer dan tien keer zo
hoog.
Voor de energievoorziening wordt behalve van tientallen thermische ook
gebruik gemaakt van vele hydro-elektrische centrales in de rivier de
Dnjepr. Al deze centrales zorgen voor bijna de helft van de
energieproductie.
De kerncentrales bij Kiev, Lvov en in Zuid-Oekraïne (Krim)zorgen voor
ca. 45% van de energieproductie. Een dieptepunt in de geschiedenis van
Oekraïne vormde het ongeluk met de kerncentrale bij Tsjernobyl in 1986.
Er brak brand uit in één van de vier reactoren, en een wolk van
radioactief stof verspreidde zich over Noord- en Oost-Europa. De ramp
kostte direct aan 31 mensen het leven, bovendien zijn sindsdien mogelijk
meer dan 100.000 mensen door ziekte en straling overleden.
Telecommunicatie en internet
Eind 2002 bedroeg het totale aantal vaste en mobiele
telefoonaansluitingen meer dan 14 miljoen, dat is ca. dertig
telefoonaansluitingen per 100 inwoners In 1991 bedroeg de
marktpenetratie nog maar 14,6 telefoonaansluitingen per 100 inwoners. De
grote stijging is vooral te danken aan de spectaculaire groei van de
mobiele telefoongebruikers.
Het nu nog lage aantal internetgebruikers groeit gestaag: van 250.000
gebruikers in 1999 tot 2 miljoen in 2002. Toch verwacht men dat in 2006
pas 7-10% van de bevolking gebruik maken van internet. Doordat veel
Oekraïeners nog geen toegang tot internet hebben is ook het zakendoen
via internet nog nauwelijks ontwikkeld. Bovendien zijn er nog maar
weinig sites war met behulp van een creditcard producten besteld kunnen
worden. De meeste websites van bedrijven worden vooralsnog gebruikt om
reclame te maken.
Toerisme
Vroeger kwamen er al veel toeristen uit de Sovjet-Unie naar Oekraïne en
ook nu komen de meeste toeristen uit Rusland (ca. 75%). In 2001
bezochten bijna elf miljoen toeristen Oekraïne, en naast Rusland kwamen
de meeste uit Duitsland, Oostenrijk, Verenigde Staten en Canada. Vaak
zijn het mensen met Oekraïense voorouders. De populairste bestemmingen
zijn Kiev, de Krim, Odessa, de Karpaten en Lvov. De toeristische sector
draagt jaarlijks voor ongeveer 10% bij aan het bbp.
Handel
In 2002 groeiden zowel de importen als de exporten en het
handelsoverschot bedroeg bijna 1 miljard dollar. Traditionele
exportproducten zijn staal, chemicaliën en ijzererts, maar door het
ontbreken van investeringen en het uitblijven van herstructurering is
een constante groei van de sector niet gewaarborgd.
De belangrijkste handelspartner van Oekraïne is nog steeds Rusland. Ca.
40% van alle import heeft een Russische oorsprong, en het betreft dan
vooral de import van energie.Van alle exporten gaat ca. 35% naar de
voormalige sovjetrepublieken, terwijl de Europese Unie 15-30% voor zijn
rekening neemt.
Nederland wordt een steeds belangrijkere handelspartner voor Oekraïne.
Door de roebelcrisis in Rusland daalde de handel met Nederland sterk,
maar in de jaren daarna groeide de handel sterk. De export nam in 2002
met meer dan 255 toen en kwam uit op bijna 380 miljoen euro. Oekraïne
importeert nog steeds meer naar Nederland dan het exporteert. Het
negatieve handelsoverschot bedroeg in 2002 meer dan 200 miljoen euro.
