|
 |
 |
Slide show van Lviv / Lvov / Lemberg
|
|
LVIV (LWOW, LEMBERG)FOTOCOLLAGE 1 / FOTOCOLLAGE 2 / COLLAGE BEGRAAFPLAATS
IXAmerikanen op zoek naar hun roots?Exact om zeven uur ’s morgens komen we aan in Lviv, het vroegere Lemberg. Ook hier staat weer zo’n indrukwekkend stationsgebouw. Een busje pikt ons op en brengt ons naar het viersterren Dnjestr (Dnister) Hotel, waar nog geen kamers beschikbaar zijn; we zijn te vroeg. De normale prijs voor een tweepersoonskamer komt op € 68, redelijk betaalbaar dus. We betalen extra voor het ontbijt, dat zeer overvloedig is. Er zijn opvallend veel Amerikaanse gasten in de eetzaal, samen met hun drukke kids in de kleuterleeftijd. Zijn ze soms op zoek naar hun roots? Tot tienen blijven we natafelen op het terras. Eenmaal thuis vind ik op internet een site die zich exclusief richt op dit soort Amerikanen:
Slide show van Lviv / Lvov / Lemberg Interessante stadswandelingDe stadsrondleiding wordt verzorgd door een aardige jongedame, ene Diana die uitstekend Engels spreekt. Allereerst bezoeken we de rococo - kerk, de Georg Kathedraal ofwel van Sint Joris (Sobor Sv. Joera) vlak bij het hotel. In 1281 stond er al een houten kerk op de heuvel, de huidige kerk stamt uit 1744. Mooie facade, boven op de puntige gevel staat een beeld van Sint Joris die de draak afmaakt. Er is net een dienst afgelopen en de gelovigen stromen op zijn paasbest gekleed de kerk uit. In de kerk wordt echter nog volop aanbeden, onder andere voor de (namaak-) lijkwade van Jezus (de oorspronkelijke zou nog in Turijn te bezichtigen zijn), een driedimensionaal portret van Jezus en een aantal sarcofagen in de crypte. Er worden briefjes met smeekbedes en intenties geschreven, voor papier en pennen is al gezorgd. Vrouwen liggen languit huilend op de graven te bidden, beelden worden gekust, hier en daar wordt geweend; kortom, het gonst er van de religiositeit. Door al die devotie voelen we ons niet op ons gemak, net alsof we indringers zijn.
FOTOCOLLAGE LVIV 1 (Klik voor een vergroting) |
 |
 |
 |
| Kerken in Lviv |
We drinken gezamenlijk koffie op het Ivan Pidkova - pleintje met Soldaat Schweyk, waarna we de markt (de Rynok) met zijn centraal gelegen stadhuis met hoge toren bezichtigen en de omliggende straten met hun gevels in barokke, neoklassieke en Jugendstil stijl verkennen. Op elke hoek van het plein staan grote beelden van figuren uit de Griekse oudheid: Neptunes, Adonis, diana en Amphitrite. We lopen enkele mooie kerken binnen. o.a. de Dominicanerkerk. Niet de mooiste maar wel de meeste indruk maakt de Armeense kerk op ons, vooral ook omdat daar hartverscheurend mooi gezongen wordt door een vrouwenkoor. Voor een historische apotheek uit 1735 krijgt onze begeleidster Nataliya het met een hardnekkige broodjesverkoopster aan de stok. Overal is wel iets interessants te zien, zonder gids zouden we veel details gemist hebben. Heel mooi is ook de gevel van de kapel van Boim, de zwart uitgeslagen beelden zijn erg realistisch.
 |
 |
| Kapel van Boim | Detail Kapel Boim |
Terug bij het plein scheiden we ons van de groep af. We raken er in gesprek met een krasse oude heer die hier de oorlog overleefd heeft, maar er desondanks geen moeite mee heeft om Duits te spreken. Hij moet niets van de voormalige Russische bondgenoten hebben. “Die Russen? Nur eine grosse Fresse haben die!” Hij beweert honderd jaar oud te zijn, maar daar lijkt hij ons te kwiek voor. Hij toont zich een echte Oekraïense nationalist die geen blijk geeft van haatgevoelens jegens Duitserse of Polen. Op de Russen is hij wel fel gebeten, die hebben de zijn vaderland veel langer bezet gehouden en in het begin van de jaren dertig heeft Jozef Stalin miljoenen Oekraïeners de hongerdood ingejaagd. Het feit van die Holodomor wordt sinds kort elk jaar in Oekraïne herdacht en dat wordt hun door de Russische buren niet bepaald in dank afgenomen. (“Stalin was een rotzak, maar het was wel onze rotzak!”)
 |
 |
| Onze reisgroep, Clim staat links | De Opera van Lviv |
Achter de Opera, in Weense stijl uitgevoerd, pauzeren we voor een goedkoop en toch smakelijk biertje. Daar razen de luidruchtige trams en de trolleybussen ons voorbij. Op drukke punten in de steden heerst een voortdurend schel lawaai. Die kakofonie wordt niet alleen veroorzaakt door verouderd materieel, maar vooral door de met ongelijke klinkers geplaveide straten vol gaten en hobbels. Dat is ook de reden waarom Jos zich zo vaak van de vertellende stadsgidsen afwendt, in al die herrie verstaat hij geen woord van de uitleg. We lopen terug via een nog niet verkende route, de statige huizen en stadspaleisjes daar zijn minder netjes opgeknapt, sommige verkeren zelfs nog in volkomen bouwvallige staat. We komen nog langs verscheiden standbeelden en monumenten, onder andere dat van de heilige Maagd Maria, voor de Poolse schrijver Adam Minckiewicz, de schrijver Stefanyk voor de Nationale Bibliotheek, de drie beelden voor de eerste boekdrukkers, de zuil voor Sint Jan uit Dukla, etc. Ook Hotel George aan de Sjevchenko Prospekt (meer een plein dan een straat) is indrukwekkend en niet alleen door zijn geüniformeerde portiers.
We checken in bij het hotel en nemen een uitgebreide douche. Het lijkt een tegenstelling, maar de kamer is met klassieke meubels modern ingericht. Vanuit het raam kijken we uit op een laatnegentiende-eeuws straatje. Toch heeft men het in de badkamer klaargespeeld om de koud- en warmwaterkraan om te wisselen. In een ander hotel heeft men de richting van open- en dichtdraaien omgekeerd. Erg verwarrend vinden we zoiets. We eten die avond in het centrum, lekker en goedkoop (nog geen 10 euro voor twee personen, inclusief drank) in een eenvoudig restaurantje in een zijstraatje. Natasja, het volijverige dienstertje, loopt zich de benen onder de kont uit om het de gasten naar de zin te maken. We komen hier nog enkele keren terug, dat is zeker. Op het Vrijheidsplein treffen we een samenscholing aan. Die blijkt georganiseerd, want ineens worden uit volle borst Oekraïense volksliederen gezongen. Het zijn vooral oudere mensen die aan dat muzikaal optreden deelnemen, het lijkt wel een spontane vorm van Fischer – Chöre die de saamhorigheid van het volk dienen te bevordern. Op weg naar onze kamer ontdekken we een straatcafé waar we onze dorst lessen en en passant een voorraadje drank inslaan om de hotelminibar te vullen.
 |
 |
Omvangrijke begraafplaats
Een vrije dag. Zoals gebruikelijk gaan we dan wat later op pad. We moeten een ander gedeelte van de stad doorkruisen om de juiste tramhalte naar de grote begraafplaats van Lychakiv te bereiken. Onderweg blijven we ons verbazen over de bijna ongeschonden staat van de gebouwen. We willen de kerk van het Bernadiner Kloster bekijken, maar die is niet toegankelijk. Gelukkig staan de deuren open, zodat we een blik naar binnen kunnen werpen. We zien een ongelooflijk rijk barok interieur met mooie fresco’s aan het plafond. Even verderop stuiten we toevallig op een laatste restant van de stadsmuur. Een ritje met de tram kost zegge en schrijve negen eurocent. We bereiken de buitenwijken, waar het heel wat minder fraai uitziet. De begraafplaats, die vaak met Père Lachaise in Parijs wordt vergeleken, is enorm uitgebreid. Het park is hier en daar tot een waar bos uitgegroeid. Veel graven zijn monumentaal uitgevoerd met veel beeldhouwwerk. Polen, Duitsers, Oostenrijkers en Litouwers liggen hier ook begraven; die volkeren hebben hier allemaal geleefd. Helemaal achterin liggen de oorlogskerkhoven en herdenkingstekens. Een tiental arbeiders zijn daar de graven aan het oppoetsen.
 |
 |
 |
FOTOCOLLAGE
BEGRAAFPLAATS LYCHAKIVSKE
(Klik voor een vergroting)
Uitzicht vanaf het kasteel
Graag zouden we nog het nabijgelegen Openluchtmuseum met zijn vele boerenwoningen bezoeken, maar dat is op maandag en dinsdag gesloten. We nemen daarom maar een tram naar het centrum terug. Daar beklimmen we via uigeleefde straatjes en vervallen huurkazernes de heuvel naar het kasteel, de Zamok Vysokyi (zal wel verkeerd gespeld zijn). We genieten van het uitzicht over de stad vol torens en pauzeren een tijdje in een fraai restaurant met gescheiden zithoekjes op het terras. Onder aan de heuvel ligt nog een monument met een menora voor de Joodse slachtoffers van het getto van Lemberg. Weer terug in de stad komen we uit bij de boekenmarkt (alles in het Russisch of Oekraïens) op het plein waar een reus van een beeld prijkt van Ivan Fedorov, de eerste drukker van een boek in het Cyrillisch, alsook het Arsenaal met zijn plompe toren en middeleeuwse doorkijkjes. We bekijken nog wat kerken, onder andere een rooms-katholieke kathedraal waar een overzichtstentoonstelling met foto’s van paus Joh. Paulus II de aandacht trekt. Clim krijgt weer last van zijn voeten, Jos van zijn rug en zijn knieën, terug naar het hotel dus.
 |
 |
| Panorama van Lviv | De boekenmarkt met Ivan Fedorov |
Voor het avondeten keren we terug naar het centrum, waar we Natasja in restaurant Verona weer bezoeken. Met volle maag slenteren we vervolgens wat rond, genietend van de zwoele zomeravond. Op het grote plein is nu geen samenzang tot onze teleurstelling. Alle bankjes zijn bezet, op één na. Daar maakt een oud vrouwtjes voor ons plaats. We raken met haar in gesprek; Jos stelt vragen in het Russisch, zij antwoordt in het Oekraïens. Ze heet Helena, is geboren en getogen in de stad, heeft drie kinderen gebaard. Bij een van hun woont ze in. Ook zij heeft een afkeer van Russen: “Roeski plocha!” (Russen slecht) geeft zij ons te kennen. Vol trots vertelt ze desgevraagd dat ze honderd jaar oud is. We reageren ongelovig (gisteren ontmoetten we ook al een honderdjarige, vandaar), waarop zij in haar handtasje rommelt, een in krantenpapier gewikkeld pakje opdiept en daaruit haar identiteitsbewijs c.q. paspoort te voorschijn tovert. En inderdaad, ze is geboren in 1909 in Lviv. In oktober, dat wel, dus ze is pas negenennegentig en geen honderd zoals Clim constateert. Het leugentje zij haar vergeven. Klokslag acht uur staat ze op, neemt afscheid en schuifelt zonder stok of looprek terug naar huis. We consumeren nog een pilsje bij ons straatcafé. Op de tv is voetbal: Nederlandse eredivisie. Tot onze vreugde wint PSV met 4-3 van Ajax, de godenzonen…
 |
 |
| Monument Holocaust | Straatmuzikant |
Koffie in de Citadel
Weer een vrije dag. We vertrekken pas laat (om half negen)
per trein naar Kiev. Dat betekent dat we de hele dag in de stad blijven en
vooral parken gaan bezoeken. Te voet, want we hebben een zee van tijd. Nauwelijks
op weg worden we al door en regenbui verrast, de enige regenval tijdens onze
vakantie. We kunnen schuilen in de hal van de Polytechnische Universiteit. De
bui trekt snel over, waarna we hoppend van het ene naar het andere monument (o.a.
dat van de Slachtoffers van de Communistische Misdaden) verder trekken.
In het eerste Tsytadel Park lag ooit een Oostenrijkse citadel uit 1850 die nu tot viersterrenhotel omgebouwd is, slechts enkele maanden geleden is het complex geopend. We drinken dure koffie (2 euro 50 per kopje, dat houdt de sloebers wel buiten) in dit schitterend gerenoveerde, ronde fort. De koffiebar van deze Citadel Inn bevindt zich in een bekoepelde binnenruimte, de muren zijn beschilderd met fresco’s die historische landkaarten van de omgeving van Lemberg en Galicië voorstellen. Hier en daar heeft men bepaalde martiale elementen gehandhaafd, bijvoorbeeld een kanon en ander schiettuig. De enige dissonant die we kunnen ontdekken is het feit dat het bedienend personeel geen Engels spreekt. Rondom de citadel verspreid liggen kazernes waar nu banken hun kantoren gevestigd hebben. De nazi's hebben de citadel gebruikt als gevangenkamp voor geallieerde krijgsgevangenen, het stond bekend als Stalag 328. Veel gedetineerden stierven hier aan ziekten en ondervoeding.
 |
 |
| Hotel-restaurant De Citadel | Koepel in de Citadel |
Megalomaan SovjetmonumentWe lopen door een wijk waar de panden aardig ogen, maar die minder goed onderhouden zijn. De ingang van het tweede park (het Bohdan Khmelnytskyi Centraal Cultuurpark) ligt achter een waterbassin met diverse fonteinen. Daar drinken we mineraalwater onder een parasol. Naast ons ligt een dronken man gewoon op de betonnen vloer zijn roes uit te slapen. Trappen voeren ons via een stadionnetje in het park steeds hoger een heuvel op. Uiteindelijk komen we aan de andere kant uit bij een megalomaan monument ter ere van de heroïsche sovjetkrijgers die de stad in 1944 bevrijd hebben. Dit Monument van de Glorie uit 1970 staat niet op onze kaart, maar we wisten dat dit het zich hier ergens moest bevinden. Het ruw uitgevoerde beeldhouwwerk met zes enorme reliëfs van strijdende soldaten van graniet en zwart marmer bevindt zich zowel aan de voor- als achterkant van de muur. Wij zijn altijd al onder de indruk geweest van deze kolossale sociaal-realistische kunst, hoewel de kenners het maar kitsch en overdreven vinden. |
|
 |
 |
| Eremonument voor het Sovjetleger |
In het derde park, het Stryiskyi Park, strekken we langdurig de benen op een beschaduwd bankje. We vinden het hier te heuvelachtig om het verder te verkennen. Oma’s met kinderwagens trekken aan ons voorbij, dat betekent dat we weer dicht bij de bewoonde wereld zijn. En ja, daar is een eendenvijver, een namaakcascade en er doemen kassen van een kleine botanische tuin op. Er volgt een in- resp. uitgang met zuilen en we staan weer in een straat met historische panden. We springen op een tram, eten bij Natasja, relaxen in ons hotelpark, pikken onze bagage op en vertrekken naar het station voor een nachtelijke reis naar de hoofdstad Kiev.
 |
 |
| Eetzaal en lobby.... | ... in hotel Dnestr |
INFO IN HET DUITS:
Lemberg / Lvov, Auferstanden aus ErinnerungenEs ist der Klang, der alle Zeitenwenden überlebt hat: Quietschend, schabend rumpeln die alten Straßenbahnen durch die Stadt. Am Schalthebel oft Frauen, die ihre Führerhäuschen liebevoll ausgestattet haben, als trügen sie ihr Schneckenhaus mit sich. Die Gleise verbinden die Zeiten in Lemberg, die stolzen Barockpaläste mit den Jugendstilhäusern und dem ärmlichen jüdischen Viertel, die Plattenbauten und die Parks. An manchen Stellen wölben sich die Schienen bedrohlich, als wollten sie aus dem Pflaster springen, als wollten sie sagen: hier passt nichts so recht zusammen. Lwow, L'vov, Lviv. Wo liegt Lemberg? In Galizien, Lodomerien, Wolhynien? Sagen wir: in der Ukraine. Ostslawische Fürsten, Polen, Österreicher, Ruthenen, Armenier und Italiener, Juden prägten die Stadt. Es gibt zwei Lesarten dieses Miteinanders: eine multikulturelle Erfolgsgeschichte und eine regelmäßige Wiederkehr von Aufständen, Pogromen. Je nach dem wie sich das europäische Machtgefüge und die Landkarten veränderten. Am besten beginnt man die Reise dort, wo die Geschichten enden: auf dem Friedhof Lytschakiv. Mausoleen mit kyrillischer Inschrift, die neben gefallenen Engeln thronen, die wiederum einen polnischen Helden beweinen. In schwarzen Marmor gemeißelte Porträts streng blickender sowjetischer Offiziere neben lieblichen Frauenköpfen über österreichischen Adligen. Nebeneinander und in Frieden - so wie in den legendären Zeiten, in denen Lemberg Zentrum war. Zentrum für Handel zwischen Ostsee und Schwarzem Meer, zwischen Europa und Asien. Zentrum der Wissenschaften. Zeiten, zu denen Lemberg Tor war und nicht Sackgasse. Bunt und nicht grau. Vom Friedhof fährt eine direkte Straßenbahn in die Stadtmitte zum Rynok, dem Ringplatz mit seinen herrlichen Renaissance- und Barockbauten. Ein Hauch von Süden und Kaffeeduft liegt über dem Platz, aber man spricht ukrainisch. Nur noch eine Sprache. Zwei große Kriege und ihre Folgen haben zwar die Fassaden stehen lassen, aber die Menschen dahinter vertrieben, ermordet, zwangsverschleppt. Nach Jahren der Sowjetherrschaft entdecken die Lemberger erst nach und nach ihre Wurzeln: die polnischen Fresken in der armenischen Kirche, den Kaiser Franz Joseph hinter Tortenauslagen und die ureigenen in einer sehr lebendigen Literaturszene. Daten & Fakten Kulturdenkmal: L'viv (Lwiw) - Lemberg (polnisch Lwów) UNESCO-Ernennung: 1998 1256 Bau einer Burg durch Danilo Ramonovic 1340-1772 Lemberg wird polnisch, polnischer Name Lwów 1356 Magdeburger Stadtrechte durch Kasimir den Großen 1375-1772 Lemberg/Lwów ist Hauptstadt der Vewaltungseinheit Ruthenia 1661 Gründung der Universität 1772 1. polnische Teilung - Lemberg wird österreichisch, Hauptstadt von Galizien und Lodomerien 1918 - 1939 Lemberg wieder polnisch: Lwów 22.-24.11.1918 Progrom an der jüdischen Bevölkerung Lembergs 1939-1941 Besetzung durch Sowjetrussland 1941 Besetzung durch das nationalsozialistische Deutschland 1939-1945 2. Weltkrieg: Ermordung oder Vertreibung der Lemberger Juden, Gräueltaten an polnischen Mitbürgern 1944 Vertreibung der polnischen Bevölkerung, sowjetische Herrschaft in Lemberg seit 1991 Lemberg ist Teil der Ukraine: L'viv |
Station van Lviv
Bekijk ook onze video van Lviv
