|
|
EXCURSIE KRIM SCHIEREILAND
Holenklooster Maria Hemelvaart We bezoeken ook het nabij gelegen holenklooster van Maria Hemelvaart dat in een steeds nauwer toelopende kloof ligt. We moeten een eindje een helling omhoog voor we het klooster bereiken. Jos met al zijn kwetsuren heeft daar al moeite mee. Het klooster is vanaf de 8e eeuw door Byzantijnse monniken tegen en in de bergwand gebouwd. Fotograferen is er streng verboden, daarop wordt door een militant aandoende suppoost toegezien. Er lopen nog steeds monniken rond, helemaal in het zwart gekleed. Hun zwaaiende rokken doen ons denken aan de geestelijken in het Limburg van de jaren vijftig, die liepen er ook nog zo bij. Alleen hadden ze geen lange baard en de haren niet in een staartje gebonden. Het hele complex doet nog steeds dienst als pelgrimsoord; we voelen ons tussen de gelovigen dan ook niet helemaal op ons gemak. In de naaste omgeving liggen nog meer holensteden, eigenlijk meer -dorpjes. Ze doen denken aan de grotkerken in Turks Cappadocië. (Enkele groepsleden huren een jeep om een van die dorpjes te bezoeken.) Ook de ligging van het klooster is niet zo uniek; vergelijkbare bouwwerken hebben we gezien in de Balkan (Montenegro, Servië), Turkije en China. We lunchen in een Tartaars restaurant. De Tartaarse taal behoort tot de Turkse taalfamilie; ze zouden er Turks kunnen verstaan. Jos spreekt een mondje Turks (beter dan Russisch) en probeert zijn Turks uit bij de marktvrouwen die zich rond de kraampjes ophouden. Die begrijpen hem echter niet, blijkbaar zijn ze al te veel gerussificeerd.
Datsja's van politici Op de terugweg stoppen we nog om aan de weg vers fruit in te slaan. De Krim stond bekend als een van de beste fruitstreken in de Sovjet-Unie. Als we de oevers van de Zwarte Zee bereiken zitten we weer in de mediterrane klimaatzone. We rijden langs de datsja's van huidige en vooral voormalige machtshebbers. Die van Gorbatsjov springt er uit en valt met zijn omvang op in het landschap. Hij zat daar vier dagen opgesloten tijdens de mislukte coup van de communisten die hards in Moskou, een machtsgreep waaraan Boris Jeltsin door zijn koppige optreden een eind maakte. Exit Gorbatsjov. Nog steeds is hij populair in het westen als de man van de glasnost en de perestroika. Door zijn toedoen zou het Sovjetrijk in elkaar zijn gestort, maar de burgerbevolking denkt daar toch anders over. Behalve corruptie wilde hij ook het hele land droog leggen, ofwel het gebruik van alcohol en met name wodka aan banden leggen. Op de Krim liet hij vele hectaren wijnvelden vernietigen, wat hem bijzonder gehaat maakte. Jeltsin daarentegen zoop wel als een ketter, dat was pas een jongen uit het volk zonder kapsones, die kon men pas vertrouwen. Joesjenko, de huidige president van Oekraïne, heeft hier ook een datsja, maar daar komt hij zelden. In de Krim, waar vooral veel Russischtaligen wonen, heeft hij weinig tot geen aanhang en voelt hij zich niet bepaald welkom.
Overbevolkte strandjes Onze derde dag in Jalta verloopt rustig. We hebben nog steeds last van slaapachterstand. We realiseren ons dat we geen achttien meer zijn en besluiten uit te slapen. De groep vertrekt zonder ons voor een excursie naar Sebastopol en omgeving. Voor we vertrekken nemen we voor het uitzicht de lift naar de 16e etage. Daar vindt net een bijeenkomst van jongeren plaats. De organisatoren dragen badges met Turkse namen erop, reden voor Jos om een van hun aan te spreken om nadere info in te winnen. Het gaat hier om een internationaal gezelschap van Turkssprekende volkeren uit Europa en Azië: naast Turken uit het moederland Turkije lopen er Albaniërs, Bulgaren, Azeri's, Tartaren, Oezbeken, Uyguren, Turkmenen en vele andere minoriteiten uit het voormalige Sovjetrijk rond. Verbroedering is de hoofdboodschap, die willen ze bereiken door voordrachten, toneelstukjes, poëzie, liederen aan elkaar te presenteren. Kortom, allerlei vormen van eigen cultuur worden uitgewisseld. Het lijken ons moderne mensen (echter geen Engels of zo sprekend), maar we hebben de stellige indruk dat op de achtergrond toch de pan-Turkse gedachte een rol speelt. We slenteren 's morgens op ons gemak het stadje in en bekijken straatjes waar we nog niet zijn geweest. We drinken koffie op een terras dat pal boven een klein strandje gelegen is. We voelen ons echte gluurders als we het gewoel onder ons bekijken. Alle plekjes op het strand zijn al bezet, niemand heeft er méér ruimte dan een halve handdoek. Zij aan zij, rug aan rug genieten ze van de zon. Bijna niemand zien we zwemmen, alleen kleine jochies spartelen in het water. We kunnen ons niet voorstellen dat het tussen die wriemelende mensenmassa prettig toeven is.
Boottocht naar Zwaluwnest Zo gauw je van de boulevard af bent is het niet meer druk. Aan de oever in de buurt van het restaurant in de vorm van een Vikingen drakar meert een rondvaartboot aan. Het lukt Jos om kaartjes te bemachtigen voor een twee uur durende tocht naar het bekende Zwaluwnest. Het inschepen verloopt nogal problematisch: we worden op onvervalste sovjetwijze teruggeblaft, hoewel we de juiste vaarbewijzen hebben. Als de boot helemaal vol is en de aangegeven vertrektijd al ruimschoots overschreden is, klinkt een luide boodschap door de krakende luidsprekers, in het Russisch uiteraard, dus voor ons onverstaanbaar. (Jos kan wel een beetje Russisch spreken en nog beter lezen, maar hij verstaat er geen woord van.) Als één man springt iedereen op en wringt zich over de smalle loopplank naar buiten. Als makke schapen volgen we de kudde, wat willen we anders. We moeten naar een andere boot, waar we terecht komen onder de luidsprekers. Dat hebben we geweten. Gedurende de gehele overtocht vertelt een schelle Russische vrouwenstem ons wat we allemaal aan de oever kunnen zien. We hebben geen woord met elkaar kunnen wisselen.
Toeristische circus Als het Zwaluwnest, een kitsch minikasteeltje op een uitspringende rots, in zicht komt hollen alle opvarenden naar stuurboord voor de juiste foto. De boot begint vervaarlijk naar rechts te hellen. Al duwend en trekkend worden we op de steiger gelost, waar we maar direct de menigte volgen de trappen op naar boven. Daar wacht ons een kermis vol toeristische attracties: kraampjes, eetstalletjes, cafeetjes, jongelui met roofvogels op de arm, aapjes in korte broek en natuurlijk bedelaars. We vinden niet de moed door te lopen naar het kasteelrestaurant (begin twintigste eeuw door een industrieel gebouwd voor zijn maîtresse) en nemen ergens met een kop koffie plaats om het volk te bekijken. Veel verschil met westerse toeristen in badplaatsen zien we niet, noch in kleding, noch in gedrag. Drie kwartier later worden we voor de terugtocht opgepikt door dezelfde boot. Direct na de afvaart begint die naar links te hellen, foto-opstopping aan bakboord....
Jos en zijn Russisch Begin jaren negentig gingen de grenzen van het onmetelijke Sovjetrijk open. Reden voor Jos om een cursus Russisch aan de volksuniversiteit te gaan volgen, de daar opgedane kennis dacht hij goed te kunnen gebruiken voor zijn geplande reizen naar onder meer Siberië. Twee maal tien avondlessen volgde hij, waaraan hij nog wat zelfstudie toevoegde met behulp van een methode Russisch voor de middelbare school. Individueel reizen door Rusland bleek echter moeilijker te organiseren dan aanvankelijk gedacht en gehoopt: Moskou en Petersburg ging nog wel, maar daarbuiten kon je op eigen houtje nog steeds niet zonder vergunning rondneuzen. Rusland en het Russisch raakte op de achtergrond. Jos schakelde over op Spaans dat we wél konden gebruiken tijdens onze reizen door Mexico en Zuid-Amerika. Toch heeft hij nog baat gehad met zijn Russisch, met name in Oezbekistan waar hij met de beter geschoolden in het Russisch kon communiceren; met het gemene volk in de straten en op de markt moest hij zijn toevlucht nemen tot het Turks (dat had hij al eerder in de jaren tachtig geleerd). Simpele zinnetjes Zijn huidige kennis van het gesproken Russisch beperkt zich tot standaardzinnetjes als Waar is het postkantoor? Hoe laat vertrekt de trein? Hoe heet u? Waar woont u? Ik ben zestig jaar oud. Wel kan hij veel opschriften in etalages en op monumenten met enige moeite ontcijferen. In een gesprek kan hij na enig nadenken ook wat langere en grammaticaal juiste zinnen produceren, maar als hij die gebruikt denken zijn gesprekspartners dat hij Russisch beheerst en beginnen ze in die taal te ratelen. Hij raakt dan al gauw het spoor bijster, reden voor hem om alleen maar simpele zinnetjes te maken. Hierbij dient aangetekend te worden dat Jos behoorlijk hardhorend is, niet direct een voordeel bij het leren van een vreemde taal. Bovendien heeft hij een handicap die daarmee samenhangt: hij kan geen klemtonen onthouden. En juist dat is in het Russisch belangrijk: als de klemtoon op een andere lettergreep van het woord valt, wordt bijvoorbeeld de klinker -o- uitgesproken als een -a-. Een andere moeilijkheid is het cyrillisch schrift. Als daarvoor blokletters worden gebruikt is het tamelijk simpel te ontcijferen, met hoofdletters wordt het al moeilijker. De schrijfletters vormen voor ons Nederlanders echter een onoverkomelijk obstakel, het lijkt dan op een lange reeks m-en, n-en en u's achter elkaar. Dan heb je ook nog allerlei soorten kalligrafisch schrift dat vaker op monumenten wordt gebruikt, dat is dan voor de leek helemaal onleesbaar. Doorgaans verloopt een gesprek met een niet-native speakers gemakkelijker, bijvoorbeeld met minderheden als Azeri of Basjkieren die laaggeschoold zijn en die het Russisch als tweede of derde taal hebben. Ze gebruiken eenvoudige woorden en grammaticale structuren en spreken over het algemeen niet zo snel.
De kabelbaan We verkennen een ander gedeelte van de stad. We nemen een kabelbaantje naar een van de zeven heuvels waarop de stad gebouwd is. Als we in de rij voor de kassa staan dringt een groep dagjesmensen onder leiding van een kordate vrouw ongegeneerd voor. Clim protesteert luidkeels tegen deze onbeschofte gang van zaken, wat hem misprijzende blikken van de leidster oplevert. Achter ons wordt het optreden van Clim echter wel geprezen. De krakkemikkige schuitjes zijn vervaardigd van een dun soort plaatstaal en reageren op elke beweging van de inzittenden. Als je van het ene op het andere been gaat staan, slaat het ding wel een halve meter uit. Onderweg naar boven kunnen we een blik werpen in de tuintjes en afgescheiden erfjes van de bewoners, die zien er meestal uit als dependances van een afvalverwerkingsfabriek. Maar ineens kunnen we ook een perfect gerestaureerde villa met keurig onderhouden tuinen inkijken. Boven aangekomen willen we de stad onder ons bekijken, maar overal ontnemen bomen ons het uitzicht. Wel is er een luxueus restaurant met een fontein dat werkt en waarin één enkele forse vis zwemt: volgens Clim is het een steur of een meerval. Veiligheidshalve lopen we terug de stad in, eerst door een bosachtig park, daarna volgen we gewoon de wegen met de steilste hellingen naar beneden. Na een volkomen verlaten Sovjet - monument voor WO II, nog net niet door onkruid overwoekerd, belanden we in de oudere volkswijken. De woningen zijn oud en versleten, zitten slecht in de verf en maken vaak een bouwvallige indruk. De auto's die ons af en toe voorbijrijden kiezen zigzaggend hun weg naar beneden om zoveel mogelijk de gaten in het wegdek te vermijden. We komen uit bij de kathedraal en wandelen terug naar ons hotel.
In ledigheid doorgebracht De volgende dag vertrekken we pas om 16.00 uur. Een gedeelte van de groep bezoekt het woonhuis van de toneelschrijver Tsjechov. Wijzelf geven onze bagage in bewaring en wandelen door het park. Achter ons hotel ligt een groot onafgebouwd betonnen complex, een skelet met zwarte gaten als ramen en zonder trappen. Tijdens onze reis door de Oekraïne zullen we vaker dit soort "moderne ruïnes" (term van Clim) tegenkomen. Is hier ineens de geldkraan voor het zoveelste luxehotel dichtgedraaid of vergissen we ons en ligt het werk zoals in Nederland stil vanwege de bouwvakvakantie? Dat laatste lijkt ons onwaarschijnlijk. In een van de gebouwen ontdekken we dat enkele ruimtes ingenomen zijn door punkachtige krakers met rugzakken en slaapzakken. De rest van de dag brengen we in luie ledigheid door: stukje wandelen, kopje koffie drinken. Om vier uur pikt een bus ons gezelschap op en laadt ons twee uur later uit bij het station van de stad Simferopol. Het is een indrukwekkend gebouw, daterend uit het begin van de twintigste eeuw toen spoorwegstations als "kathedralen van de moderne tijd" golden. En druk is het er ook: de meeste reizigers zitten of liggen bepakt en gezakt op de grond. Met de nachttrein Met de nachttrein gaan we op weg naar Odessa, de bekende havenstad 500 kilometer meer naar het westen gelegen. We zijn ingekwartierd in een viermanscoupé, samen met twee Amsterdamse reisgenoten. We slapen op de bovenste britsen, wat enig moeizaam geklauter vergt. Thee en bier kunnen we bij de wagonconductrice bestellen, die verzorgt ook het schone beddengoed. Een minpunt is toch wel de deplorabele toestand van de toiletten, verwaarloosd sanitair blijft voor de westerse reiziger een voortdurende bron van zorg in dit land. Roken is er niet toegestaan, maar het gebeurt toch op het balkon door jonge zigeuners uit Moldavië (de Dnjestr-republiek) waarmee Jos een niet zo netjes gesprek voert. Ja, ja, ze zijn in Jalta geweest en wat hebben ze daar geweldig kunnen .... vul zelf maar in. Bij een tweetal langere tussenstops schieten we het perron op om onze nicotinebehoefte te bevredigen. Daar schiet een oud vrouwtje ons aan, ze wil ons pruimen verkopen. Ze fleurt op als blijkt dat ze Duits tegen ons kan praten. Die pruimen hoeven we niet, ondanks het feit dat Clim al enige dagen aan constipatie lijdt. Maar om van het gezeur af te zijn besluit Jos na enig aandringen de vrouw 10 grivna te geven . Daarop duwt ze de hele mand in onze handen. Om de schijn van een aalmoes te vermijden nemen we toch maar wat gekwetste pruimen aan.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ONZE ANDERE REISVERSLAGEN ALASKA / ANDALUSIË / ARGENTINIË / AUSTRALIË / AVONTUREN / BALI / BALKANREIS / BELGIË / BELIZE / BULGARIJE / CANADA / CALIFORNIË / CHILI / CHINA / CUBA / CURAÇAO / CYPRUS / DENEMARKEN / DUITSLAND / ECUADOR / EGYPTE / ENGELAND / ESTLAND / FILIPPIJNEN / FINLAND / FOTOSITE / FRANKRIJK / GRIEKENLAND / GUATEMALA / HONGARIJE / INDIA -NOORD / INDIA -ZUID / INDIA -RAJASTHAN / IRAN / ISRAËL / ITALIË / JAVA / JORDANIË / KRETA / KROATIË / LETLAND / LITOUWEN / MADEIRA / MALEISIË / MALLORCA / MALTA / MAROKKO / MEXICO YUCATAN / MEXICO / NEPAL / NEW YORK / NOORWEGEN / OEKRAINE / OEZBEKISTAN / OOSTENRIJK / PARAGUAY / PERU / POLEN / PORTUGAL / REISFOTO'S / ROEMENIË / RUSLAND / SCANDINAVIË / SICILIË / SINGAPORE / SLOVENIË / SLOWAKIJE / SPANJE / SRI LANKA / SUMATRA / SYRIË / THAILAND / TSJECHIË / TUNESIË / TURKIJE / UNESCO - SITE / URUGUAY / USA / ZUID-AFRIKA / ZWEDEN |
