|
| NB Stonehenge bezocht Jos samen met
een vriendin in de zomer van 1977. We hadden een huurauto in Kent
gecharterd. Vanuit onze "bed and breakfast" in Salisbury (met zijn
kathedraal) waren we de eerste bezoekers van deze historische site.
We vonden er destijds niet erg veel indrukwekkends aan. Misschien
kwam dat ook wel door het regenachtige weer, waardoor we na een
kwartiertje al weer onze Ford Cortina opzochten en in de omgeving in
een warme pub gingen schuilen.) |
Deze constructie in de buurt van de stad Salisbury is uniek en bestaat uit een
groot aantal concentrische structuren, ten dele uit reusachtige steenblokken
gebouwd, ten dele in de vorm van grondsporen, ontdekt bij opgravingen in de
jaren 1919-1926 en 1950-1964. De complexe bouwgeschiedenis is in te delen in
vijf fasen.
De oudste elementen (fase I, ca. 3100-2300 v.C.) zijn een ringwal (diameter 100
m) met een daarbuiten gelegen gracht en een daarbinnen gelegen krans van 56
kuilen, de Aubrey-holes, genoemd naar de ontdekker John Aubrey (1626-1697). Wal
en gracht bezitten een opening in het noordoosten, waar een grote steen, de
heel stone, was geplaatst.
Alle stenen, met uitzondering van die van fase I zijn zorgvuldig gekapt, en voor
een groot deel ook geslepen. De dekstenen zijn met pen-gatverbindingen op de
staanders vastgezet. Sommige bluestones tonen dergelijke kenmerken van een vorig
gebruik in fase II. Veel stenen zijn in de loop der eeuwen omgevallen en vooral
is een groot aantal bluestones verdwenen. Enkele grote blokken zijn in recente
tijd weer opgericht.
Stonehenge bezit een zeer regelmatige, geometrische plattegrond, waarin een
aantal richtingen is vastgelegd, die te maken hebben met markante momenten in de
loop van zon en maan. De belangrijkste is de as van het monument, die gericht is
op de zonsopkomst op de langste dag ten tijde van de constructie. Het lijkt dat
Stonehenge van een normaal henge-monument is uitgegroeid tot een astronomisch
observatorium, waarmee misschien zelfs eclipsen konden worden voorspeld. Deze
centrale functie - stellig ook in de religie - blijkt eens te meer uit de grote
rijkdom aan monumenten uit neolithicum en bronstijd in de naaste en wijdere
omgeving. Er zijn sporen van diverse, kleinere uit hout geconstrueerde
‘woodhenges’ bekend, met name in Wiltshire (zie Woodhenge). Enige relatie met
Keltische druïden, meer dan 1000 jaar later, berust op 17de- en 18de-eeuwse
romantiseringen en is archeologisch niet aangetoond.
 |
 |
Stonehenge
(Salisbury)
Het
beroemdste prehistorische monument van Engeland
"Stonehenge
getuigt van de vroegste menselijke pogingen orde te brengen in
de wereld."
Stephen Gardiner, bisschop van Winchester
Het zal
waarschijnlijk nooit duidelijk worden waarom deze steencirkel is
aangelegd. De totstandkoming en aanpassing namen verscheidene
eeuwen in beslag en zullen veel inspanning en organisatietalent
hebben gevergd. Vandaag de dag staat nog een kring van grote,
zandstenen megalieten overeind, sommige meer dan vijftig ton
zwaar, deels verbonden door grote dwarsstenen. In het midden
staat een halve cirkel van zeer grote stenen. Ze zijn over een
afstand van circa 30 km naar deze plaats versleept, glad
afgewerkt en deels bewerkt met een bijl. Er zijn ook kleinere
hardstenen elementen die oorspronkelijk uit Wales afkomstig
zijn.
Het hele
complex is omgeven door een greppel en een ronde aarden wal die
oorspronkelijk circa 1,80 meter hoog was. De ingang in het
noordoosten wijst in de richting van de zonsopgang op midzomer,
boven een grote zuil die tegenwoordig scheef staat, de
zogenaamde Hielsteen. In omgekeerde richting is deze naar de
zonsondergang gekeerd. De ronde wal en greppel zijn omstreeks
3.000 v.Chr. aangelegd; de steencirkel heeft zijn huidige
opstelling duizend jaar later gekregen.
Stonehenge
had waarschijnlijk een religieuze betekenis, maar drukte ook de
macht van de plaatselijke aanvoerders en priesters uit, die het
complex hadden laten bouwen. Velen van hen liggen begraven in de
nabijgelegen grafheuvels. Door de specifieke oriëntatie kon
Stonehenge dienen voor het observeren van zon en maan en het
vaststellen van de zonnewende en de beste zaai- en oogsttijden.
Mogelijk ook diende het complex als dodenstad voor gestorvenen,
afgescheiden van de wereld der levenden; of misschien gold
Stonehenge als een plaats met een heilzame werking. Niemand weet
of de Keltische druïden hier bijeenkwamen; wel komen hier elk
jaar moderne druïden bijeen,om midzomer te vieren.
In 1986
werden de steencirkels van Stonehenge en Avebury op de
Werelderfgoedlijst van Unesco geplaatst, als unieke restanten
uit het verre verleden. |
INFO IN HET DUITS:
Stonehenge, Rätsel aus der Vorzeit
Die Hochebene von
Salisbury in Südengland ist eine raue und nicht sehr
einladende Gegend, in der oft ein kalter und schneidender
Wind weht. Vor etwa 5.000 Jahren, in der Jungsteinzeit
lebten hier Menschen, von denen wir nur sehr wenig wissen.
Doch was sie und die
nachfolgenden Generationen hinterlassen haben, ist über alle
Maßen beeindruckend: Die Steinkreise und Hügelgräber der
Megalith-Kultur. Stonehenge ist das bekannteste dieser
Monumente. Es ist eine Kultstätte ganz eigener Art.
Das Rätsel von
Stonehenge ist die Geschichte einer großen kollektiven
Anstrengung, einer Vision, die über Generationen hinweg
lebendig geblieben ist und die die Menschen bis heute mit
ihrem Geheimnis fasziniert - mit einem Tempel für die
Ewigkeit.
Daten & Fakten
Kulturdenkmal:
Steinsetzungen mit niedrigem kreisförmigem Erdwall, größter
noch stehender »Steinpfeiler« 6,7 m hoch und 45 t schwer;
der auf Hünengräber ausgerichtete, 2,8 km lange
Prozessionsweg und Hünengräber wie New King Barrows; in
Avebury Steinkreise mit einem von rund 200 Steinen gesäumten
Weg (West Kennet Avenue) zum Overton Hill
UNESCO-Ernennung:
1986
um 3100 v. Chr. erste
Anlage mit Erdwall
um 2400 v. Chr.
vermutlich Vollendung des Steinkreises von Avebury
um 2100 v. Chr. im
wesentlichen Entstehung der heutigen Anlage von Stonehenge;
aus 80 bis zu 4 t schweren »Blausteinen«
von den Preseli
Mountains (Wales)
um 2000 v. Chr.
Erneuerung der Anlage von Stonehenge mit hufeisenförmig
angeordneten Sarsen Findlingen
um 1100 v. Chr.
Verlängerung des Prozessionsweges von Stonehenge
seit 1918
Staatseigentum
1999
Stonehenge-Experiment, bei dem ein 4 t schwerer Felsquader
aus den fast 400 km entfernten Preseli Mountains auf
Holzrollen und auf einem selbstgebauten Floß nach Stonehenge
transportiert wurde |
Toeristencentrum. Salisbury and South Wiltshire Museum (lokale vondsten;
aardewerk; kostuums). In de in 1450 opgerichte kathedraalbibliotheek bevinden
zich vele waardevolle handschriften, waaronder een van de vier originele
manuscripten van de Magna Charta.
Stadsbeeld
Salisbury, met een goed bewaard gebleven historische binnenstad, is vooral
bekend door de gotische kathedraal (1220-1260), een drieschepige kerk met twee
transepten, waarvan één sterk uitspringend, als enige kerk van Engeland gebouwd
volgens één concepte (early English); alleen de toren, toegevoegd ca. 1330, is
in decorated style. De aan de kerk grenzende kloostergang (1270) met
kapittelhuis (er was echter nooit een klooster) is een van de fraaiste in zijn
soort in Engeland. Rond de kerk bevinden zich het bisschoppelijk paleis,
kanunnikenhuizen en de woning van de deken. Nabij Salisbury liggen Old
Sarum, waar nog sporen van een kamp uit de ijzertijd en de fundamenten van de
oude kathedraal zichtbaar zijn, en het plaatsje Wilton, vermaard door Wilton
House, zetel van de graven van Pembroke, na brand in 1647 herbouwd met een
vermaarde kunstcollectie (schilderijen, meubels; 19de-eeuwse
speelgoedsoldaatjes).
Geschiedenis
De geschiedenis van de stad is nauw verwant met die van het ca. 3 km noordelijk
gelegen Old Sarum, een Romeinse (Sorbiodunum) en Angelsaksische stad, waar
volgens overlevering Willem I de Veroveraar zijn baronnen bijeenriep ter
vernieuwing van hun eed van trouw. Vanaf 1075 was Old Sarum een bisschopszetel
en in dat jaar werd begonnen met de bouw van een kathedraal (voltooid 1092; door
brand verwoest en in de 12de eeuw herbouwd). In 1220 werd de bisschopszetel
overgeplaatst naar New Sarum, dat na de bouw van de kathedraal en mede door de
gunstige ligging aan het water en aan een kruispunt van wegen tot grote bloei
kwam.
  
|
