|
|
SALAMANCA
SALAMANCA / 135.000 inwoners
De van oudsher beroemde Spaanse universiteitsstad Salamanca, hoofdstad van de gelijknamige provincie en bisschopszetel, ligt in het zuidelijke deel van de Westspaanse streek Leon, op een kale hoogvlakte aan de rechteroever van de Rio Tormes. De gehele stad werd om haar rijkdom aan oude gebouwen, waaronder zich zeer fraaie voorbeelden van de platereske stijl bevinden, tot nationaal monument verklaard. Het klimaat is zeer extreem: de winters zijn er bijna net zo streng als in Burgos en Avila; de zomers zijn heet.
GESCHIEDENIS.—Salamanca is het Romeinse 'Salmantica', dat in 217 v. Chr. door Hannibal werd veroverd en in de 8ste eeuw n. Chr. in Moorse handen viel. Tijdens de aanhoudende gevechten tussen de christenen en de Moren werd de stad bijna geheel verwoest en kreeg rond 1100 pas weer een nieuwe k bloeitijd onder koning Alfonso Vl van Castilië. Salamanca werd echter wereldberoemd door haar universiteit, door Alfonso IX (1230) gesticht, die kon gewedijveren met de universiteiten van Bologna, Parijs en Oxford; zij introduceerde de Arabische wetenschap in de rest van Europa. In de 16de eeuw telde de universiteit ruim 7000 studenten. Met de oprichting van een bisdom in Valladolid (1598), dat tot dan toe ondergeschikt was aan Salamanca, en de verdrijving van de Moriscos (1610) begon het verval van r de stad, waarvan zij zich pas weer in de moderne tijd herstelde.
BEZIENSWAARDIGHEDEN. - Het centrum van Salamanca is de vierkante Plaza Mayor met uniforme huizen met arcaden eromheen, waar Alberto de a Churriguera in 1720 aan begonnen is door haar beslotenheid is het een fraaie 'feestzaal van de stad' en een van de mooiste pleinen van Spanje. Aan de noorderkant staat het Ayuntamiento (stadhuis) in de stijl van José de Churriguera (1650-1723), met een klokkenstoel uit 1852.
Even ten zuidwesten van de Plaza Mayor de laat-Romaanse kerk San Martin (12de eeuw), met een reliëf van de H. Martin (13de eeuw) aan het noordportaal; binnenin gotische grafmonumenten en een retabel van A. Churriguera (1731). - Van hier gaat de Rua Mayor verder zuidwestwaarts; rechts op een pleintje het Casa de las Conchas (Huis van de schelpen) uit 1514, met pelgrimsschelpen aan de gevel en de tralievensters; interessant hof en vakwerkplafond van het trappenhuis. De schelp is het attribuut van de apostel Jacobus de Meerdere, zie onder Santiago. Het gelijkmatig aanbrengen van versieringen over een gehele façade is een typisch renaissanceverschijnsel. Elders wordt dat bijv. gedaan met stenen die in diamantkoppen eindigen. Het is de moeite waard op verschillende tijdstippen foto's te nemen: schaduwwerking! - Ertegenover La Clerecia (1617), een grote barokkerk met koepel en façade met twee torens; aangrenzend de Universidad Pontifica (theologie, filosofie, canoniek recht), met mooie barok-hof. - De Rua Mayor eindigt in het zuiden bij de Plaza de Anaya, het in 1811 aangelegde domplein, in het westen begrensd door de universiteit en in het zuiden door de nieuwe kathedraal.
De Nieuwe kathedraal (Catedral Nueva) is een imposant bouwwerk met laatgotische, platereske en barokelementen, in 1513 begonnen door Juan Gil de Hontanon, in 1733 voltooid; bijzonder fraaie platereske portalen, waaronder het driedelige westportaal en het noordportaal met een reliëf van 'De intocht in Jeruzalem'. De onderste gedeelten van de 110 m hoge toren, met mooie koepel (vermoedelijk van J. de Churriguera), werden in 1755 van muren voorzien als bescherming tegen aardbevingen. Het rijke interieur (104 m lang, 48 m breed) maakt een zeer ruime indruk, ondanks de plaats die het koor inneemt. Mooi barok koorgestoelte en barokbeelden van Alberto de Churriguera. In de kapel vele kunstwerken, o.a. het grafmonument van de stichter Sanchez de Palenzuela in de Capilla Dorada en de Virgen de la Cueva, de beschermheilige van de stad, in de Capilla del Mariscal. Verder interessante sacristie en reliquiarium.
Aan de zuidkant van de Nieuwe kathedraal (bereikbaar via de rechter zijbeuk) de Romaanse Oude kathedraal (Catedral Vieja of Santa Maria de la Sede), gesticht ca. 1100 en nog voor 1200 voltooid, een van de mooiste bouwwerken van Spanje uit deze tijd. Vanaf het plein Patio Chico kan men goed het koorgedeelte bekijken met de prachtige vieringkoepel, Torre del Gallo genaamd, naar de haan op de spits. Binnen in de apsis een retabel met 53 voorstellingen uit het leven van Christus en Maria, evenals een groot fresco met het Laatste Oordeel van Nicolas Florentino (1445); midden op het retabel de Virgen de la Vega (12de eeuw). Bij de claustro (kruisgang) uit 1178, uitgebreid in 1785, bevinden zich de grote grafkapellen en het dommuseum, met 15de-eeuwse triptieken. Vanaf de Oude kathedraal in zuidwestelijke richting komt men op de Plaza del Puente met de Puente Romano, de Romeinse brug over de Rio Tormes, met 27 bogen waarvan 15 nog Romeins zijn. Vanaf de linkeroever mooi uitzicht op de stad. Een eindje stroomopwaarts ligt de Puente Nuevo (Nieuwe brug).
Ten noordoosten van de Nieuwe brug de Puerta de San Pablo, waarvandaan de gelijknamige straat naar de Plaza Mayor voert. Iets ten oosten van deze straat de van 1524 -1610 gebouwde dominicanenkerk San Esteban, met een rijke platereske façade. In het interieur een verguld hoofdaltaar van José de Churriguera (1693) en drie zijaltaren van zijn leerlingen; op de westwand boven het hoogkoor een groot fresco van Ant. Palomino 'De zege van de kerk' (1705). Aangrenzend aan de kerk de kruisgang, sacristie en kapittelzaal. - Tegenover de kerk ligt het Convento de Duenas (1533), met een mooie renaissancekruisgang met twee verdiepingen.
Van de Plaza Mayor voert de Calle del Prior westwaarts naar het imposante Palacio de Monterrey (1540), met lange galerij aan de zuidkant en twee rijk versierde korte torens. Zuidwestelijk hiertegenover het Convento de la Agustinas (1598-1636), waarvan de kerk mooie schilderijen van Ribera bevat, o.a. 'La Concepcion' bij het hoofdaltaar, een van zijn meesterwerken (1635). Verder westelijk het voorm. Colegio Mayor Arzobispo Fonseca plateresk portaal; in de kerk een retabel van Alonso de Berruguete en schilderijen van zijn leerlingen; in de hof fraaie kapitelen en medaillonbustes. - Zuidelijk tan het Convento de las Agustinas en aan de oostkant van de Patio de Escuelas, te bereiken over de Calle de Cervantes, ligt de universiteit, van 1415-33 in eenvoudige vormen opgebouwd; de later toegevoegde wesffa9ade is in platereske stijl overdadig versierd. Erg mooi zijn de hof, de kapel en de Aula Magna (rondleiding). Op de 1ste verdieping vindt u de 1254 gestichte universiteitsbibliotheek (meer dan 250.000 boeken, 3500 manuscripten en 350 incunabelen). Even ten noorden van de universiteit ligt het Museo Provincial (oudheden, schilderijen). - Op het Patio de Escuelas het standbeeld van Luis de Léon (1528-91), een beroemde universiteitsdocent. Aan de zuidkant van het plein de voormalig Escuelas Menores, thans rectoraat van de universiteit, met twee fraaie platereske portalen.
Andere bezienswaardige bouwwerken van de stad zijn de Romaanse ronde kerk San Marcos (rond 1200), ten noorden van de Plaza Mayor, en oostwaarts de 16de eeuwse kerk Sancti Spiritus (Espiritu Santo); met plateresk portaal, in het interieur een zeer mooi hoogaltaar uit 1659 en een sacramentskapel; kruisgang uit de 13de eeuw. Zuidoostelijk van de Plaza Mayor de Plaza de Colon, genoemd naar een standbeeld van Columbus, met de in 1480 gebouwde Torre de Clavero en het in 1516 gebouwde Palacio de la Salina of de Fonseca, met mooi hof; nu Diputación Provincial.
|
