Hotel Molika op de Pelister – berg Na zessen bereiken we de plaats Bitola. We doorkruisen de stad en rijden het
natuurpark Pelister met bergtoppen tot 2600 meter hoogte binnen. Op ruim 1400
meter ligt ons hotel Molika (www.hotelmolika.com.mk
), daar houdt tevens de weg op. Uitzicht over de al
schimmige vlakte onder ons. De hellingen zijn bebost en voortdurend horen we
vogels fluiten. Het hotel is van een goede standaard, hoewel het aan de
buitenkant wel eens een onderhoudsbeurt kan gebruiken. Vlakbij liggen
skihellingen, enkele maanden geleden beoefende men hier nog wintersport. Het
diner is van uitstekende kwaliteit. Daarna maak ik nog een korte avondwandeling
tot het avondduister invalt.
PELISTERBERG
Excursie Bitola
Grieks-Romeinse stad Hercanulea De volgende morgen begeven we ons allereerst naar de archeologische
opgravingen van de stad Heraclea, die vanaf de 4de eeuw voor Christus aan de Via
Egnatia
verschillende culturen gekend heeft: Macedonisch, Grieks, Romeins en tenslotte
Byzantijnse. Van die laatste periode zijn nog mooie vloermozaïeken opgegraven. We
mogen op het terrein geen foto’s maken, maar dat moet je tegen Nederlanders niet
zeggen, die doen zoiets gewoon toch. Op en rondom het terrein sjouwt een leger
van loonarbeiders met halfvolle kruiwagens rond, ze komen ongemotiveerd over en
vervoeren het zand en de keien op hun dooie akkertje. Toch krijgen ze volgens de
gids naar plaatselijke begrippen behoorlijk betaald. Als excuus voor hun trage
werktempo geldt natuurlijk dat het in de ochtend al bijna dertig graden is. Een
Italiaanse archeoloog is met een kwast een vondst aan het ontbloten. Hij vraagt
me in het Engels of wij in Nederland ook dergelijke opgravingen kennen. Ik
antwoord bevestigend en denk daarbij aan o.a. de Thermen van Noviovallum
(Heerlen). In een klein museumpje kunnen we nog wat vondsten bewonderen, naast
ceramiek staan er ook beeldjes en dagelijkse gebruiksvoorwerpen. En er is
natuurlijk een theater blootgelegd.
Franse militaire begraafplaats Op weg naar het centrum doen we nog een oorlogskerkhof aan. Duizenden in WO
I gesneuvelde Franse soldaten liggen in lange rijen begraven. Ik wist niet dat
Frankrijk in deze contreien oorlog gevoerd heeft. Een groot deel van de
gevallenen was moslim en afkomstig uit de Noordafrikaanse koloniën Algerije en
Marokko. Ik luister niet naar de tekst en uitleg van de lokale gids, maar
probeer nog wat couleur locale op te doen buiten de begraafplaats, vergeefs.
Saluut aan de grote Atatürk Een volgende stop is het Stedelijk Museum, alleen de afdeling waarin
Atatürk, de vader Aller Turken, geëerd wordt is voor publiek opengesteld. De
andere afdelingen zijn wegens renoveringswerkzaamheden gesloten. Mustafa Kemal,
de echte naam van Atatürk, heeft in Bitola de militaire kadetten - academie
doorlopen, hij is geboren in het thans tot Griekenland behorende Thessaloniki.
Natuurlijk had deze als God vereerde Balkanturk voor bijna alle vakken een tien.
Er zijn veel foto’s en originele documenten te bekijken. De lokale
schijnzwangere gids spreekt voor een buitenlandse ongelooflijk goed Engels. Dat
komt, antwoordt zij op een vraag mijnerzijds, omdat haar vader vloeiend Duits
beheerst en haar moeder lerares Frans is. Het verband ontgaat me eerlijk gezegd
een beetje. Opvallend is de aandacht die geschonken was aan het grootste
wapenfeit van Atatürk, zijn “moment of glory”: de slag om de Dardanellen of wel
Canakkale (zo heet ook de film hierover), waarin de Turken hun Engelse en
Australische tegenstanders een vernietigende nederlaag toebrachten. De latere
oorlogsheld Winston Churchill schijnt bij de geallieerden een omstreden rol te
hebben gespeeld.
Levendige stad Bitola
Een wandeling door het centrum leert ons dat de stad Bitola ooit een belangrijke
rol heeft gespeeld. De hoofdstraat (vertaald heet die “Broadway”) is omringd
door mooi opgeknapte herenhuizen. We lopen de orthodoxe kathedraal binnen en
staan versteld van zijn omvang. Erg mooi is de iconostase en de koepel van
waaruit de pancrator ons ernstig aankijkt. Ook deze kerk lijkt meer op een
islamitische moskee dan op een christelijke kerk. Ik verlaat de groep en verken
de binnenstad verder op eigen houtje. Er liggen nog enkele moskeeën in de buurt,
maar die zijn dicht. Over de rivier bevindt zich de Turkse bazaar. Daar eet ik
een hapje, nou ja, zeg maar een bord vol. Ik kan geen weerstand bieden aan de
pittige cevapici (gehaktrolletjes) die er geserveerd worden. Ik krijg er
gezelschap van een reisgenoot, samen bekijken we nog een stukje van de stad en
wisselen we euro’s om naar dinar.
Enorme porties
Weer terug in ons hotel maak ik een korte boswandeling, maar de hellingen vallen
me toch te zwaar, zodat ik na een half uurtje al terugkeer. Het diner die avond
is vermeldenswaard, de gerechten zijn niet alleen uiterst smaakvol, maar de
porties zijn zo groot dat de meeste mensen ze niet op kunnen krijgen.
Een 19de-eeuwse schets van Bitola'Bitola' (Macedonisch:
Битолa, Albanees: Manastir of Manastiri; Turks: Manastır; Aroemeens: Bitolia;
Grieks: Μοναστήρι, Monastiri) is een stad en gemeente in het zuiden van
Macedonië. De stad ligt in de Pelagonische Vlakte op ongeveer 600 meter boven
zeeniveau aan de voet van de Pelister, een 2610 m hoge berg. De gemeente heeft
95.385 inwoners (2002) en is daarmee de derde van het land. De universiteit van
Bitola was de tweede van Macedonië en is genoemd naar de heilige Clemens van
Ohrid. In Bitola bevindt zich het oudste theater van Macedonië.
Geschiedenis
Bitola stond in de oudheid bekend als Heraclea Lyncestis,
een belangrijke nederzetting die werd gesticht door Philippus II van Macedonië.
In 148 v Chr. werd deze door de Romeinen veroverd. Later werd de stad door
Slavische volkeren bewoond en in 1395 overmeesterd door het Ottomaanse Rijk dat
er een belangrijk militair en commercieel centrum van maakte. De stad werd in de
19de eeuw de hoofdplaats van een vilajet. De Ottomaanse militaire hogeschool had
Kemal Atatürk als leerling. In 1903 was Bitola een van de centra van de
Ilindenopstand van de Macedoniërs tegen de Ottomanen. Na de Tweede Balkanoorlog
(1913) kwam Bitola met de rest van de huidige republiek Macedonië aan Servië.
Bevolking en cultuur
Bitola telde in 2002 95.385 inwoners. De voornaamste
bevolkingsgroepen in de stad zijn de Macedoniërs (84.616, volkstelling 2002), de
Albanezen (4164), de Roma (2613), de Turken (1610) en de Vlachen (1270). Voor de
Albanezen is Bitola van belang als de plaats waar in 1908 de spelling van de
Albanese taal werd vastgelegd. Uit de Vlachse gemeenschap kwamen de gebroeders
Manaki voort, filmpioniers die zich in 1905 in Bitola vestigden. Ter ere van hen
vindt in de stad het jaarlijkse Manaki - filmfestival plaats.
Stadsbeeld
Symbool van de stad is de klokkentoren (Saat Kula), een 30
meter hoge vierkante toren, waarvan de ouderdom niet bekend is: 16de-eeuwse
bronnen maken melding van een degelijke toren, maar of het de huidige is, is
onzeker. Aan de Ottomaanse tijd herinnert ook de bezisten (een overdekte markt)
en een aantal moskeeën, waarvan de Ajdar Kadimoskee is ontworpen door de
beroemde 16de-eeuwse architect Sinan.
Omgeving Direct ten westen van Bitola bevinden zich de resten van het antieke
Heraclea Lyncestis. Verder naar het westen ligt de berg Pelister (2610 m), die
deel uitmaakt van het Babagebergte. Het is zowel een skigebied als onderdeel van
het in 1948 ingestelde Nationale Park Pelister, het oudste nationale park van
Macedonië.
