06.00 uur Mijn wekker loopt af, eerste sigaret van de dag (Gauloise) en zonder dralen opstaan.
06.01 uur Water voor koffie in dompelaar. Rolluiken open. Het is nog donkey buiten.
06.03 uur Wake up call van receptie. Altijd dubbele zekerheid inbouwen!
06.04 uur De koffie is klaar. Capsule voor maag slikken. Pyjama uit
06.05 uur Douchen
06.10 uur Afdrogen, scheren en aankleden. Tweede sigaret van de dag (van Nelle).
06.14 uur Koffie is op. Glas afwassen, kamer opruimen.
06.15 uur Kamer luchten en afsluiten.
06.16 uur Poepen op gemeenschappelijk toilet op de gang.
06.20 uur Naar beneden, sleutel afgeven aan receptie. Praatje met nachtreceptionist afwimpelen.
06.22 uur Loop de straat op. Koud en winderig. Ik ben de enige.
06.28 uur Duik metro in; moet wachten op eerste trein tot
06.33 uur Eerste trein naar Rotunda - halte.
06.37 uur Overstappen andere Lyn bij station Pombal.
06.41 uur Tweede trein tot halte Saldanha halverwege traject.
06.44 uur Aankomst Saldanha. Naar boven en wandelen naar busstation 300 m verderop.
06.48 uur Aankomst busstation. Zoeken naar juiste bus. Later gewoon vragen.
06.55 uur Instappen in juiste bus; er zijn slechts zes reizigers.
07.00 uur Bus vertrekt precies op tijd! Buiten is het nog steeds donker.
07.05 uur Ik ga slapen, tot acht uur wanneer het licht wordt.

Zoals je ziet, er moet niets onverwacht tussen komen, want dan loopt de zaak in het honderd!
Om kwart over acht hebben we een korte russenstop in Montmar o Norte. De wegen zijn uitstekend, verkeer is er nauwelijks op dit voor Portugezen blijkbaar vroege tijdstip. Mij valt op dat de bevolking hier pas laat op gang komt, zeker als je dit vergelijkt met landen als Duitsland, de States en landen in de Derde Wereld. We komen mooi volgens plan aan. Bij een sjofel loket bevestig ik het tijdstip van mijn terugreis naar Lissabon. Dan loop ik regelrecht het centrum uit richting buitenwijken. Door de laagstaande zon liggen er prachtige schaduwen op straat Achter een enorme parkeerplaats ligt een middeleeuwse kerk, met torens op iedere hoek zoals bij een kasteel. Pas tegen tien uur raak ik echt verzeild in het centrum van het historische stadje. Het is te vergelijken met zijn witgeschilderde huizen met het Midden-Limburgse Thorn of met Stellenbosch in Zuid-Afrika. Hier is duidelijk sprake van een georganiseerde netheid die ondersteund wordt met overheidssubsidie, waarschijnlijk geput uit de vleespotten van de Europese Unie. Maar hoe dan ook, het ziet er allemaal mooi en authentiek uit.

Beenderenkapel

Opmerkelijke kapel gedecoreerd met beenderen

De Capela dos Ossos (Beenderenkapel) is een lugubere kapel gebouwd door franciscanen om mensen te herinneren aan de kortstondigheid van het leven. De kapel is een van de bekendste monumenten van het historische centrum van Evora, dat op de Werelderfgoedlijst van Unesco staat

De kapel grenst aan de grote gotische Sint Franciscus - kerk, gebouwd tussen 1475 en 1550. De Capela dos Ossos is 18,7 meter lang en 11 meter breed en heeft drie raampjes en acht pilaren. De kapel is gedecoreerd met menselijke beenderen en schedels, bijeengehouden met cement. Er zijn ook twee uitgedroogde lichamen, waarvan een van een kind. Het is niet bekend van wie de lichamen zijn. Het gerucht gaat echter dat ze van een overspelige man en zijn zoon zijn, vervloekt door zijn vrouw.

Naar schatting zijn de botten van zo'n vijfduizend lichamen gebruikt om de muren en de pilaren te bekleden. Vermoedelijk werden ze weggehaald van plaatselijke kerkhoven, hoewel de legende beweert dat ze van pestslachtoffers kwamen of van soldaten die omkwamen bij een veldslag. Het plafond is van witte baksteen, beschilderd met motieven van de dood.

De inscriptie boven de ingang herinnert aan de reden waarom de kapel werd gebouwd: Nos ossos que aqui estamos pelos vossos esperamos ('Wij beenderen wachten hier op uw beenderen'). De beenderen van de monniken die de Capela dos Ossos bouwden, zijn bijgezet in kleine witte kisten in de kapel.

De Capela dos Ossos lijkt op het eerste gezicht misschien gruwelijk, maar hij werd gebouwd met een religieus doel voor de franciscanen die hier kwamen bidden. In de 16e eeuw was de levensverwachting kort en de dood kon plotseling toeslaan. De Capela dos Ossos vormt een markante en grimmige getuigenis van het religieuze leven in de 16e eeuw.

De hele dag zwerf ik door de rustige straatjes, die nauwelijks worden bevolkt Ik heb de indruk dat hier wel veel mensen wonen, maar dat die niet echt leven. Het is vandaag carnavalsdinsdag en mijn gedachten gaan of en toe uit naar mijn oudste broer, die vandaag door de Aad Prinse van de carnavalsvereniging gelauwerd zal worden met de Zilveren Kaketoe. Dit vanwege zijn verdiensten achter de schermen als sentefoekser (penningmeester) van het gemeenschapshuis. En dan te bedenken dat hij helemaal geen carnavalist is! Overigens wordt er in Portugal ook wel Karnaval gevierd, maar voornamelijk door kinderen en pubers. Ik maak nog een foto van een stel verklede meisjes in een park. Ik heb geen plattegrond van de stad, maar gelukkig zijn die gratis beschikbaar in de tourist office aan het centrale plein.

Évora stamt uit de Romeinse tijd en heette toen Liberalitas Julia. Later werd het een bisschopszetel van de Visigoten, een handelscentrum van de Moren en de koninklijke residentie in de zestiende eeuw. Tegenwoordig is het de hoofdstad van de provincie Alentejo. De stad is het knooppunt tussen Noord- en Zuid - Portugal, tussen Spanje en Lissabon. Met 50.000 inwoners is het de belangrijkste stad tussen de Taag en de Algarve, waar volgens vele Portugezen Afrika al begint. De historische stadskern bevindt tussen de veertiende-eeuwse muren en is door de UNESCO op de wereldmonumentenlijst geplaatst. Zij is iets meer dan een kilometer in doorsnee. Op het hoogste punt bevindt zich de kathedraal (die ik overigens niet bezoek, tenminste niet van binnen) en de ruïnes van een Romeinse Diana - tempel uit de derde eeuw na Christus. Het Convento dos Loins in manuelo - stijl is nu een pousada (een luxe hotel in landelijke entourage, meestal in historische gebouwen en fraai gelegen) en alle andere oude gebouwen rondom de kern zijn ingrijpend gerestaureerd en zien er als nieuw uit.

De kathedraal 'Se de Santa Maria' is in mijn ogen een lomp gotisch gebouw; inderdaad oorspronkelijk gebouwd als weerkerk, vandaar die lompheid dus. Hij schijnt na die van Alcobaca de grootste van Portugal te zijn. Tegenover de kathedraal ligt het oude bisschoppelijke paleis dat nu als gemeentemuseum wordt gebruikt. Natuurlijk liggen er tal van andere kerken verspreid over het stadje, maar het aantal paleizen, herenhuizen, kloosters, kapellen en conventen is ook niet te veronachtzamen. Ik geniet van het fraaie lenteweer en ga nergens naar binnen, of het moeten kroegjes zijn waar ik de plaatselijke hap, genaamd "porco a la Alentejano' (knoflookaardappelen, varkenspoulet en mosselen!) bestel en koffie drink.

In Évora gaan ze met de tijd mee, het historische stadhuis is aangekocht door de Banco de Portugal en dient nu als hoofdkantoor voor de hele provincie. Met het bedrijfsleven als mecenas ben je er zeker van dat oude gebouwen opgeknapt, nauwkeurig gerestaureerd en in ere hersteld worden. Het stadje kent natuurlijk ook de Juderia (de oude Jodenwijk) en de Mouraria (de oude Morenwijk), net zoals alle historische plaatsjes uit Zuid-Spanje en Portugal. De Moren hebben tijdens hun 7 eeuwen durende verblijf op het Iberisch Schiereiland hun sporen op vele plaatsen nagelaten. Niet alleen in architectuur, maar ook in taal en cultuur. De oude Moorse wijken zijn labyrintisch van opbouw, met vele kronkelige straatjes en doodlopende steegjes. De sfeer is hier heel apart, ook al omdat men voor een groot gedeelte het autoverkeer uit de stad heeft weten te verbannen. Aan de Porte do Mouro staat een fontein uit de renaissance, waarvan de marmeren randen zijn uitgesleten door de schurende touwen waarmee eeuwenlang zware emmers water werden geput Het fontein wordt gesierd door een veel te grote wereldbol die ieder ogenblik van zijn smalle sokkel dreigt te vallen.

Ik zie hier ook tal van interessante ramen en balkonnetjes, maar ik kan me bedwingen om niet opnieuw (net zoals in Nepal) een fotoserie "Ramen" te beginnen. Heel bijzonder is de koninklijke kerk van Sao Francisco. De kerk bezit namelijk een zijkapel die helemaal opgebouwd is uit knekels en schedels. Een macabere versiering die de mentaliteit van de vijftiende eeuw weerspiegelt. Boven de deur van dit ossuarium verkondigt een inscriptie dat alle hier aanwezige botten op die van ons stervelingen liggen te wachten. In Évora zouden zich veel azulejos moeten bevinden, maar de kerken waar die aan de muren hangen zijn bijna allemaal gesloten. Het toeristenseizoen is nog lang geopend. In de zomer loopt het hier storm met toeristen die het bruinbakken aan de kust van de Algarve moe zijn en via een dagtrip wat cultuur komen opsnuiven in het binnenland. De infrastructuur is duidelijk gericht op massale bezoekersstromen. Daar heb ik nu geen last van; ik ben een van de weinig toeristen die er rondlopen. Zeker is er geen sprake van busladingen dagjesmensen die hier voor een hapje en drankje worden gedropt. In de taveernes ben ik steeds de enige niet - autochtoon. Men schenkt nauwelijks aandacht aan mij, vreemdelingen zijn ze hier gewend.

Na de middag maak ik een rondje langs de hier en daar goed bewaard gebleven stadsmuren. Zo stuit ik ook op het zeventiende-eeuwse aquaduct, dat nog in zeer goede staat is, hoewel het geen water aan de stad meer levert Op een van de tinnen is een parkje aangelegd, daar blijf ik een uurtje op een bankje zonnen. Ik maak een laatste ronde door het centrum en bezoek alsnog de oeroude universiteit, die ooit een centrum van wetenschap en kunst is geweest. Nu is het een middelbare school die door de Jezuïeten gedreven wordt. Vanaf het plein voor het Colegio de Espirito Santo heb je een weids panorama over het licht golvende landschap van de Alentejo. In deze streek liggen nog de vroegste getuigenissen van menselijke beschaving: menhirs en dolmen. Die zijn hier even oud als die van Carnac, Menorca, Malta en Stonehenge, daterend uit drie- tot tweeduizend jaar voor Christus dus. Het past niet in mijn reisschema om die te bezoeken. Met het openbaar vervoer ben je wat landelijke zijsprongetjes betreft tamelijk hulpeloos. Maar goed, als je beurs dat toelaat kun je altijd nog een taxi voor een halve dag huren.

Mijn bus vertrekt om half zes. Een uur van te voren zit ik in het park naast de garage in de ondergaande zon al te wachten. Ik heb het gevoel Évora nu wel gezien te hebben. Het is hier wel slechter geregeld dan in Lissabon. Mensen die naar Santarem moeten (een handvol) worden bij ons in de bus gestopt, zodat wij meer dan een uur langer onderweg zijn. Dat moet je in Nederland de reiziger niet flikken, maar zoiets kan hier allemaal. Niemand die tegen deze gang van zaken protesteert, ook ik niet trouwens. Pas om negen uur zijn we terug in Lissabon.

De terugreis heeft twee keer zo lang geduurd als de heenreis. In Évora heb ik al 'gedineerd' (ik heb zelfs nog vlees over, dat heb ik in een doggy bag gestopt om het 's avonds op mijn eenzame kamertje op te peuzelen...), dus ik spoed me zo snel mogelijk per metro terug naar mijn pensao / residencao. Onderweg sla ik bier in bij mijn favoriete kroeg. Hij ligt bij mij in de straat en wordt gefrequenteerd door het menselijke wrakhout van de Portugese maatschappij. 's Morgens drink er wel eens een kop koffie, waarbij ik dan een kabeljauwkroket neem; daar ben ik namelijk gek op! De zaak wordt gedreven door een tweetal oudere broers die hun klanten emotieloos bedienen en hun verhalen zonder al te veel commentaar lijdzaam aanhoren.

Évora, de ommuurde hoofdstad van Alentejo, heeft een lange en kleurrijke historie. De Romeinen, West - Goten en Moren hebben er allen hun sporen achtergelaten. De tempel uit de 2e eeuw is een van de mooiste Romeinse monumenten van het 1and. Al zijn er geen grote Moorse bouwwerken overgebleven, toch kenmerkt de stad met haar blinkend witte huizen, nauwe straatjes met bogen, hangende tuinen, terrassen en verrukkelijke betegelde patio's zich door haar Moorse sfeer. Vele fraaie paleizen en kerken dateren uit de 15e en 16e eeuw, toen Évora een trekpleister voor allerlei kunstenaars was. Indien men van macabere bouwstijl kan spreken, dan is de Casa dos Ossos hier een goed voorbeeld van: langs de muren en pilaren van deze kapel liggen de schedels en het gebeente van duizenden franciscaner monniken opgestapeld.

Als er in de Algarve geen amandelbomen stonden, zou men moeilijk het verschil tussen voorjaar en winter kunnen zien, want het is er maar zelden onder de 15°. In januari of begin februari is het land overdekt met tere witte bloesem en dit moet, volgens een legende, het nog altijd bestaand bewijs van een grote liefde zijn. Een jonge Moorse emir trouwde met een prinses uit het noorden die heimwee had naar de sneeuw van haar geboorteland. Om haar plezier te doen liet hij amandelbomen planten, zodat eens per jaar haar hele omgeving met een wit bloemtapijt bedekt zou zijn. De Algarve was het laatste gebied dat de Portugezen heroverden op de Moren wier invloed nu nog te zien is aan de donkerogige mensen, hun witte huizen met platte daken en de vijgen en sinaasappelgaarden. Afgesloten door bergen die de kust tegen noordenwind beschutten, vertoont de A1garve een groot verschil met de rest van het land. Blijkbaar erkenden de Portugezen zelf dit verschil ook, want na de victorie namen de heersers de titel 'koning van Portugal en de Algarve' aan.

De hoteleigenaren in de Algarve kennen elkaar bijna allemaal en vaak maken ze onderlinge arrangementen zodat u terwijl u in de ene plaats in een bepaald hotel logeert in andere plaatsen in hotels van uw keuze kunt eten. Dit is een uitstekend idee, want u moet in deze paradijselijke streek niet aan uw eigen strandje vast gekluisterd blijven.

Achter de bergen ligt de provincie Alentejo die bijna een derde van het totaaloppervlak van het land beslaat. De golvende zondoorstoofde vlaktes, bekend als de voorraadschuur van Portugal, zijn bedekt met enorme graanvelden, olijfgaarden, eiken en kurkeikenbossen en rijstvelden. Deze vlaktes zijn niet altijd zo productief geweest. Door dit gebied liep eens de logische weg voor invallen uit Spanje en daarom zijn er veel steden met vestingwerken en afgelegen versterkte burchten.

ÉVORA

Beenderenkapel

ONZE ANDERE REISVERSLAGEN