Woensdag 3 augustus

Norse douanier sommeert ons iets, maar wat?

Midden in de nacht, pas om 03.00 uur, bereikten we Kapikule, de Turks - Grieks - Bulgaarse grensplaats. Daar begonnen weer de eindeloze formaliteiten van de douane. Om 06.00 uur waren we 30 km verder, in de Bulgaarse grensplaats Svilengrad. Daar kwam een norse douanier binnen die onze paspoorten controleerde. Toen hij bemerkte dat we geen visum hadden (we zaten allebei al met DM 60 in de hand klaar om dat alsnog te kopen zoals op de heenreis mogelijk was geweest), gebaarde hij dat we onze bagage moesten openen. Daarna liep hij weg. We dachten dat controle van de bagage een karweitje voor een andere beambte was, lieten de tassen open en bloot staan en dutten weer in, ons van geen kwaad bewust. 

SOFIA

Ongelovige militia

Allereerst moesten we de politie zoeken. Niemand kon ons vanwege taalproblemen helpen. Jos nam een half uur tijd om het Cyrillisch alfabet te ontcijferen en vond toen eindelijk een deur met het bordje militia erop. De politieagenten geloofden ons verhaal niet en troonden ons mee naar de juffrouw van het internationale loket, de enige persoon in het grootste station van Bulgarije die Engels en  zowaar ook nog Frans sprak. Die juffrouw had alles direct in de gaten en was voor ons een grote hulp. De militia belde naar de grens op en hoorde daar ook hun versie, wat ons verhaal bevestigde. Toen geloofde men ons pas. We moesten zelf maar zien hoe we daar kwamen, we moesten in ieder geval terug naar de grens om onze paspoorten op te halen. Die gaven ze echt niet aan de eerstvolgende  trein mee, er liep trouwens geen volgende trein. In Sofia waren we overigens niet de enige die pech hadden. Er zat ook een West - Berlijner die met een speciale pas op weg was geweest naar Iran. Onderweg werd hij ’s nachts in de trein beroofd, waarschijnlijk door Oost-Duitse volksgenoten die het vooral op zijn West-Duitse paspoort gemunt hadden. Aldus onze Duitse pechvogel.

Geld op de kop tikken

Enfin, de volgende problemen doemden al weer op. Hoe moesten we geld wisselen zonder paspoort (want bij zo’n transactie moest je altijd je pas tonen) en hoeveel geld moesten eigenlijk wisselen? Hoe kwamen we aan kaartjes voor de reis, via welke weg en hoe duur waren die kaartjes? Gelukkig kwamen we met enige creativiteit en vooral moeite uit die problemen. We wisselden DM 80, waarvoor we Bulgaarse leva terugkregen, kochten met behulp van topografische tekeningen en Cyrillisch geschreven plaatsnamen twee enkeltjes Sofia – Plovdiv - Svilengrad 2e klas en hadden toen nog genoeg geld over om onder in het imposante en moderne stationsgebouw (1973, prestigeobject) nog wat bier te drinken en worst te eten. Om 14.00 uur zaten we opnieuw in de trein. In plaats naar de vrijheid van het Westen reden we nu terug het schemerende Oosten in, terug naar de Turks - Bulgaarse grens dus.

PLOVDIV

Velen weten het niet, maar Plovdiv is een mooie, oude stad die best de moeite waard is. 

Mooie stad, afgrijselijke toiletten

Om 16.30 uur kwamen we in Plovdiv aan. Het was een benauwend reisje geworden in een bomvolle coupé, bezwangerd met de zoete aroma's van goedkope Oost-Europese sigaretten. In Plovdiv kregen we pas om 19.30 uur aansluiting naar de grens, drie uur wachten dus. Dat gebeurde op een terrasje waar Jos voor het laatst aantekeningen maakte en Clim de plaatselijke toiletten aan een nader onderzoek ging onderwerpen. Walgend kwam hij terug. Wat hij daar aan onhygiënische toestanden gezien had tartte elke beschrijving. Tot zijn enkels had hij in de prut gestaan. Na zoiets gezien te hebben, beweerde hij, vond hij Turken op sanitair gebied nog propere mensen. Jos hield zijn behoeften wijselijk op. We zaten nog wat naar de meisjes te kijken (zeer appetijtelijk daar, hoe doen die het eigenlijk op zo'n smerig wc?) en aten op het stationsplein, gekoesterd door het zachte avondzonnetje, nog wat Turks brood en eieren. Het centrum is zeer bezienswaardig met zijn eeuwenoude sloppen en stegen. Ook staan er nog veel Jugendstil - gebouwen van rond 1900 toen de stad nog welvarend was.

Compartiment voor zwangere vrouwen

In de stoptrein naar Svilengrad werden we afgesnauwd door verschillende vrouwen. We hadden geen flauw idee waarom eigenlijk. Later kwam een smoezelige Bulgaarse student van de Militaire Academie bij ons zitten en hij vertelde ons in vlekkeloos Frans waarom. We hadden namelijk plaats genomen in een coupé die speciaal gereserveerd was voor zwangere vrouwen en moeders met zuigelingen. Die knaap deed trouwens erg vervelend, hij wilde allerlei cadeautjes en Jos, die hem tot vriend wilde houden (je weet maar nooit in zo'n totalitaire staat) gaf hem een gratis pen van de Rabo - bank. Clim werd door hem aan de tand gevoeld over wiskundige vraagstukken. Gelukkig hoefde hij niet al te ver te reizen en was hij al gauw verdwenen. Bij elk stationnetje stapte Clim uit op zoek naar fris water. Steeds vergeefs. Een keer vertrok de trein erg snel en moest hij een sprintje trekken om hem nog op tijd te halen. Jos stond hem vanuit het raam toe te gillen en zijn onvoorzichtigheid te vervloeken. 

Bewaakt door douaniers

''Passporten, bitte.”  Dat was het enige wat die douaniers in het Duits konden zeggen. Wij antwoordden: "Kein Passport. In Svilengrad, Douane, Zoll, Grenze.”  Hij begreep ons niet en dacht dat wij pas aan de grens ons paspoort wilden laten zien. Hij werd kwaad en begon te schreeuwen. "Ich Douane", zei hij, wees op zijn borst en deed vervolgens een schijnaanval naar zijn pistoolholster. We hielden ons maar gedeisd. Hij maande ons mee te gaan naar zijn meerdere.

Die superieur sprak wel zijn talen, maar was te lui om zich ook maar iets in te spannen, dus liet hij zijn ondergeschikte de kastanjes uit het vuur halen. Hijzelf zat met zijn vadsige kont prinsheerlijk in een geblindeerde coupé zichzelf koelte toe te wuiven. We werden verplicht bij hem te blijven zitten en in diverse talen over koetjes en kalfjes te keuvelen. Het werd nog bijna gezellig ook...

SVILENGRAD

Terug naar Turkije

Aan de grens werden we direct uitgeleverd aan de lokale politie. We moesten onze intrek nemen in een aparte stationshal en mochten die niet verlaten. We kregen geen nieuw visum, ook niet tegen het dubbele van de oorspronkelijke prijs. Wel kregen we onze paspoorten terug en mochten we  met de eerstvolgende trein terug naar Turkije. Daar moesten we maar een visum trachten te kopen. De douanier liet zich niet vermurwen en er zat dus niets anders op dan wachten op de volgende internationale Istanbul Express. Die verscheen om vijf uur ‘s nachts. Op Kapikule in Turkije stapte Jos uit om poolshoogte te nemen. De Turkse politie was met ons geval bekend en adviseerde ons vriendelijk niet naar Istanbul te gaan, maar in Edirne (zo'n 15 km verderop) bij het consulaat een visum te halen. Clim zat ondertussen in de coupé met een jongen uit Zwolle te praten; in Joegoslavië hadden ze hem van al zijn kontanten beroofd. Gelukkig had hij in Istanbul kennissen, waar hij geld zou kunnen lenen. Zijn paspoort had hij nog. 

WE VERBLEVEN VERVOLGENS EEN EXTRA DAG IN TURKIJE,
WAAR WE IN EDIRNE BIJ HET BULGAARSE CONSULAAT EEN VISUM KONDEN BEMACHTIGEN.

KAPIKULE / GRENS MET BULGARIJE

Uren afzien zonder drinken

Op het station aangekomen kocht Jos direct de enkeltjes Sofia, waarna we ons weer in de wachtkamer installeerden. Daar was het niet uit te houden van de hitte. Nergens was het uit te houden: niet in de pergola onder het borstbeeld van  Atatürk, niet op de banken buiten, nergens was schaduw te bekennen. Tot overmaat van lamp had de waterpomp het begeven, zodat we ook verstoken bleven van fris water. We leden echt dorst. Op het station liep nog een eenzaam dolende ziel rond. Een oudere Turkse vrouw, in Zwitserland wonend, was er gestrand en wist in haar wanhoop niet meer wat te doen. Ze zat er al dagen zonder enige hulp. Een nieuwe dag brak aan. We voerden lang gesprek over religie met een spoorwegbeambte. Daarna verveelden we ons weer dodelijk. De waterpomp werd niet meer hersteld en we bleven blauwbekken. Jos legde zich in een moeilijke houding op ’n klein zitbankje te slapen en, verdomd als het niet waar is is, het lukte hem ook nog. Clim was jaloers en kwam regelmatig kijken of hij nog lag te ronken.

Vrijdag 5 augustus 2004

Contacten in de trein

Toen ons geduld lang genoeg op de proef leek gesteld, verscheen eindelijk de trein. Hij zat bomvol, zodat we genoodzaakt waren op de gang te blijven zitten. Daar hadden we vrede mee, daar we wisten vanaf Sofia weer een 1e klas - coupé te mogen bezetten. We keuvelden wat met een aardige Duitse, die naar haar Turkse aangetrouwde familie in Denizli op vakantie was geweest, en een Turk uit Keulen. De vrouw gaf ons een fles cola om onze dorst te lessen. Die ging er in als pils, maar Clim was zo verstandig om de inhoud te rantsoeneren. Om zes uur was de trein nog steeds niet vertrokken. Jos liep maar weer eens het perron op en kwam in contact met een sandwichverkoper uit Kayseri. Hij peuterde hem met wat losse Duitse munten twee sandwiches los en ging toen met deze sympathieke, rondreizende neringdoende ergens thee versieren. Dit lukte bij de douane. Daar stonden nog enkele Turkse jongeren uit Delft, ook berooid, wachtend op familieleden die hen zouden komen afhalen. Om zeven uur  kwam de trein in Bulgarije aan. De douane toonde zich nu poeslief. We zaten stilletjes op het gangpad en hadden weinig te missen. Af en toe maakten we een praatje met wat Turkse kinderen; we hadden de indruk dat die blij waren dat ze eindelijk weer eens Duits of Nederlands konden praten.