|
|
| |||||||||||||||||||||||
 |
 |
Dag 15
Een student als gids
Al om acht uur gaan we op pad voor een uitgebreide rondrit en wandeling door
Sarajevo. Als gids fungeert de 23-jarige student Anaid. Als vijfjarige jochie is
hij door een westerse hulporganisatie uit de belegerde stad geëvacueerd en in
het buitenland opgegroeid. Hij spreekt beeldend Duits, af en toe opgesmukt met
een Oostenrijkse tongval, wat ik wel zo charmant vind. Allereerst maken we met
de bus een rondrit door de stad die op verschillende heuvels is gebouwd, met
name in het oosten waar het oudste gedeelte ligt. De nieuwere wijken zijn vlak
en bezaaid met lelijke hoogbouw. De meeste van ons kennen Sarajevo uit de
nieuwsbulletins nog niet zo lang geleden, een benaming als Snipers Alley hoeft
echt niet uitgelegd te worden.
 |
 |
Olympische Winterspelen en oorlog
We bekijken ook de complexen van de Olympische Winterspelen die hier in 1984
georganiseerd werden. Er rond omheen liggen diverse oorlogskerkhoven: nu eens
moslims bij moslims en christenen bij christenen, dan weer broederlijk gemengd.
In het drie jaar durende beleg zijn er rond 10.000 bewoners omgekomen. Daar ligt
ook het pas opgerichte mausoleum van de radicale student Gavrilo Prinzip die in
1914 de Oostenrijkse kroonprins Frans Ferdinand neerschoot en daarmee de Eerste
Wereldoorlog in gang zette. Hij wordt door de Serviërs weer als een held
vereerd: immers toen al was zijn politieke doel Bosnië van Oostenrijk los te
weken en bij Servië te voegen. Interessante gebouwen zijn cultuurhistorische
waarde zijn verder de protestante kerk, die nu als museum wordt gebruikt, en de
architectonisch in een curieuze stijl gebouwde stadsbibliotheek, momenteel in de
steigers staand.
 |
 |
Een vleugje oosterse sfeer
De wandeling die volgt concentreert zich voornamelijk in en rondom de Turkse
wijk. En inderdaad, het bazaaridee wordt hier nog goed levendig gehouden, hoewel
het in de Turkse bazaars chaotischer, levendiger en smeriger is. Er liggen
enkele moskeeën die volgens mij niet intensief worden gebruikt. Een ervan is
helemaal ommuurd, het paviljoen voor de rituele voetwassing heeft een prachtig
bewerkt houten plafond. In de buurt liggen ook hamams, Turkse badhuizen. Ik
vermoed dat de bewoners niet erg gelovig zijn, in ieder geval niet erg “kerks”,
hoewel zij zichzelf in naam natuurlijk fanatiek moslim blijven noemen, maar dat
moet je meer als een politiek statement opvatten. Alleen in de buurt van
moskeeën en medresses tref ik
vrouwen met hoofddoekjes aan. De terrasjes zijn goed bezet met overwegend mierzoete
thee lurkende mannen van alle leeftijden. Het is vrijdag, de traditionele
islamitische gebedsdag dus, hebben al die lieden nu een vrije dag, of zijn ze werkloos of gewoon lui? In
ieder geval wordt er niet opvallend meer gebeden.
 |
 |
Nog geen echte vrede
De gids vertelt dat de sfeer tussen de verschillende religieuze en etnische groepen nog steeds min of meer vergiftigd is. Tussen hun woekert nog steeds diep wederzijds wantrouwen. Toch hebben ze in deze stad een manier gevonden om zonder al te veel problemen met elkaar om te gaan, niet in het minst opgelegd door de internationale gemeenschap (VN, Navo). Een echte vrede is echter nog ver weg. In 1914 werd die vrede gebroken door de student Princip. De plek in de buurt van een brug waar de aanslag plaatsvond wordt niet vergeten; een maquette geeft de exacte plaats aan.
 |
 |
| Brug van de moordaanslag | Gedenkplaat 1914 |
 |
 |
| Mausoleum van Gavrilo Princip | Dezelfde brug |
Spiegel der historie
Het Oostenrijks - Hongaarse
stadsdeel werd vanaf 1878 op de Turkse
versterkingen gebouwd,
nog voor het begin van het industrietijdperk.
De hoofdstad van Bosnië - Hercegovina ligt in een van de talrijke verzakkingsbekkens, die van het zuidoosten naar het noordwesten door het plooigebergte van de Dinarische Alpen lopen. Als zodanig vormt Sarajevo de passage van de Sava in het bergachtige Hercegovina naar het meer vochtige Bosnië. Deze vroegere, middeleeuwse vestingstad beheerst een nauwe doorgang waardoorheen zich de Majacka slingert. Dit is een zijrivier van de Bosna, waaromheen zich het belangrijkste industriegebied van het land ontwikkelde. Sarajevo breidde zich stroomafwaarts langs de Miljacka uit. De stad ligt in een amfitheater van omringende bergen en de grote verscheidenheid van het stadsbeeld weerspiegelt een veelbewogen geschiedenis. De oude Turkse wijken ademen de geest van het vroegere Ottomaanse rijk. De oproep van de muezzin van de Bey - moskee weerklinkt tot in het belendende administratieve centrum. Deze wijk ontstond tijdens de Oostenrijkse overheersing, die naar goed Weens gebruik alle bestuursorganen op één locatie concentreerde. Na 1945 kreeg Sarajevo er in het westen een modern en sterk geïndustrialiseerd stadsdeel bij, Novo Sarajevo. Het totaalbeeld is dat van een bergstad – getuige het imposante vergezicht vanaf de zuidelijke Trebevic op Groot Sarajevo en de omringende bergkammen.
 |
 |
| Veel door de oorlog gehavende gebouwen worden als een soort "Mahnmal" in de oude staat gelaten. | |
CIJFERS
Bevolking 526 000 inwoners Afstand van:
Zagreb, 420 km; Belgrado, 320 km; Dubrovnik, 280 km; Mostar, 130 km
WETENSWAARDIGHEDEN
Hoofdstad van Bosnië -Hercegovina /
Taal: Servo-Kroatisch / Hoogte: 650 m
Munteenheid: BIH Mark /
Godsdiensten: Islam, Christendom (orthodox en katholiek)
 |
 |
 |
Brandhaard in de Balkan
Tot in de huidige tijd
ligt Sarajevo in een spanningsveld tussen Oost en West
en het recente
beleg ligt nog vers in het geheugen.
BEZIENSWAARDIGHEDEN
De Turkse wijk, het huismuseum van Svrzo, de kunstgalerie, de Bey-moskee, het
Nationaal Museum, Nationale Bibliotheek. In de omgeving: ten zuiden van de stad
het bergstation Trebevic, bereikbaar per kabelbaan.
BRONNEN VAN INKOMSTEN
Zware industrie, werktuigbouw en voedingsmiddelen. Staalbedrijven.
Handelscentrum. Traditionele kunstnijverheid: tapijten, koper. Toerisme.
De regio van Sarajevo behoorde tot het Romeinse lllyrië en kreeg in de 7e eeuw een eigen identiteit na de invasie van Slaven en Avaren. In 1428 kwam het gebied onder Turkse overheersing en Sarajevo kreeg de naam Bosnar. In 1462 kozen de Ottomaanse heersers de eeuwenoude stad als residentie voor hun Bosnische gouverneurs. In de eerste helft van de 16e eeuw bouwde Bazi Husref Bey talrijke moskeeën en monumenten, die tot op heden dit stadsdeel een sterk oosters aspect geven. In 1697 werd de stad door prins Eugene van Savoye op instigatie van de Oostenrijkers gebrandschat en daarmee verloor Sarajevo zijn betekenis als militair steunpunt. Bij het congres van Berlijn verwierven de Oostenrijkers in 1878 het protectoraat over het gewest, dat zij in 1908 volledig annexeerden. Ondanks de onvrede van de bevolking herwon Sarajevo onder het Oostenrijks Hongaarse rijk zijn vroegere status als provinciehoofdstad en zetel van de volksvertegenwoordiging. De moord op aartshertog Franz - Ferdinand in Sarajevo ontketende op 28 juni 1914 de Eerste Wereldoorlog. In het Joegoslavië van Tito was Sarajevo na 1945 de hoofdstad van de Federale Republiek Bosnië & Herzegovina. Na de ontmanteling van Joegoslavië in 1992 was Sarajevo ten prooi aan een meedogenloos beleg door Bosnische Serviërs, dat de hele wereld met afschuw vervulde. Na de akkoorden van Dayton van eind 1996 werd Sarajevo opnieuw de hoofdstad van het nog steeds verscheurde Bosnië - Herzegovina.
KLIMAAT
Continentaal. Gemiddelde temperaturen: januari, -4 tot 3° C; juli, 13-26° C.
Jaarlijkse neerslag: 1200 mm.
Opnieuw
volgen we een schitterend parcours; het ene vergezicht is nog mooier dan het
andere. We hebben een hotel in Ilidza, een kuuroord uit de Romeinse tijd even
buiten Sarajevo. Het hotel ligt aan het riviertje de Bosna en is Rimski Most
ofwel Romeinse brug genaamd, die brug ligt inderdaad een eindje verderop. Het
riviertje de Bosna ontspringt hier in een park. We
krijgen een welkomstdrankje geserveerd, het hotelmanagement is gekleed in nette
kostuums en heet ons van harte welkom. Ondanks dit gastvrije onthaal rijzen er
problemen bij de verdeling van de kamers. Doordat er verschillende vleugels
bijgebouwd zijn bestaat er een groot verschil in de kwaliteit van de kamers.
Sommigen hebben een compleet appartement ter beschikking, terwijl anderen het
moeten doen met een bedompt zolderkamertje onder het hete dak; vandaag was het
weer drieëndertig graden! Het grote knelpunt is het delen van een badkamer; daar
wil niemand aan. Gevolg na veel gedelibereer: een tweetal koppels moet naar een
ander hotel verkassen. Ikzelf heb niets te klagen, mijn kamer is prima in orde
en het avondeten mag er ook zijn. Ik kan de populairste sport van de Balkan (na
voetbal) op de tv bekijken: basketball! Voor de Europa Cup: Barcelona tegen TAU
Ceramique, Spanje tegen Italië dus. De Spanjaarden winnen afgetekend.