BOEDAPEST 2009

MEER INFO BUDAPEST 1 / MEER INFO BUDAPEST II
SPA CITY BOEDAPEST / KAART HONGARIJE / KAART BUDAPEST

Bekijk ons filmpje:

Onze Hongarije - Reizen:
Budapest 1974 / Boedapest 1987 / Hongarije Rondreis 2004 / Boedapest 2009/

Dit is een aflevering uit de reissite van Jos en Clim Schmitz

Dit is een aflevering uit de reissite van Jos en Clim Schmitz.
Dit web behoort bij een serie landen die we tijdens een Balkan-reis in 2009 bezochten.

Verslag Hongarije - Boedapest
Verslag Servië - Novi Sad / Belgrado / Nis
Verslag Macedonië - Skopje / Bitola / Ohrid
Verslag Albanië
Verslag Montenegro - Cetinje / Budva / Kotor
Verslag Bosnië - Trebinje / Mostar / Sarajevo / Jajce

Reissite Jos en Clim

Ga ook naar onze andere websites:
tientallen landen, honderden verhalen, duizenden foto's!
Werelderfgoed Unesco

Eigen reisfotoserie

E-mail webmaster Jos

Dag 2

Hotel in Pest

Laat in de middag komen we in Budapest aan. We worden ondergebracht in een degelijk middenklassehotel aan de rand van een park in het stadsdeel Pest. Vóór het gezamenlijke diner heb ik nog even de tijd om de omgeving te verkennen. Nabij bevindt zich een koepelkerk met aan de oostwand een gedenkteken voor de gevallenen van de opstand in 1956. Erg indrukwekkend is het allemaal niet. Er tegenover staan golgothabeelden die er nog betrekkelijk nieuw uitzien. Er is bijna niemand op straat: te warm. Ook het park is uitgestorven op enkele zwervers na die op een bank hun roes aan het uitslapen zijn. Het Planetarium is al gesloten.

Slide show van Boedapest

Budapest

Dag 3

Het Heldenplein

De volgende morgen vindt om negen uur met onze bus een stadstour plaats. De vrouwelijke gids spreekt goed Nederlands (hoewel zij wel vaak de- en het-woorden verhaspelt) en leeft intens mee met de stadsduiven die onder de bus dreigen te komen. Allereerst bezoeken we het uitgestrekte Heldenplein, het Hössök Tere aan de rand van het grote stadspark Városliget. Het plein is ter gelegenheid van Hongarije’s millenniumfeest in 1896 aangelegd en wordt geflankeerd door neoclassicistische gebouwen die als musea dienen. Midden op het plein pronkt een 36 meter hoge zuil met de aartsengel Gabriel ; op de sokkel verdringt zich de negende-eeuwse magyarenkoning Arpad met zes van zijn woest uitziende stamhoofden. Vóór de pilaar ligt het graf van de Onbekende Soldaat met de eeuwige vlam. Aan de achterzijde van het plein rijzen twee colonnades op waaronder zich beelden van beroemde persoonlijkheden uit de Hongaarse historie bevinden.

Sprookjeskasteel

Aan de andere kant van de weg ligt nog het sprookjesachtige Vajdahunyed Var – kasteel, bij de bouw ervan werd gebruik gemaakt van een allegaartje van tot dan toe bestaande bouwstijlen. Het eclecticistische bouwwerk, dat bij ons moderne mensen een enigszins kitscherig aandoet, stamt uit de negentiende eeuw en is gebouwd ter gelegenheid van het duizendjarig bestaan van het Hongaarse Rijk in het Pannonische Bekken, de laagvlakte in en rondom het huidige Hongarije.

Magnifiek badhuis

We maken een ommetje door het lommerrijke park en komen voorbij de Széchenyi – Thermen, een groot complex met thermaalbaden. Die zijn gevestigd in een schitterend neobarok gebouw uit 1913. Het geneeskrachtige water is er 75 graden heet, maar in de binnenbaden zelf wordt het tot 36 graden afgekoeld. Het park biedt verder plaats aan een dierentuin (uit 1886, een van de oudste ter wereld) en een lunapark. Opmerkelijk tenslotte is het enige permanente circus van Europa.

Hongaren houden van kuurbaden. De stad telt meer dan 80 natuurlijke warmwaterbronnen, waarvan het volgens vele geneeskrachtige water wordt gebruikt voor de bijna 50 zwembaden die je in Budapest aan kan treffen. Het populairste openbare kuurbad ligt midden in stadspark Varosliget Széchenyi. Heel Budapest, jong en oud, man en vrouw, rijk en arm, komt hier om te relaxen in het warme water. Er zijn binnenbaden, buitenbaden en medicinale baden. De setting is prachtig, want het bijna honderd jaar oude bad wordt omheind door paleismuren. Beroemd zijn de gepensioneerde mannen die de gehele dag schaken op de schaakborden in het bronwater. Je betaalt een toegangsprijs voor de hele dag, maar ga je eerder weg, dan krijg je een deel van de entreeprijs terug!

Het stadsdeel Pest

Voor we richting Donau koersen, maken we nog een rondje door Pest, waarbij we en passant de volgende bezienswaardigheden passeren (niet in volgorde):

Het West Station , in 1877 gebouwd door de maatschappij van Gustav Eifel en opgetrokken uit glas en staal.
De Synagoge, de een na grootste van de wereld. (De Emanueltempel in New York schijnt de grootste te zijn.) Theodor Herzl, de stichter van het moderne zionisme, is in deze buurt geboren.
De Kettingbrug. Aan beide uiteinden van de brug wordt de brug bij de forse poorten bewaakt door twee beroemde leeuwen. De tolbrug werd in 1949 gebouwd door een Schotse ingenieur, Adam Clark, en was de eerste vaste oeververbinding van de twee stadsdelen.
De Margit Hid. De Margareta – brug. Deze brug is niet recht, maar buigt af naar het Margaretha eiland, vandaar de naam. Gebouwd door Fransen in 1876.
Het Parlementsgebouw, de Országház. Het is een combinatie van neorenaissance, neogotiek en neobarok en strekt zich 270 meter lang uit langs de oever van de Donau. Het hoogste punt ligt op 96 meter hoogte. Het interieur telt 88 beelden van Hongaarse leiders die sinds koning Arpad het land hebben geleid. We rijden er aan de achterkant voorbij.
De Andrássy Út, een kilometerslange, statige allee die naar het Heldenplein voert. Dankzij al de historische gebouwen die de straat flankeren is ze uitgeroepen tot beschermd werelderfgoed van de Unesco.

Parlementsgebouwen (Boedapest)

Een van de oudste parlementsgebouwen in Europa bepaalt nog steeds de skyline van de stad

Toen de Hongaarse bouwmeester en architect Imre Steindl in 1882 de wedstrijd won om Boedapests nieuwe parlementsgebouwen (Orszóghaz) te mogen ontwerpen, was zijn eerste doel fraaie middeleeuwse stijlelementen' op 'nederige en zorgvuldige' wijze te combineren met 'nationale en persoonlijke aspecten'. Het resulterende neogotische gebouw herbergt de Nationale Vergadering van Hongarije en de kantoren van de premier en de president van de republiek. Het is een toonbeeld van Hongaars eclecticisme. Het complex – dat wel iets weg heeft van de Londense parlementsgebouwen – staat in de wijk Lipót aan de oever van de Donau. Het is gebouwd van witte kalksteen en verfraaid met naaldscherpe spitsen, negentig stenen beelden van beroemde personen en een centrale koepel. Gezien vanaf de Kasteelheuvel aan de overkant van de rivier vormt het gebouw een spectaculaire blikvanger.

De officiële toegangstrap op het Kossuth - plein wordt geflankeerd door een paar imposante leeuwen en leidt via de voordeur naar de weidse trap die geldt als een van Steindls mooiste creaties. Het interieur is gedecoreerd met bijna 40 kg goud en duizenden edelstenen, zodat de zalen en kamers glinsteren van overdaad. Overal vindt u prachtige fresco's en schilderijen, gebrandschilderd glas, wandtapijten beelden, maar ook kleine weloverwogen details, zoals de genummerde asbakken in de gang van de kamer van de afgevaardigden, waar de kamerleden hun sigaren achterlieten wanneer ze gingen stemmen.

De bouw van de parlementsgebouwen duurde zeventien jaar en aan het eind van die periode was Steindl zo ziek, dat hij in een stoel naar de bouwlocatie moest worden gedragen om het werk te leiden. Hij maakte de voltooiing van het project nog mee, maar helaas was hij toen al blind. Zijn bronzen buste staat in een nis langs de grote trap.

"Het gebouw was zonder meer bedoeld als een van de
grote parlementsgebouwen ter wereld."

Langs de Andrassy Allee

Opvallend is de Terror Háza, het Huis van de Terreur waar de nazi’s en hun fascistische kameraden van de Hongaarse Pijlkruisers hun politieke gevangenen opsloten en folterden. De communisten deden het daarna nog eens dunnetjes over. Tegenwoordig is het vanaf 2002 een druk bezocht museum. Nog meer leuks aan de straat is de neoclassicistische Hongaarse Staatsopera uit 1884, een van de grootste ter wereld. Gustav Mahler zwaaide er ooit als directeur de scepter. Ook nog: het Frans Liszt Conservatorium en –museum en nog een andere muziekacademie. Interessant is te zien hoe de allee zich in de loop der jaren ontwikkeld heeft. In het begin van de straat zijn het appartementsgebouwen die overheersen, even verderop beginnen de herenhuizen met tuinen te verschijnen en tenslotte eindigt de straat met ambassades, musea, villa’s en een ventweg erlangs. Vlak onder de straat door loopt de eerste metrolijn van continentaal Europa; die is nog steeds in bedrijf.

De burchtheuvel Buda

We steken de Donau over (niet zo blauw hier) en rijden de heuvel van het westelijke stadsdeel Buda op, in het Duits Ofen geheten vanwege de vele kalksteenbranderijen die zich hier in het verleden bevonden. Ik bekijk een en ander zonder gids, ik ben hier al enkele malen eerder geweest, maar toen was het beduidend minder goed weer. De omstandigheden om te fotograferen zijn bijna ideaal en ik laat mijn digitale cameraatje dan ook overwerken. Ik fotografeer de Mátyás Templom (de Mattheus – kerk) met zijn kleurrijke dakpatronen, van binnen is de kerk bijna helemaal beschilderd. Ook de barokke Sint Anna – kerk mag er zijn. Ik dwaal een tijdje rond in het Halászbástya ofwel het Vissersbastion. Het is een opvallend verdedigingswerk met veel torentjes en pinnacles. Het uitzicht vanaf de borstwering over Pest is onweerstaanbaar. We zijn er niet als enige. Even na ons worden hele busladingen Japanners over de eeuwenoude keienstraatjes uitgestort. Zij begeven zich allereerst naar de souvenirwinkeltjes. Die winkeltjes bevinden zich vaak in historische panden die in oude glorie zijn hersteld. Ik ga niet naar de burcht, die heb ik al eens eerder bezocht. Bovendien hebben we daarvoor te weinig tijd beschikbaar.

Vissersbastion (Boedapest, Hongarije)

Belangrijke stadsontwikkeling op de oude heuvel

"Het Vissersbastion biedt een weids uitzicht op de zeven bruggen over de Donau."
Helena Bachmann, journaliste

Het Vissersbastion, of Halószbóstya, is een uitkijkpost die zich over zo'n 180 meter uitstrekt langs de oostkant van de oude Kasteelheuvel. Het biedt een schitterend uitzicht op de rivier de Donau en op de parlementsgebouwen en het 19e-eeuwse Pest aan de overkant.

Het bouwwerk bestaat uit een reeks wandelwegen, geaccentueerd door zeven stenen torens. Het geheel is wel omschreven als 'suikerzoet, 'sprookjesachtig'en zelfs 'Disneyachtig' en niet ten onrechte. Dit project in neogotische en neobarokke stijl werd ontworpen door de Hongaarse architect Frigyes Schulek, die ook verantwoordelijk was voor de creatieve restauratie en verbouwing van de nabijgelegen middeleeuwse gotische Matthiaskerk. De weidse trappen, geplaveide terrassen en kegelvormige torentjes, alles van witte kalksteen, waren bedoeld om dit pas gerestaureerde juweel te accentueren en de flamboyante stijl te completeren. De merkwaardige naam (het bastion dient geen enkel defensief doel) stamt van de oude kasteelmuren waarop de moderne uitkijkpost werd aangelegd – dit gedeelte lag dichtbij de oude vismarkt en werd daarom verdedigd door het Vissersgilde. De zeven torens hebben hun eigen historische betekenis en vertegenwoordigen naar verluidt de zeven Hongaarse stammen die zich in 896 op de grote vlakte vestigden, die het Karpatisch Bassin wordt genoemd.

Dit populaire monument dat op vrijwel alle reclamefolders voorkomt, is een heerlijke plek om te wandelen, te zitten en van het schitterende uitzicht op de rivier te genieten – zoals ook de bedoeling was. Overdag wordt er bij elke trap een kleine toegangsprijs gevraagd om bij de terrassen te komen, maar 's avonds is het uitzicht op de verlichte stad gratis. Boedapest kwam met de Donau - oevers, de oude kasteelwijk van Boeda en de Andrassylaan in 1987 op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Door de poesta zuidwaarts

We laten de stad voor wat ze is, pikken nog enkele achtergebleven reisgenoten op en stevenen af naar de zuidelijk gelegen poesta van waaruit we Servië bereiken. We rijden door een onafzienbare vlakte die voornamelijk voor landbouw wordt gebruikt. Door de monotonie van het landschap sukkelen meerdere reisgenoten in slaap. We passeren de grotere steden Keckskemeth en Szeged. Bij de grens worden we door zowel de Hongaren als de Serviërs coulant behandeld. Dat geldt niet voor de reizigers van een bus uit Bosnië: zij moeten al hun koffers buiten de bus uitpakken. Het kan niet anders of hier is oud zeer in het spel. Waarom zij wel en wij niet? Of heeft onze ervaren chauffeur Gijs misschien wel het juiste "kadootje" tussen de paspoorten gestopt? Ik weet het niet. Af en toe is het wel eens handig om als rijke toerist behandeld te worden en niet als een sloeber die ongestraft gekoeioneerd kan worden. Het weer is zonnig en de temperatuur schiet weer boven de dertig graden uit.

COLLAGE BOEDAPEST

(Klik voor een vergroting)

Meer weten over Boedapest? Ga naar CitySpotters Boedapest

MEER INFO BOEDAPEST

Boedapest: zowel oude glorie als eigentijdse toppers

Door XANDRA VAN BAARLE (in: Algemeen Dagblad, Reis-Bijlage)

Boeda en Pest vormen samen een afwisselende stad vol oude glorie en eigentijdse toppers.
Niet alleen boven de grond zit de hoofdstad van Hongarije aan beide kanten van de Donau vol verrassingen.

WAAROM NU?
Meer dan honderd warmwaterbronnen, tientallen monumenten en zestig musea? Zal wel. Een hotelkamer met airco is ‘s zomers de grootste attractie. Terwijl je in de wintermaanden echt kunt genieten van de thermaalbaden, de Grote Markthal en de beroemde bonensoep die je koopt voor een scheet en drie knikkers. Bovendien is de prachtige ijsbaan tot de lente geopend.

HOE KOM JE ER?
Voor een weekend is vliegen wel zo handig. AD Reiswereld vloog met Malev Hungarian Airlines voor 179 euro heen en weer. Wizz Air gaat vanaf 60 euro retour van Eindhoven naar Boedapest, maar dan op minder-courante dagen. Zie ook Sky Europe. Een taxi naar het centrum kost 19 euro, een enkeltje met de Airport-minibus 9 euro; een retourtje is een half jaar geldig en kost 15,50 euro. Pak op het vliegveld vast een (gratis) plattegrond uit de rekken.

EEN GOED BEGIN
Nog meer plattegronden én de handige Nederlandstalige Boedapest Gids (ook gratis) zijn verkrijgbaar bij de kantoren van TourInform in Boeda en in Pest en. Koop hier meteen de Budapest Kártya (Boedapest Kaart) waarmee je gratis kunt reizen met het openbaar vervoer, gratis (of met korting) toegang hebt tot alle musea, voor de helft van de prijs een stadstoer kunt maken en 20 procent korting krijgt in een groot aantal restaurants. Kaarten zijn er vanaf 25,50 euro (48 uur). Informatie kan ook vóór de reis aangevraagd worden bij het Hongaars Verkeersbureau in Den Haag.

BOEDA OF PEST?
Zo, we zijn er klaar voor. Omdat het zo’n aparte stad is, het bergachtige Boeda aan de ene kant van de Donau en het platte Pest aan de andere kant, moet er eerst een keuze worden gemaakt. Slim is om meteen hoog in te zetten. Op dus naar Boeda want aan de Donau zijn hier diverse geweldige panoramaplekken.

Pest ligt als een maquette aan de voeten en zo krijg je een goede indruk van dit stuk stad. Eén van de mooiste uitzichten heb je vanaf het sprookjesachtige Vissersbastion met de witte torens op de Burchtheuvel. Wat héét sprookjesachtig! Het bastion is in 1905 niet gebouwd als verdedigingswerk maar als uitkijkpunt en om de stad iets ‘moois’ te geven. Het Disneybastion staat op de plek van de oude stadsmuren en is vernoemd naar het vissersgilde dat vroeger de taak had dit stuk Boeda te beschermen.

De Burcht van Boeda, één van de werelderfgoed-monumenten in de stad, is één van de symbolen van Hongarije en werd bewoond door Turken en Habsburgers. De burcht is drie keer verwoest en steeds weer opgebouwd in de stijl van die tijd. In het gebouw zitten de Hongaarse Nationale Galerie, het Historisch Museum en de Landelijke Bibliotheek.

Een andere geweldige uitkijkplaats ligt achter het indrukwekkende Vrijheidsbeeld (een bronzen mevrouw met een palmtak) op de Gellértberg: het voormalige vestingwerk de Citadel.

KOFFIE!
Nu we toch boven zijn, stap absoluut even binnen bij Ruszwurm (Szentháromság u., het oudste café van de stad. Het is in 1820 in Biedermeierstijl ingericht en het grootste deel van het interieur is bewaard gebleven. In de antieke vitrines staan verse taarten, 27 verschillende. Proef voor de lol eens de Eszterházy torta.

Voor we de Donau oversteken naar Pest, moeten we eerst weer naar beneden. De mooiste en leukste verbinding is de monumentale tandradbaan. De entreegebouwtjes zijn al een belevenis op zich.

GROTTENSTAD
Boedapest wordt ook wel grottenstad genoemd. Een groot gedeelte van de Burchtheuvel is net een gatenkaas. Wie één of meer van die bijzondere grotten wil zien, moet nog even boven blijven. De grotten zijn ooit ontstaan doordat het opborrelende water van de warmwaterbronnen de grond wegspoelde. Onder de Burcht van Boeda ligt het Labyrinth en tegenover het Gellért-hotel is een bijzondere grot die als kerk is ingericht.

OVER DE DONAU WANDELEN
Met de metro kun je onder de Donau door maar dan mis je een bijzondere ervaring: een wandeling over de Kettingbrug (Lánchíd), de eerste vaste oeververbinding op Hongaars grondgebied. In 1849 werd de brug in gebruik genomen en werden de arbeidersstad Pest en het chique Boeda met elkaar verbonden. Dat het vóór die tijd een probleem was om de rivier over te steken, zie je als je vanaf de brug naar beneden kijkt. De Donau is behoorlijk breed en stroomt als een op hol geslagen wildwaterbaan.

HET PLATTE PEST
Dat Pest vroeger de stad was van de het ‘gewone volk’ proef je nog goed in de 118 jaar oude markthal , één van de meest bijzondere gebouwen aan deze kant van de Donau. Hongaren zijn gek op paprika, kool, salami en al het moois dat de gans te bieden heeft. En die combinatie maakt er beneden één kleurrijke voedselkermis van.

Boven zijn de kraampjes gevuld met Hongaarse kunstnijverheid als geborduurde tafelkleden, bloesjes en matroesjka’s. Ook kun je hier een eenvoudige uitvoering kopen van de wereldberoemde Rubik’s Cube, een Hongaarse uitvinding. Hoewel, eenvoudig? Wacht maar tot je de zes kleuren van de kubus door elkaar hebt gedraaid.

EERSTE METRO
Londen kreeg in 1896 de eerste ondergrondse van Europa maar de eerste metro van het vasteland werd één jaar later in Boedapest in gebruik genomen. De oude wagons staan nu tentoongesteld in het museum van de Ondergrondse Spoorweg in de voetgangerstunnel van het Deák-plein. Klein maar zeer aandoenlijk.

Déak is hét kruispunt van de drie metrolijnen onder de stad: de rode, de gele en de blauwe. Heel makkelijk te vinden en te volgen… als je niet kleurenblind bent. De gele lijn is een handige verbinding tussen veel toeristische toppers.

TRAMLIJN 2
Trams en bussen zijn er ook. Tramlijn 2, tussen en , is méér dan een verbinding. Het is een attractie. Tijdens het ritje langs de Donau – dat begint bij het statige Parlementsgebouw – zie je aan de ene kant de bijzondere bouwwerken van Boeda voorbijkomen en aan de andere kant het werelderfgoed in Pest. Een retourtje is aan te bevelen.

MUSEA
Zestig musea. Beetje veel voor een weekend. Maak in elk geval even tijd vrij voor het gecombineerde Historisch Museum van Boedapest/Burchtmuseum !5, het Museum Toegepaste Kunst in het wonderschone Jugendstilgebouw, Hedendaagse Kunst (Ludwig Museum, concertzalen, galerie, restaurant) in het supermoderne Paleis der Kunsten, het Hongaars Nationaal Museum en het Transportmuseum .

WINKELEN
Bij de Grote Markthal begint de Váci-straat, de langste voetgangersstraat van Boedapest. Bekende ketens kom je hier tegen maar gelukkig ook nog echte speciaalzaken. In Hongarije betaal je met de forint (1000 forint is bijna 4 euro) maar in de duurdere winkels kun je ook met euro’s terecht. De Kígyóstraat wordt ook wel de porseleinstraat genoemd en Falk Miksa–straat (bij de Margitbrug) de antiekstraat .

WARM WATER EN IJS
Even bijkomen. Een favoriet tijdverdrijf in Boedapest is het bezoeken van één van de prachtige badhuizen waar je je kunt onderdompelen in bronwater. De allermooiste zijn Gellért, Király (een monument uit de Turkse tijd) en Széchenyl, het eerste geneeskundige bad in Pest en één van de grootste badcomplexen van Europa. Dit monumentale badhuis ligt achter het gigantische Heldenplein in het Stadspark waar ook de verrukkelijke ijsbaan ligt, de dierentuin en het pretpark. Voor een park met meer natuur dan pret moet je naar het Margiteiland in de Donau.

ZINGENDE OBERS
Een geweldig lunchadres is Gerbeaud op het plein aan het eind van de winkelstraat en als je tussen de Hongaarse maaltijden door obers wilt horen zingen, reserveer dan bij Belcanto (bij de Opera). Forel en geroosterde gans zijn specialiteiten van het in jaren ’70-stijl ingerichte Menza op het steeds hipper wordende Liszt Ferenc-plein, aan de Andrássy-straat die helemaal op de Werelderfgoedlijst staat. De prijzen bij Menza passen bij het oranje interieur: een hoofdgerecht kost ongeveer 8 euro.

De Opera en andere theaters liggen aan deze boulevard en in de omgeving zitten jazzclubs en muziekcafé’s. Als deze rond 2 uur sluiten, kun je verder feesten in Alcatraz en de Moulin Rouge. Of de klok rond gokken in het Las Vegas Casino.

BOEDAPEST INFO II

Een gunstige geografische ligging
Budapest ligt op een unieke plaats in Midden - Europa.

De stad Budapest ligt aan het eind van de kloven waardoor de Donau zich een weg baant door de Hongaarse bergrug. Daar wordt de loop van de rivier smaller en omsluit twee eilanden; stroomopwaarts het eiland Margit, stroomafwaarts het eiland Csepel. Hierdoor werd het bouwen van bruggen vergemakkelijkt. Budapest is een dubbele stad aan weerszijden van de Donau, de ruggengraat van de stad. Buda, de hooggelegen stad op de rechteroever van de Donau bestaat uit steile heuvels. Twee heuvels, de heuvel Buda en de heuvel Gellert, die gescheiden worden door een diepe inzinking, steken boven de rivier uit. Hier lag in de Middeleeuwen de vestingstad. Pest is "de stad aan de overkant". Dit stadsdeel strekt zich uit over het vlakke gedeelte op de linkeroever van de rivier. De stad ontwikkelt zich in concentrische ringen, die getuigen van zijn uitbreiding sinds de 19e eeuw.

BEZIENSWAARDIGHEDEN
Koninklijk paleis, oude woonwijken van Buda, Vissersbastion, Station West, Romeinse ruïnes, Szechenyi¬baden.

WETENSWAARDIGHEDEN
• Munteenheid: forint
• Taal: Hongaars
• Godsdiensten: katholicisme (65%), protestantisme (30%)

CIJFERS
Oppervlakte: 525 km2
Bevolking: 2,2 miljoen inwoners
Bevolkingsdichtheid: 4200 inw. km2
Hoogste punt: 529 m
Breedte van de Donau: 200 tot 500 m

Een dubbele stad
Buda en Pest zijn de twee helften van een stad, die aan elkaar
tegengesteld lijken te zijn door hun geschiedenis en architectuur.

BRONNEN VAN INKOMSTEN
Voornamelijk tertiaire activiteiten. Toerisme. Thermaalbaden.
Scheepsbouw, staal- en metaalindustrie, machinebouw, petrochemie, elektronica.

Dankzij een gunstige ligging kende Budapest al vroeg menselijke nederzettingen. De oudste sporen gaan bijna 5000 jaar terug, tot de aanwezigheid van een Keltische stam, de Evarisken, op de heuvels van Buda. In de 1e eeuw van ons tijdperk hebben de Romeinen er een kamp gevestigd voor de controle over de rivier. Vanaf de 5e eeuw verliest de stad zijn politieke en militaire rol. Na verschillende malen veroverd en geplunderd te zijn (door Atilla, door de Mongolen, door de Turken), verrijst de stad in 1686 uit zijn as. De stad wordt het steunpunt van de herovering van de Habsburgers op de Ottomanen en na het Oostenrijks - Hongaarse compromis van 1867 hoofdstad van het koninkrijk. Buda en Pest worden in 1873 in een en dezelfde stad verenigd.

De stedelijke ontwikkeling stamt uit die periode. Het inwonertal stijgt van 180 000 inwoners in 1850 tot 860 000 inwoners in 1900. Buda, de oude aristocratische stad waar de overblijfselen van een schitterend verleden bewaard zijn gebleven, neemt in betekenis af ten gunste van Pest, de stad van de kooplieden en de zich ontwikkelende industrie. Nieuwe voorsteden worden bij de stad gevoegd, evenals de deftige woonwijken met grote avenues die omgeven worden door prachtige gevels en parken. Dichtbevolkte arbeiderswijken en industriegebieden ontwikkelen zich in de oude dorpen van de agrarische vlakte, die door de stedelijke ontwikkeling zijn opgeslokt, en langs de Donau.

Budapest was bij de bevrijding in februari 1945 voor 97% vernietigd en het zou 20 jaar duren voordat de stad er weer bovenop kwam. Geduldig zijn de oude stad en het koninklijk paleis steen voor steen gerestaureerd waarbij de originele stijl bewaard is gebleven. Zo zijn ook de grote avenues van Pest, die tijdens de opstand van 1956 vernietigd werden, weer hersteld. Na de val van het communistische regime is men met nieuwe bouwwerkzaamheden begonnen, om ervoor te zorgen dat Budapest de actiefste, meest culturele en levendigste hoofdstad van het voormalige Oost - Europa blijft.

SPA CITY BOEDAPEST

In Hongarije vindt u wellicht de meeste thermale (water met een constante temperatuur) en geneeskrachtige bronnen (water met opgeloste geneeskrachtige elementen) ter wereld. Alleen in Boedapest zijn al meer dan honderd thermale bronnen. Dit grote aantal vindt zijn oorzaak in het feit dat de aardkorst in het Karpotische bekken zeer dun is, daardoor stijgt het thermale water eenvoudiger naar de oppervlakte. De meeste bronnen putten hun heilzame werking uit de hoge concentratie aan calcium, magnesium en hologenen. De temperatuur van het water varieert sterk; van lauw tot boven de 80 graden Celsius. De temperatuur van het water in de badhuizen varieert van 22 tot 40 graden.

De geschiedenis van de geneeskrachtige thermen in Boedapest gaat tot 2000 jaar terug. Al eeuwen geleden zochten mens en dier verlichting, ontspanning en genezing in het water. Zo trok het Karpatisch bassin met haar natuurlijke bronnen al vanaf de steentijd een bont gezelschap van culturen aan. De Kelten, die zich hier rond 400 v.Chr. vestigden, maakten al graag gebruik van de kracht van deze bronnen. Zij noemden Boedapest `Akluk', wat overvloedige wateren betekent. De Romeinen vestigden zich in de laatste eeuw v.Chr. aan de rechteroever van de Donau. Zij waren de eersten die de verschillende warmwaterbronnen in Boedapest inrichtten tot ware badhuizen.

De bloei van de badcultuur kwam pas goed op gang toen Hongarije in 1526 door de Turken werd bezet. Voor de islamieten was het baden een vast onderdeel van het leven geworden, nadat ze met de verovering van delen van Noord - Afrika in aanraking waren gekomen met de uitgebreide Romeinse badcultuur. De enthousiaste steun van Mohammed, die geloofde dat de warmte van een hamman, Arabisch voor verspreider van warmte, de vruchtbaarheid vergrootte en zo zijn volgelingen in aantal zag toenemen, maakte de badcultuur nog populairder binnen de islamitische wereld en deed zo ook zijn intrede in Boedapest.

Met het vertrek van de Turken, na 150 jaar overheersing, beleefde de badcultuur in de stad aan de Donau een derde impuls in de periode van de Verlichting. In opdracht van keizerin Maria Theresia werd er rond 1750 voor het eerst onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van de mineralen in de baden en werden de resultaten van deze werkzame en kostbare stoffen vastgelegd. De onderzoeker Kitaibel bracht niet alleen de beschikbare gegevens uit Boedapest in kaart maar ook die van de geneeskrachtige bronnen uit de rest van Hongarije, waaronder uit de regio ten noordwesten van het Balatonmeer, waar vele thermale bronnen te vinden zijn.

Na een lang proces van ontwikkelingen leverde de natuurlijke waterbronnen Boedapest in de jaren dertig de titel Spa City op. De meeste badhuizen zijn bijna allemaal in het stadsgedeelte Buda gevestigd. De Hongaren verzamelen zich hier graag om te ontspannen, maar gebruiken het heilzame water ook om te genezen van bepaalde ziekten. Het baden is een onderdeel van de Hongaarse volkscultuur; een traditioneel en sociaal ritueel. Het is een moment om familie en vrienden te ontmoeten, bij te praten, te zingen of om bijvoorbeeld een partij te schaken. Gezamenlijk doorloopt men het vaste badritueel (droge sauna — douche - lauw bad - warm bad - stoomkamer - koud bad), eventueel aangevuld met een ontspannende massage of een modderbad.

Wilt u zelf genieten van de wellness - mogelijkheden die de kuuroorden en warmwater - bronnen in Boedapest te bieden hebben? Maar ook als u zelf niet wilt baden blijft een bezoek aan een van de vele badhuizen met Turkse of art nouveau - invloeden zeker de moeite waard!

INFO IN HET DUITS:

Budapest, Donauufer und Burgviertel

Die Hauptstadt Ungarns liegt in einer beeindruckenden Landschaft: Beiderseits der Donau zwischen ungarischem Mittelgebirge und großem Tiefland.

Das Bild der Stadt ist geprägt von Zerstörung und Wiederaufbau. Auf den Fundamenten des Alten entstand das neue, heutige Budapest.

Am rechten Donauufer liegen die Stadtteile Buda mit dem Burgberg und Obuda mit den Ruinen des alten römischen Legionslagers Aquincum, am linken Ufer der Stadtteil Pest.

Der Film zeigt nicht nur das heutige Stadtbild, sondern führt zurück in die lange Geschichte dieser Stadt. Die Türken und Römer hinterließen ihre Spuren. Im 18. Jahrhundert kamen die Habsburger unter Maria Theresia als Besatzer. Ihren Architekten verdankt die Burg ihre Wandlung zum heutigen Barockschloss.

Daten & Fakten

Kulturdenkmal: die Innenstadt von Budapest und das Panorama beider Ufer der Donau

UNESCO-Ernennung: 1987

1061 erste urkundliche Erwähnung von Pest

1247-65 Bau der königlichen Burg auf dem Budaer Burgberg

1255-69 Bau der Matthiaskirche auf der Budaer Burg

1308 Krönung von Karl I. von Anjou zum ungarischen König

1347 Umzug des Hofstaates von Visegrad nach Buda

1468 Pest; königliche Freistadt

1526 Plünderung und Brandschatzung Budas

1545-1686 Buda in der Hand der Türken

1686 Vertreibung der Türken durch das Heer der Heiligen Liga