Om acht uur werd ik door Don Pedro met een klop op de deur gewekt. Ik had besloten om die dag naar het karnaval van Cádiz te reizen, maar toen ik om 9 uur op het station verscheen, bleken honderden Sevillianen op hetzelfde idee te zijn gekomen. Pas om 12.00 uur bereikte ik in een overvolle trein de oude oorlogshaven Cádiz, die omringd door zware muren op een schiereiland ligt. Ze is 3000 jaar oud, waarschijnlijk gesticht door de Feniciërs. Urenlang zwerf ik door de zonovergoten, met historie beladen stad. Ze telt 200.000 inwoners, maar dat aantal heeft zich vandaag volgens de kranten verdubbeld door al die belangstellenden voor de carnavalsoptocht, ze komen van heinde en ver.

Casa del Almirante

Woonhuis van de admiraal van de schattenvloot

Het Casa del Almirante, gebouwd in 1690, staat niet ver van de kathedraal van Cádiz in de Barrio del Pópulo en is nu verdeeld in meerdere woningen). Het werd gebouwd voor Diego de Barrios Leal, de admiraal van de Spaanse schattenvloot.

In de 16e eeuw werd de haven van Cádiz steeds belangrijker. Christoffel Columbus vertrok vanuit deze stad op zijn tweede en zijn vierde reis, en Cádiz werd de thuishaven van de Spaanse schattenvloot. Deze vloot bestond uit de schepen die producten als goud, zilver, edelstenen en specerijen uit de Spaanse koloniën in de Nieuwe Wereld naar Spanje brachten. Zeeroverij werd steeds georganiseerder en lucratiever - en werd bovendien gestimuleerd door Engeland en Frankrijk - en daarom begonnen de schepen zo rond 1520 in konvooi te reizen om zich te beschermen. Elk jaar vertrokken twee zwaar bewapende vloten met geproduceerde goederen en slaven uit Spanje naar het Caribisch Gebied en Zuid-Amerika. Eenmaal geladen met grondstoffen, kwamen de galjoenen bijeen in Havana, Cuba, om gezamenlijk de terugreis te maken over de Atlantische Oceaan. Op het hoogtepunt bestond de vloot uit wel vijftig schepen. Geleidelijk aan raakte de vloot in verval door natuurlijke oorzaken als orkanen en door aanvallen van rivaliserende Nederlandse en Engelse vloten, die in kracht toenamen.

De rijkdom van het barokgebouw getuigt van de welvaart van de stad en van de familie Barrios in die periode. Aan de buitenkant is het huis bekleed met wit marmer uit Genua. Het familiewapen is aangebracht op het balkon op de tweede verdieping boven de met dubbele zuilen geflankeerde ingang. Het gebouw is voorzien van twee torens. Het interieur bevat een majestueuze trap, bekroond door een elliptische koepel. Het plafond van de grote hal is versierd met een schildering van het familiewapen.

"Hoe meer ze hun handen vullen met goud, hoe meer hun begeerte toeneemt."
Richard Eden, Decades of the New Worlds (1555)

Er zijn weinig mensen verkleed, alleen kinderen en sommige jeugdigen. Deelnemers aan de optocht zijn vooral koren en zanggroepen op praalwagens. Ze zingen zelf gecomponeerde liederen waarbij de begeleidende muziek (trommel, gitaar) secundair is. Het komt op mij over als een combinatie van Braziliaans en Rheinländisch.

Er wordt behoorlijk gedronken, incidenteel wijn en sterke drank, maar vooral toch bier (een drank die hoe dan ook in opmars is in Zuid - Europa). Ik moet mezelf af en toe met de grootste moeite bedwingen om gewoon zorgeloos met hen mee te gaan hijsen. De kijklustigen verdringen zich op de plaza's, waar de groepen comédiennes en muzikale clowns geheel in hun spel opgaan en het gapende publiek naar hartenlust bespelen. Ook in de stillere gedeelten van de stad, bijvoorbeeld op de bastions langs de kust en de pier, liggen overal stille getuigen van een uitgelaten feestnacht: slingers, confetti, scherven van bierflessen.

Ik maak veel gebruik van de telelens. De diepe schaduwen in de steegjes vormen hierbij wel een nadeel. Ik schiet nog wat plaatjes aan het strand, van de rotskust en vanaf de pier. Ook de ietwat exotisch uitziende kathedraal heeft mijn belangstelling.

Om half zes keer ik terug naar het station, waar Indiase toestanden blijken te heersen. Duizenden bezoekers willen met de trein, die uit slechts 4 wagons bestond, terugsporen naar huis. Ik kan nog net een plekje veroveren dat ik tot Sevilla niet meer afsta. De trein zit tot aan zijn nok vol, irritaties kunnen dus niet uitblijven. Bij elk volgend station staan honderden wachtenden. Steeds als zij zien hoe volgepakt onze trein is, klinkt er uit honderden kelen tegelijk een kreet van teleurstelling.

BARCELONA VERLIEST; CRUIJFF BOOS

Om negen uur ben ik weer terug in Sevilla. Ik dineer bij een Chinees restaurant waar geen Chinees te bekennen is, wel Spaanse obers die zich de benen onder hun kont vandaan rennen. Ik drink nog wat biertjes en ga naar het autobusstation om inlichtingen in te winnen over reizen naar andere steden in Andalusië (o.a. Córdoba en Ronda). In een kroegje zie ik op de televisie hoe FC Barcelona verdiend verliest van Real Sociedad. Na afloop weigert betweter "Kruuf" heel onsportief om commentaar te geven. Het is vandaag 25 graden geweest.

Torre Tavira (Cadiz, Spanje)

Overblijfsel van de trans-Atlantische handel

De wachttoren Torre Tavira werd gebouwd in 1778 en is een overblijfsel van de 18e-eeuwse bloeiperiode van Cádiz, toen deze stad een van de rijkste en welvarendste in Europa was. De ligging van Cádiz als haven, met toegang tot de Atlantische Oceaan, was de oorzaak van deze voorspoed. In die tijd werd naar schatting 75% van de Spaanse handel met Amerika gedreven en in 1717 verklaarde koning Filips V Cádiz tot de officiële toegangspoort voor alle producten die uit die gebieden kwamen. Dit handelsmonopolie eindigde in 1765, maar door zijn gunstige ligging en de bekwaamheid van de kooplieden bleef Cádiz een welvarende stad.

De Torre Tavira steekt 45 meter boven de zeespiegel uit en is een van de 126 bewaard gebleven wachttorens van Cádiz. Hij werd genoemd naar de eerste bewaker, Antonio Tavira, die als taak had bij te houden welke schepen de haven in- en uitvoeren. Ooit bezat de stad 160 wachttorens, gebouwd door de plaatselijke kooplieden als openlijk bewijs van hun succes. Soms vormden de torens, die meestal vierkant waren en uit twee verdiepingen bestonden, onderdeel van hun huizen.

De torens dienden vooral als waarnemingspost waar kooplieden konden vaststellen of schepen met hun handelswaar waren aangekomen. De kooplieden gebruikten de torens ook om met behulp van vlaggen boodschappen over te brengen aan de schepen die het verkeer in en uit de haven regelden. Bovendien functioneerden de torens als uitkijkposten tegen invallen van piraten.

In 1792 verbood het stadsbestuur echter de bouw van nog meer torens, omdat ze niet langer nuttig zouden zijn. De Torre Tavira is nu een conservatorium en u vindt er ook een camera obscura, die daar in de jaren 90 van de vorige eeuw werd aangebracht. De gaatjescamera projecteert een bewegend beeld van 360º van de stad op een tafel.

Achter de moderne hoogbouw van het haven- en industrie centrum vindt men de charme van de oude stad.

Cádiz ligt aan de ingang van de gelijknamige golf en is gebouwd op een rotsachtige uitstulping, die met het vasteland is verbonden door een smalle, zandige landtong. Het is een merkwaardige combinatie van een moderne, dynamische industriestad met eeuwenoude historische monumenten. Een meer dan een kilometer lange brug over de baai geeft toegang tot het moderne stadsgedeelte, dat voor de bezoeker niet erg interessant is. Meer belangwekkend is het oude stadshart, dat men bereikt via de Plaza de la Constitución en de Puerta de Tierra, een poort die in 1751 in de 17e-eeuwse stadswallen werd aangebracht. Zo komt men op de centrale Plaza San Juan de Dios, waar het stadhuis staat (Ayuntamiento, 17e-18e eeuw). Op een steenworp afstand ligt de Plaza Catedral met de monumentale barokke kerk uit de 18e eeuw, die overigens minder interessant is dan de nabijgelegen Catedral Vieja uit de 13e eeuw. Rondom deze kerken en andere historische monumenten, zoals het Museo Histórico en het hospitaal van Carmen, ligt een wirwar van smalle straatjes, die aan deze oude stadswijk een wat Moorse allure geven. De door zee en zon verweerde gevels van het knusse, maar enigszins vervallen oud - Cádiz vormen een sterk contrast met het eigentijdse stadsdeel. De vroegere verdedigingswerken rond de oude stad dienen tegenwoordig als promenade langs de zeekust, met uitzicht op de Golf, de oceaan en de stad zelf. Het fraai aangelegde Genovóspark is daar een uitstekende plaats om zich te verpozen.

CIJFERS
Stadsbevolking: 157.000 inwoners / Oppervlakte van de provincie: 7385 km2
Bevolking van de provincie: 950.000 inwoners / Bevolkingsdichtheid van de provincie: 129 inw./km2

BEZIENSWAARDIGHEDEN
De oude stad, park Genoves, Museo Histórico, kathedraal (Grieks - Romeinse gevel), Santa Catalinakerk, hospitaal Carmen, Museum voor Schone Kunsten, de stadswallen, de zeekust.

Herinnering aan vergane glorie
Deze historische handelshaven was en blijft een schakel tussen Europa en de continenten van Afrika en Amerika.

BRONNEN VAN INKOMSTEN
Belangrijke industriële activiteiten: scheepsbouw, marinebasis, voedingsmiddelen, petrochemie, koelhuizen, container- en goederenoverslag. Visserij.

Volgens de legende was Cádiz een creatie van de god Hercules. De oudste fundamenten dateren uit ongeveer 1100 v.Chr., de tijd der Feniciars. Deze nijvere zeevaarders onderhielden handelsbetrekkingen met het rijk van Tartessos in Andalusia en stichtten Gadir ("het fort") als overslag¬plaats voor producten als tin en zilver. Omstreeks 500 v.Chr. maakten de Carthagers zich meester van de stad, die vervolgens door de Romeinen werd veroverd en herdoopt in Julia Augusta Gaditana. Met de val van het Romeinse Rijk taande ook de glorie van Cádiz, vooral na de invasie van de Visigoten en daarna van de Moren in 711. Door de Noormannen verwoest in het begin van de 11e eeuw, kwam Cádiz in 1262 in bezit van Alfons de Wijze, koning van Castilia. De stad werd een trekpleister voor kolonisten uit Noord-Spanje, met name Santander, en beleefde een nieuwe bloeiperiode na de ontdekking van Amerika in 1492. Cádiz werd een van de belangrijkste vertrekhavens van de Spaanse conquistadores en groeide uit tot een van de grootste havensteden van Europa. In de 17e eeuw werd Cádiz ook de thuishaven van de roemruchte Spaanse Zilvervloten, beladen met schatten uit de koloniën. Dar wekte de hebzucht van de Hollanders en de Britten, die verschillende invallen op de haven uitvoerden. Cádiz was ook een centrum van verzet tegen de troepen van Napoleon en later tegen Ferdinand VII tijdens de strijd voor de onafhankelijkheid. De recente Spaanse toetreding tot Europa betekent een nieuwe stimulans voor Cádiz als industriecentrum en zeehaven.

KLIMAAT
Het hele jaar warm. Krachtige Atlantische winden.Gemiddelde temperaturen: augustus, 25°C, februari, 14°C.

De Andalusische havenstad Cádiz (150.000 inwoners), provinciehoofdstad en zetel van een bisschop, is beroemd vanwege haar uitzonderlijk mooie ligging op een uit de zee omhoogstekende schelpkalkrots aan het eind van een 9 km Mange landtong, die zich in de Goll van Cadiz, de Bahia de Cadiz, uitstrekt en door een brug met het vasteland is verbonden. Sterke muren tot 15 m hoogte beschermen de stad tegen de branding; het verschil in eb en vloed bedraagt hier bijna 2 m (bij springvloed zelfs 3 m). De hoge witte huizen met platte daken en balkons en karakteristieke uitkijktorentjes ('miradores'), de parken met de vele palmbomen en een weids uitzicht over de oceaan geven Cadiz een uitzonderlijke bekoorlijkheid waardoor zij de bijnaam 'una taza de plata' kreeg (=een zilveren kom).

GESCHIEDENIS. - Cádiz is zeker de oudste historische stad van het Iberisch schiereiland. Zij is onder de naam Gadir ('vesting') ca. 1100 v. Chr. door de Feniciërs gesticht als stapelplaats voor tin en zilver, werd ca. 500 v.Chr. bezet door de Carthagers, die van hier in Zuid-Spanje doordrongen. In de tweede Punische oorlog viel Gades in handen van de Romeinen, onder wie de stad tot grote bloei kwam. Griekse geleerden bestudeerden hier de hen onbekende getijden van de zee, en ook de keuken van Gades was in die tijd wereldberoemd. - In de middeleeuwen verloor de stad, die door de Arabieren Dschezirat Káidis gedoopt was, haar betekenis, tot na de verovering door Alfonso de Wijze (1262). Na de ontdekking van Amerika ging de zilvervloot hier voor anker. De latere oorlogen, in het bijzonder het verlies van de koloniën, veroorzaakten een nieuwe teruggang, waarvan de stad zich pas in de moderne tijd hersteld heeft.

BEZIENSWAARDIGHEDEN. - Van het vasteland komt men of via Puerto Real over de tolbrug (Puente de Peaje) of over de in San Fernando beginnende snelweg. Via de Puerta de Tierra (1755) komt men in de stad en bereikt via de Plaza de Santa Élena en door de Calle Calesas in noordwestelijke richting, langs het station, de haven. Meteen links de Plaza San Juan de Dios, een mooi plein met het imposante, in 1816 gebouwde Ayuntamiento (stadhuis). Verderop loopt de lange, met palmen begroeide Avenida Ramon de Carranza langs de haven tot aan het in 1773 opgerichte gebouw van de Gobierno Civil, het Provinciehuis. Daarachter staat op de grote Plaza de Espaha een reusachtig monument ter herinnering aan de algemene volksvertegenwoordiging van de Cortes, die van 1810- 12 in Cadiz zitting had en er de grondwet van 1812 opstelde.

Ten noorden van de Plaza de Espana de Alameda de Apocada en de links aansluitende Alameda Marqués de Comillas" met prachtig uitzicht over de noordkant van de burcht. Links aan het eind van de Alameda de barokke kerk Nuestra Senora del Carmen (1737-64) met twee torens, mooi binnenhof en altaarbeeld van El Greco. Aan de noordwestkant van de stadsheuvel strekt zich vlakbij de zee het grote Parque Genovés uit, met een zomertheater en fraaie palmentuin; vanaf het platform van een grot weids uitzicht. Verder naar het zuiden, aan de andere kant van de balustrade van het Castillo de Santa Catalina, de baai La Caleta, met het 0 Playa de la Palma. Links het provinciale ziekenhuis Hospital de Mora (1904) en het Wees- en armenhuis Hospicio Provincial. Aan de zuidkant van de Caleta, op een ver in de oceaan uitstekende rotspunt het Castillo de San SebastiSn, met vuurtoren.

Langs de zuidelijke kademuur van de stad loopt de lange Avenida Primo de Rivera. Meteen links een voormalig Kapucijnen - klooster (nu een psychiatrische inrichting). In de Santa Catalina kerk uit begin 1639 (ingang via de hof) bij het hoofdaltaar de 'Verloving van de H. Catharina', het laatste werk van Murillo; tijdens de uitvoering hiervan viel hij van de steiger en stierf op 3 april 1682 in Sevilla aan zijn verwondingen. Van dezelfde meester ook 'De littekens van de H. Franciscus'. –

Verder langs de koorzijde van de Nieuwe kathedraal; dan links de kerk El Sagrario, de 'Oude kathedraal', oorspronkelijk uit de 13de eeuw, maar na haar verwoesting in 1596 in renaissancestijl herbouwd (1602 voltooid); binnenin schilderijen en een rijk versierd hoogaltaar van Saavedra (ca. 1650). Van El Sagrario via zijstraatjes in noord westelijke richting naar de Plaza de Pio Xll; aan de zuidkant daarvan de Nieuwe kathedraal (Catedral Nueva), in 1722 door Vicente de Acero begonnen, maar pas in 1838 voltooid. Binnen in deze driebeukige kerk (85 m lang, 60 m breed), imposante pilaren en prachtige vieringkoepel (52 m hoog); fraai koorgestoelte uit de 18de eeuw van Pedro Duque Cornejo; crypte met bisschopsgraven en het grafmonument van de componist Manuel de Falla; schitterende kerkschatten, waaronder een kostbare zilveren monstrans en waardevolie schilderijen, o.a. van Murillo. Vanaf de oostelijke klokketoren weids uitzicht. In de binnenstad met vele smalle straatjes, enkele mooie pleinen, waaronder de met palmen begroeide Plaza de Castelar noordelijk van de Nieuwe kathedraal; standbeeld van de staatsman Emilio Castelar (1832-99) met daar tegenover zijn geboortehuis. In het westen van de oude stad de diagon'aal lopende Calle del Sacramento, met rechts de Torre del Vigia (34 m hoog) op het hoogste punt van de stad, met mooi uitzicht. Niet ver ten zuiden hiervan, in de kapel van het Hospital del Carmen de Mujeres, een 'San Francisco' van El Greco. Ten noordwesten van de Torre de Vigia, in de Calle Santa Inés, de kapel San Felipe de Neri, een ovaal gebouw uit 1671, waar de Cortes in 1812 zitting had (gedenkplaat aan de westkant); op het hoogaltaar de 'Onbevlekte ontvangenis' van Murillo. Aangrenzend aan de zuidkant van de kapel het Museo Historico Municipal (Stadshistorisch museum), o.a. met interessante maquettes, waaronder een van Cádiz.

De Calle San José gaat in noordelijke richting verder, naar de Plaza del Generalisimo, met parken; aan de oostzijde het Museo de Bellas Artes, met interessante collectie van Zurbaran, werken van Murillo, Alonso Cano en moderne kunstenaars. De belangrijkste werken zijn de schilderijen van Francisco de Zurbaran, de 'monnikenschilder'. De serie in het museum komt uit het karthuizerklooster te Jerez: Johannes de Evangelist, Lucas, Johannes de Doper, Laurentius- aan wie het Escorial is gewijd - Marcus, Mattheus, en twee doeken met portretten van de grondleggers van de karthuizerorde: St. Bruno en St. Hugo van Grenoble. (Bij deze orde had iedere monnik zijn eigen huisje, gelegen aan de kloosterhof. Eéns in de week sprak hij met collega's.) Alle schilderijen zijn tussen 1630 en 1640 gemaakt. Op de begane grond het Museo Arqueologico, o.a. met grafvondsten uit de Fenicische necropolis van Cadiz, waaronder een unieke sarcofaag. - Niet | ver ten zuidoosten van de Calle Rosario de kerk Santa Cueva (1738), ook een ovaal ontwerp; binnenin muurschilderingen van Goya (1795).

Dindag 25 februari

karnaval in Cádiz

Casa del Almirante

Woonhuis van de admiraal van de schattenvloot

BARCELONA VERLIEST; CRUIJFF BOOS

Torre Tavira (Cadiz, Spanje)

ONZE ANDERE REISVERSLAGEN

Duitse kerken en kloosters / Duitse kastelen en paleizen / Zanggroep Vocus / Schilder Pantaleon Hajenius / Hanzesteden / Pedac 1971 Reünie / Ramakers Reünie / Kunst van Anna Czerniawska / Wereldfotoserie / Reisfoto's Jos en Clim / KNS Gilde Opleidingen / De stad Roermond